Τι προτείνει η Αριστερά για την Ευρώπη

Υπάρχει αριστερή διέξοδος στην ελληνική κρίση; Και ακόμα περισσότερο, υπάρχει αριστερή διέξοδος στα αδιέξοδα της ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ενωσης;

Η επίσκεψη του επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ, αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξη Τσίπρα στις Βρυξέλλες και στη συνέχεια σε διάφορες πόλεις της Γερμανίας αποτελεί ένδειξη της αναζήτησης από τη μεγαλύτερη δύναμη της Αριστεράς ενός διακριτού πολιτικού στίγματος. Ενός στίγματος με το οποίο δεν συμφωνούν τα άλλα κόμματα και πολλοί μικρότεροι σχηματισμοί της.

Επιδιώκοντας να καταγραφούν οι διάφορες προσεγγίσεις της ελληνικής Αριστεράς αναφορικά με την ευρωπαϊκή προοπτική και την κρίση, «ΤΑ ΝΕΑ» ζήτησαν άρθρα με τις απόψεις των εκπροσώπων Τύπου των τριών κομμάτων της Αριστεράς που η λαϊκή ψήφος τα ανέδειξε στο Κοινοβούλιο. Για λογαριασμό της ΔΗΜΑΡ που συμμετέχει στην τρικομματική κυβέρνηση απαντά ο Ανδρέας Παπαδόπουλος. Για λογαριασμό του ΣΥΡΙΖΑ γράφει ο Πάνος Σκουρλέτης. Τέλος, εκπροσωπώντας το ΚΚΕ, δίνει τη δική του εκτίμηση ο Παναγιώτης Μεντρέκας.

Στην έρευνα απαντά και ο Νίκος Μπίστης, που συμμετέχει στην πολιτική κίνηση της Μεταρρύθμισης και είναι γνωστός ο παρεμβατικός ρόλος του για την αποσαφήνιση της ταυτότητας ενός ευρύτερου κεντροαριστερού, ευρωπαϊκά προσανατολισμένου σχήματος. Οι απόψεις όλων στην κρίση των αναγνωστών μας.

Ενίσχυση κοινωνικού κράτους και δημόσιο έλεγχο τραπεζών
Του Πάνου Σκουρλέτη
Η Αριστερά πρώτη επεσήμανε τους κινδύνους που απορρέουν τόσο από την αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, όσο και από το κυρίαρχο παγκοσμιοποιημένο νεοφιλελεύθερο μοντέλο που, στο όνομα ενός συγκεκριμένου τρόπου ανάπτυξης και της νομισματικής σταθερότητας, άρχισε σταδιακά να αποδομεί το κοινωνικό κράτος και να δημιουργεί ένα ολοένα και πιο ασφυκτικό πλαίσιο για τους εργαζομένους και τη δημοκρατία. Αυτές οι απόψεις που όταν πρωτακούστηκαν ήταν μειοψηφικές, σήμερα επιβεβαιώνονται με τον πλέον οδυνηρό τρόπο για τους ευρωπαϊκούς λαούς. Η κρίση είναι αυτό ακριβώς το αποτέλεσμα του τρόπου οικοδόμησης της ΕΕ, του νεοφιλελεύθερου μοντέλου ανάπτυξης και της κυριαρχίας των αγορών και των τραπεζών έναντι της πολιτικής και της δημοκρατίας.
Η απάντηση όμως που δίνουν σήμερα οι κυρίαρχες δυνάμεις στην Ευρώπη είναι η σκλήρυνση της ίδιας νεοφιλελεύθερης πολιτικής που οδήγησε στη σημερινή κρίση, με μια άνευ προηγουμένου επίθεση στις δυνάμεις της εργασίας και στο κοινωνικό κράτος, αξιοποιώντας έτσι τα σημερινά αδιέξοδα του νεοφιλελευθερισμού ως μια ευκαιρία για να ανατρέψουν τους συσχετισμούς υπέρ του κεφαλαίου, να διαλύσουν το ευρωπαϊκό κοινωνικό κεκτημένο και τα δικαιώματα των εργαζομένων, ρίχνοντας για μια ακόμη φορά τα βάρη στους αδύναμους.
