[Επιφυλλίδα] Το μποζόνιο και ο Θεός

Στον Δημήτρη Νανόπουλο

Υπάρχουν θέματα που η επικαιρότητά τους δεν χάνεται ποτέ. Αντίθετα αν φαίνεται να κοπάζει είναι γιατί ενδέχεται να επανακάμψει ανά πάσα στιγμή, ακόμη πιο εντυπωσιακή. Ηταν στις αρχές του περασμένου Ιουλίου που διαβάσαμε στα «ΝΕΑ» τη δήλωση του Μητροπολίτη Πειραιώς Σεραφείμ ότι «πίσω από το μποζόνιο του Χιγκς κρύβεται ο διάβολος». Χρειάζεται να προσέξουμε ότι η αναφορά των λέξεων Θεός και διάβολος στον δημόσιο λόγο γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να τρομοκρατεί η αντιπαλότητά τους. Δεν εκφέρονται με την πραότητα που αισθάνεται ο καθένας μέσα του την έννοια του Θεού και τη βαθιά πνευματική κυρίως ταραχή που τον κυριεύει στο άκουσμα της λέξης διάβολος.

Από την άλλη, πρόκειται για μια πάγια πρόληψη ότι η εξέλιξη της επιστήμης θέτει σε αμφιβολία την ύπαρξη του Θεού. Σφάλμα ολέθριο που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ακόμη και έγκλημα, αφού πρόκειται για μια σύγχυση για την οποία δεν ευθύνονται τόσο οι επιστήμονες όσο οι εκκλησιαστικοί και θρησκευτικοί ταγοί. Οσο και αν εξελιχθεί η επιστήμη και κατοχυρωθεί ότι η προέλευση του ανθρώπου δεν είναι η γνωστή της Βίβλου τόσο πιο ισχυρή θα γίνεται και τόσο πιο αλώβητη θα αναδεικνύεται η έννοια του Θεού.

Από τη φράση του Ντοστογιέφσκι «αν δεν υπάρχει Θεός όλα επιτρέπονται» ώς την προ τριακονταετίας δημοσιευμένη γελοιογραφία του Κώστα Μητρόπουλου που απεικονίζει τη μορφή του Θεού ως έναν γιγάντιο λαξευμένο βράχο, με έναν άνθρωπο να πατάει επάνω του και να κραυγάζει «Θεέ, πού είσαι;», η απόσταση, όσα και αν μπορεί να περιλάβει μέσα της, είναι μηδαμινή. Ο Θεός είναι μια υπέροχη δημιουργία, ακριβώς γιατί δεν υπάρχει εξ αντικειμένου. Οπως δεν υπάρχει καμιά επιμέρους ηθική και πνευματική αξία ή αρχή. Τις δημιουργούμε για να μας συνδράμουν τη στιγμή που θα τις χρειαστούμε.

Δεν πρόκειται για κάτι λίγο. Αντίθετα είναι κάτι μοναδικό και αναντικατάστατο το να καταφάσκει όλη η ανθρωπότητα σε μιαν ύπαρξη θεωρητική που τη μεταβάλλει σε πραγματική η ανάγκη της να έχει από κάπου να γαντζωθεί όταν τα βρει σκούρα. Μοιάζει την ώρα εκείνη να ζητάει ο άνθρωπος βοήθεια από όλο το παρελθόν που μέσα του έχει δοκιμαστεί αλλά και έχει ανακουφιστεί σε σχέση με ό,τι ονόμασε Θεό. Μα πρόκειται για ένα ψέμα, θα αντιτείνει κανείς. Μα και το ότι υπάρχουμε δεν μας φαίνεται συχνά σαν ένα ψέμα; Ομως δίνουμε τόση βαρύτητα – και δικαιολογημένα – στο ψέμα αυτό.

Αξίζει βέβαια να αναρωτηθούμε γιατί ενώ δεχόμαστε ως κάτι σχεδόν φυσιολογικό το ψέμα στις προσωπικές και τις κοινωνικές σχέσεις, στην πολιτική ζωή και την περιοχή της τέχνης, γινόμαστε θηρία όταν θέλουν να μας επιβάλλουν ως πραγματική μια ύπαρξη, όπως αυτή του Θεού, που ενδέχεται να είναι ψεύτικη.

Αν όμως η Εκκλησία πρωτοστατούσε στην ποιητική σύλληψη της έννοιας του Θεού, ώστε να διασώσει την «ύπαρξή» του στον αιώνα τον άπαντα, θα επερχόταν αυτόματα η κατάργηση της εμπορευματοποίησής του. Τάματα, φιλόπτωχα ταμεία, έρανοι αγάπης, αμύθητες περιουσίες δεν θα είχαν λόγο να υφίστανται.

Μην ξεχνάμε όμως πως αν η Εκκλησία ή μάλλον οι λειτουργοί της πίστευαν στον Θεό ως μια ύπαρξη πραγματική και αδιαμφισβήτητη, έστω και ένας δεν θα εξαιρούνταν του αντίστοιχου κλίματος, και ο μακαριστός αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος δεν θα πήγαινε όταν αρρώστησε σε νοσοκομείο στην Αμερική αλλά στην Παναγία της Τήνου.