[Αποψη] «Η Ρώμη δεν χτίστηκε σε μία ημέρα»

«Αφού κλέψατε, να φύγετε», μου έλεγε προσφάτως μια γηραιά κυρία σε ένα ταξίδι στη Γερμανία. Η άποψη αυτή είναι μάλιστα η κυρίαρχη, καθώς μεγάλο μέρος της κοινωνίας «ενημερώνεται» και από λαϊκές εφημερίδες τύπου «Μπιλντ». Ωστόσο οι ενημερωμένοι Γερμανοί γνωρίζουν ότι η χώρα τους ήταν η πιο ευνοημένη του ευρώ, το οποίο λειτούργησε ως ένα είδος επιδότησης των γερμανικών εξαγωγών, την ώρα που έκλεινε τα μάτια στα προβλήματα αρχιτεκτονικής του καθώς και στη διεύρυνση των πλεονασμάτων του Βορρά έναντι των ελλειμμάτων του Νότου, που αγόραζαν με δανεικά γερμανικά προϊόντα.

«Κοινό πεπρωμένο» ήταν πάντως η έκφραση που χρησιμοποίησαν οι Γερμανοί για να περάσουν την ιδέα ότι η δημιουργία του ευρώ δεν είναι κάτι που μπορεί εύκολα να γίνει κομμάτια. Ηρθαν όμως η κρίση χρέους και η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας, με αποτέλεσμα το αδιανόητο να θεωρείται πιθανό, ενώ στην αγορά υπήρχε η αντίληψη ότι η Γερμανία θέλησε να πετύχει σχετικά «φθηνά» μέσω της βίαιης δημοσιονομικής προσαρμογής των αδύναμων οικονομιών τον έναν και βασικό στόχο της, τη δημιουργία των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης.

Ορισμένοι θυμούνται πάντως πως αν το 1952 οι τότε 70 πιστωτές της Γερμανίας επέμεναν σε μια σκληρή πολιτική λιτότητας και πλήρη αποπληρωμή των δανείων, τότε πιθανότατα το γερμανικό οικονομικό θαύμα δεν θα είχε συντελεστεί ποτέ.  Ετσι, με το δημόσιο χρέος της Ελλάδας, σύμφωνα με το ΔΝΤ, πάνω από το 150% του ΑΕΠ έως το 2017 εξαιτίας της βαθύτερης του αναμενομένου ύφεσης, το ενδεχόμενο αναδιάρθρωσης ίσως βρίσκεται πιο κοντά από ό,τι αναμενόταν.

Από την άλλη πλευρά, μεγάλο μέρος των Ελλήνων είναι πεπεισμένο ότι πρωταρχικώς «φταίνε οι άλλοι», ξεχνώντας τον θανάσιμο συνδυασμό χρέους και χαμηλής ανταγωνιστικότητας που κυριάρχησε στη χώρα μετά τα αλλεπάλληλα λάθη και την ανικανότητα των πολιτικών αλλά και της οικονομικής ελίτ, που άφησαν την Ελλάδα χωρίς τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, ενισχύοντας παράλληλα μια εξωφρενική νοοτροπία στον μέσο πολίτη. Με το 60% των γερμανικών εξαγωγών ωστόσο να κατευθύνεται στην ευρωζώνη, έναντι π.χ. του μόλις 7% στην Κίνα, η διάσωση του ευρώ δείχνει να αποτελεί μονόδρομο. Δεν είναι εξάλλου λίγοι οι οικονομολόγοι που μας θυμίζουν τη ρήση του Ερασμου (1466-1536), «Η Ρώμη δεν χτίστηκε σε μία ημέρα», και πως τελικά, ύστερα από αρκετούς αιώνες πολέμων, η εμπειρία των τελευταίων 50 ετών ειρήνης δεικνύει ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση θα πρέπει να αποτελεί τουλάχιστον τον στόχο στη Γηραιά Ηπειρο.