Σε αυτή τη στρατηγική των δυνάμεων του ευρωπαϊκού κεφαλαίου, η απάντηση της Αριστεράς και των εργαζομένων πρέπει να είναι επίσης ευρωπαϊκή. Είναι λανθασμένη και παραγνωρίζει το σημερινό παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον μια προσέγγιση η οποία βλέπει μέσα στη σημερινή κρίση κυρίως αντιτιθέμενα εθνικά συμφέροντα, και όχι μια αντιπαράθεση διαφορετικών επί της ουσίας στρατηγικών, μια ταξική σύγκρουση ανάμεσα στους εργαζομένους και στο κεφάλαιο. Η απάντηση των ευρωπαϊκών λαών σε μια ζωή χωρίς αξιοπρέπεια και δικαιώματα, για να είναι ρεαλιστική και νικηφόρα, δεν μπορεί παρά να είναι στο πλαίσιο ευρύτερων υπερεθνικών συνόλων όπως είναι αυτό της ΕΕ και όχι στο περιορισμένο πλαίσιο του έθνους κράτους.
Η επανίδρυση της Ευρώπης στη βάση της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων των εργαζομένων, η ευρωπαϊκή ρύθμιση για το χρέος, οι πολιτικές ανάπτυξης και προστασίας της εργασίας, η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, η αλλαγή του προσανατολισμού τόσο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας όσο και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, ο δημόσιος έλεγχος του τραπεζικού συστήματος, η αναδιανομή του πλούτου, αποτελούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για μια διαφορετική πορεία της Ευρώπης. Αυτή ακριβώς η ανατροπή της νεοφιλελεύθερης πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί το αίτημα των χιλιάδων διαδηλωτών της Ισπανίας, της Γαλλίας, της Πορτογαλίας και της Ελλάδας, τον δρόμο της ελπίδας και της δημοκρατίας, στον αντίποδα του δρόμου των μνημονίων της εξαθλίωσης που αποδομούν την ίδια την Ευρώπη.
Ο Πάνος Σκουρλέτης είναι εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ

Εξοδο από την Ενωση
Του Παναγιώτη Μεντρέκα
Η χρεοκοπία των κάθε απόχρωσης υποστηρικτών της ΕΕ είναι εκκωφαντική. Την εμφάνιζαν ως μονόδρομο ο οποίος θα εξασφάλιζε ευημερία στους λαούς, σταθερή ανάπτυξη, σύγκλιση των οικονομιών. Ομως αυτό το οικοδόμημα, που θεμελιώθηκε στη Συνθήκη του Μάαστριχτ με στόχο να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού κεφαλαίου, αποδείχτηκε εξαιρετικά ωφέλιμο γι’ αυτό, αλλά οδυνηρό για τους εργαζόμενους και τις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας. Επιθετικό και φιλοπόλεμο, όπως οι ΗΠΑ.
Η ΕΕ έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην προώθηση των αντιδραστικών αναδιαρθρώσεων στο εργασιακό, στο ασφαλιστικό, παντού. Ετσι πραγματοποιήθηκε η ανάπτυξη και η υψηλή κερδοφορία πριν το 2008. Ομως η συσσώρευση κεφαλαίων έφερε την κρίση στην ευρωζώνη και στην ΕΕ, αποκαλύπτοντας ότι η ανισομετρία στο εσωτερικό της διευρύνθηκε και οι αντιθέσεις οξύνθηκαν για το πώς θα μοιραστούν οι ζημιές. Χαλύβδινη ομοφωνία έχουν μόνο στην κλιμάκωση του ταξικού πολέμου ώστε να μειωθεί άμεσα και δραστικά η τιμή της εργατικής δύναμης, να εκτοπιστούν χιλιάδες μικρομεσαίοι. Αυτό υλοποιούν τα συνεχή μνημόνια που εφαρμόζουν στην Ελλάδα και στις άλλες χώρες, με ή χωρίς τρόικα, με ή δίχως υψηλό χρέος.
Οι αριστεροί απολογητές της ΕΕ λένε ότι χρεοκόπησε μόνο η νεοφιλελεύθερη πολιτική της. Κρύβουν ότι αυτή τη συνδιαμόρφωσαν μαζί κεντροδεξιές και κεντροαριστερές κυβερνήσεις με τη στήριξη της «ευρωαριστεράς». Λένε ότι υπάρχει πολιτική διαχείρισης της κρίσης προς όφελος του λαού με «άλλη διαπραγμάτευση», με «ευρωομόλογα», με απευθείας δανεισμό από την ΕΚΤ. Είναι σαν τον «άλλο αέρα του Ολάντ». Κρύβουν ότι όλες αυτές οι «λύσεις» συνοδεύονται με τα ίδια άγρια μνημόνια.
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι αρκεί η έξοδος από το ευρώ για να σωθεί ο λαός! Κρύβουν ότι από αυτό θα ωφεληθούν περισσότερο κάποια τμήματα του κεφαλαίου αλλά οι δεσμεύσεις της ΕΕ θα ισχύουν και ο λαός θα συνεχίσει να υφίσταται τα δεινά, για να προστατευτεί η κερδοφορία του κεφαλαίου.
Το πιο τερατώδες όμως μύθευμα είναι ότι η ΕΕ μπορεί να γίνει φιλολαϊκή. Πιο πιθανό είναι να έρθει η Δευτέρα Παρουσία παρά αυτό το θαύμα.
Η αποδέσμευση των εργαζομένων, της νεολαίας από τα ιδεολογήματα των κομμάτων του «ευρωμονόδρομου» αποτελεί όρο για να έχει ουσία και αποτέλεσμα η πάλη και η αντίθεσή τους στα άγρια μέτρα που τον εξοντώνουν.
Η αποδέσμευση της χώρας από την ΕΕ αποτελεί βασική προϋπόθεση για να υπάρξει φιλολαϊκή διέξοδος. Ομως για να αναπτυχθεί η χώρα προς όφελος του λαού, χρειάζεται να γίνουν κοινωνική περιουσία οι μεγάλες επιχειρήσεις, να διαγραφεί μονομερώς το χρέος. Αυτό σημαίνει λαϊκή εξουσία. Και αυτός ο δρόμος είναι ρεαλιστικός και αναγκαίος, αλλά είναι και μονόδρομος για τον λαό.
Ο Παναγιώτης Μεντρέκας είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ

Ανασύνταξη και μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό της Ελλάδας
Του Νίκου Μπίστη
Η σχέση της ελληνικής Αριστεράς με την Ευρωπαϊκή Ενωση είναι αντιφατική. Μετά τη Μεταπολίτευση το πιο φιλοευρωπαϊκό κόμμα, το ΚΚΕ Εσωτερικού, είχε κομμουνιστική καταγωγή. Οι δύο κύριοι όγκοι, το ΚΚΕ και το ΠΑΣΟΚ, θεωρούσαν την ΕΟΚ αδελφή του ΝΑΤΟ και τη σοσιαλδημοκρατία ξαδέλφη της Δεξιάς. Μόνο επί Σημίτη το ΠΑΣΟΚ αναπροσάρμοσε οριστικά τα θεωρητικά του εργαλεία. Σε αντίστροφη πορεία ο ΣΥΝ, που αρχικά φιλοδόξησε να είναι επίγονος της Ανανεωτικής Αριστεράς, διολίσθησε στον ευρωσκεπτικισμό. Η μετάλλαξη του ΣΥΝ σε ΣΥΡΙΖΑ με τις ανοιχτά αντιευρωπαϊκές θέσεις που διατυπώνονται πλέον στις γραμμές του είχε ως αποτέλεσμα τη γέννηση της ΔΗΜΑΡ.
Σήμερα η κρίση οδηγεί ΕΕ και Ελλάδα σε σταυροδρόμι αποφάσεων. Το κόστος από την καθυστέρηση της πολιτικής ενοποίησης είναι πλέον δυσβάσταχτο και με τον έναν ή τον άλλον τρόπο η Ευρώπη θα προχωρήσει προς αυτήν την κατεύθυνση. Το ερώτημα που έχει τεθεί με δραματικό τρόπο για τη χώρα μας είναι αν θα συμμετάσχει σε αυτήν την πορεία. Και αυτό δεν απαντάται με αοριστολογίες του τύπου «για μια άλλη Ευρώπη». Αυτή είναι η Ευρώπη, θα την αλλάξουμε από τα μέσα με μεταρρυθμίσεις, αλλά για να γίνει αυτό πρέπει πρώτα να μείνουμε μέσα. Και σε αυτό η  Αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ δίνει αμφίσημες και ομιχλώδεις απαντήσεις σε μια στιγμή που ο αντιευρωπαϊσμός της τρεφόμενης από την κρίση Ακροδεξιάς ροκανίζει τα θεμέλια της Δημοκρατίας μας. Ταυτόχρονα τα δύο ιστορικά κόμματα της παραδοσιακής Αριστεράς και της ιδιόρρυθμης ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας, το ΚΚΕ και το ΠΑΣΟΚ, είναι σε φάση παρατεταμένης και μάλλον οριστικής παρακμής. Ενα τεράστιο κενό πολιτικής εκπροσώπησης έχει προκύψει στον χώρο που παλιότερα δέσποζε το ΠΑΣΟΚ.
Στον χώρο της Κεντροαριστεράς, του δημοκρατικού σοσιαλισμού, της σοσιαλδημοκρατίας και της πολιτικής οικολογίας η ύπαρξη και η αντοχή της ΔΗΜΑΡ αποτελεί τη μόνη ελπιδοφόρα σταθερά. Ελπιδοφόρα ως αφετηρία για κάτι ευρύτερο, ικανό να ανασυντάξει τον χώρο του αριστερού μεταρρυθμισμού που είναι συνώνυμος με τον αριστερό ευρωπαϊσμό. Κάποια στιγμή η κυβέρνηση Εθνικής Ευθύνης θα τελειώσει το έργο της, η πολιτική ζωή θα αναζητήσει και θα επιβάλει νέες κοινωνικές και πολιτικές πλειοψηφίες. Αυτό το αύριο πρέπει να το προετοιμάζουμε από σήμερα. Συστηματικά, γρήγορα, αλλά όχι βιαστικά… Η χώρα χωρίς μια τέτοια μεγάλη μεταρρυθμιστική δύναμη – στην οποία θα έχουν θέση και φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ ικανές να επανασυνδεθούν με τη λογική – θα απομακρύνεται και από την Ευρώπη και από τη Δημοκρατία.
Ο Νίκος Μπίστης είναι επικεφαλής της επιτροπής διεύρυνσης της ΔΗΜΑΡ

Ομοσπονδιακή Ενωση και ευρωπαϊκό Σύνταγμα
Του Ανδρέα Παπαδόπουλου
Ενα από τα βασικά ερωτήματα στους πρωτοετείς στις σχολές Πολιτικών Επιστημών ανά τον κόσμο είναι «αν υπάρχει αριστερή σκέψη στις ΗΠΑ». Εσχάτως εύλογα αναρωτιούνται κάποιοι αν «υπάρχει αριστερή σκέψη στην Ευρώπη». Και αυτό διότι τα τελευταία χρόνια η Αριστερά επί της ουσίας δεν έχει προσθέσει Οχεδόν τίποτα στις ιδεολογικές παρεμβάσεις της παρά μόνο μερικά βαρύγδουπα «όχι».
Ο,τι έχει απομείνει να μας θυμίζει την ευρωπαϊκή Αριστερά είναι οι εξαιρετικές παραδόσεις του ευρωκομμουνιστικού κινήματος, η παράδοση του δημοκρατικού σοσιαλισμού με τον οποίο διαφοροποιήθηκαν από τα αυταρχικά και γραφειοκρατικά σοβιετικά καθεστώτα πρόσωπα όπως ο Ζορζ Μαρσέ, ο Σαντιάγο Καρίγιο και, κυρίως, ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ. Και για να έρθουμε στα καθ’ ημάς, η ιδεολογική και πολιτική μάχη που έδινε, κόντρα σε θεούς και δαίμονες (απέναντι σε ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ και αριστεριστές), το ΚΚΕ Εσωτερικού, με τους ηγέτες του Λεωνίδα Κύρκο και Μπάμπη Δρακόπουλο για την ενσωμάτωση της χώρας στην ευρωπαϊκή προοπτική. Ποιος δεν θυμάται το σύνθημα «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο»;
Εκτοτε η ευρωπαϊκή Αριστερά παρακολουθεί με αμηχανία τις εξελίξεις, δίνει μάχες χαρακωμάτων, με αποτελέσματα που είναι εμφανή στις εκλογικές αναμετρήσεις ανά τις χώρες της Ευρώπης. Αρκείται τις περισσότερες φορές στις διαπιστώσεις και στα ευχολόγια, χωρίς να έχει ρεαλιστικό σχέδιο που θα απαντά στην κρίση. Πράγματι, μπορεί το μονεταριστικό μοντέλο να κυριάρχησε τα προηγούμενα χρόνια στην Ευρώπη, ωστόσο το πραγματικό πρόβλημα της Αριστεράς ήταν ότι η ίδια έμεινε χωρίς «μοντέλο».
Σήμερα που η Ευρώπη βιώνει μια πρωτοφανή πολιτική, οικονομική και κοινωνική κρίση επιβάλλεται να υπάρξει ανασύνταξη των ευρύτερων προοδευτικών δυνάμεων, που θα δώσουν συντεταγμένα τη μάχη για την αλλαγή των συσχετισμών, των ασκούμενων πολιτικών και, κατ’ επέκταση, την αλλαγή της αρχιτεκτονικής της Ευρώπης. Κοινώς, πρέπει να συμβάλει η Αριστερά και οι υπόλοιπες προοδευτικές δυνάμεις ώστε να μετατραπεί η κρίση σε ευκαιρία. Ο μόνος δρόμος για να γίνει αυτό είναι η μετεξέλιξη της Ευρώπης σε μια ομοσπονδιακή ένωση, η οποία θα συνοδεύεται από την ενιαία οικονομική διακυβέρνηση και η οποία θα προωθεί σε πανευρωπαϊκό επίπεδο την υλοποίηση μακρόχρονων διαρθρωτικών αλλαγών, που θα ενισχύουν την απασχόληση, θα φέρνουν στο προσκήνιο τις βασικές αρχές του κράτους δικαίου και πρόνοιας, με έμφαση στην προστασία του περιβάλλοντος.
Ολα αυτά πρέπει να έχουν καταληκτική επιλογή την προώθηση ενός νέου προοδευτικού ευρωπαϊκού συντάγματος ομοσπονδιακού χαρακτήρα. Διότι, όπως συνήθιζε να λέει και ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης, «η ευρωπαϊκή ενοποίηση είναι η πιο αριστερή πρόταση».
Ο Ανδρέας Παπαδόπουλος είναι εκπρόσωπος Τύπου της ΔΗΜΑΡ