[Αποψη] Η Lehman, οι κρίσεις και η… ανθρώπινη φύση

Καθώς η κρίση χρέους συνεχίζει να ταλαιπωρεί την ευρωζώνη αλλά και συνολικά τον δυτικό κόσμο, καλό είναι να μην ξεχάσουμε τι συνέβη τον Σεπτέμβριο του 2008. Τέσσερα χρόνια πριν, λοιπόν, η Lehman Βrothers είχε μόλις χρεοκοπήσει, οι αγορές είχαν καταρρεύσει και η παγκόσμια οικονομία «πάγωσε». Οι τράπεζες σταμάτησαν να δανείζουν, οι καταναλωτές σταμάτησαν να αγοράζουν και οι παραγωγοί σταμάτησαν να παράγουν, ενώ η κρίση ρευστότητας μετεξελίχθηκε σε μια πλήρους έκτασης πιστωτική κρίση που έφερε την ύφεση.

Αν και οι αναλυτές ακόμη ψάχνουν τα αίτια του Κραχ του 1929, οι οικονομολόγοι, εξετάζοντας το «τι πήγε στραβά», εντόπισαν ορισμένους βασικούς παράγοντες: τη δεκαετία πριν από την κρίση δημιουργήθηκε μια επίπλαστη αίσθηση γρήγορου πλουτισμού, με συνέπεια ο κόσμος να καταναλώνει περισσότερα από όσα παρήγε, υποθηκεύοντας το μέλλον των παιδιών του. Τρεις κινήσεις του επικεφαλής της FΕD επί 18 χρόνια Αλαν Γκρίνσπαν έφεραν πιο κοντά την κρίση: το 1998 έδωσε τη δυνατότητα στις εμπορικές τράπεζες να δρουν και ως χρηματιστές, το 2000 είχαμε την απελευθέρωση των σύνθετων παραγώγων (CDS, CDΟ, CΜΒS κ.ά.), ενώ μετά τις 11/9/2001 τα επιτόκια παρέμειναν σε χαμηλά επίπεδα, με αποτέλεσμα η υπερβάλλουσα ρευστότητα να ψάχνει να βρει εναλλακτικούς τρόπους υψηλής απόδοσης.

Η αλλαγή δραστηριοτήτων στις τράπεζες επέτρεψε τις τιτλοποιήσεις, την ίδια ώρα που οι οργανισμοί πιστοληπτικής αξιολόγησης παρείχαν υψηλούς βαθμούς φερεγγυότητας, προσφέροντας τα απαραίτητα πιστοποιητικά ώστε να μπορούν να πουλήσουν τα τοξικά ομόλογα. Οι Αρχές, που άφησαν επίσης να οδηγηθεί σε χρεοκοπία η Lehman, επιφέροντας συστημικό κίνδυνο που επιτάχυνε την ύφεση. Τέλος, η απληστία όλων: των επενδυτών, των τραπεζών και των στελεχών τους, των hedge funds, των private funds αλλά και όλων ημών που δανειστήκαμε περισσότερα από όσα μπορούσαμε να αποπληρώσουμε. O Αλαν Γκρίνσπαν πάντως εξήγησε, μιλώντας παλαιότερα στο ΒΒC, ότι κάθε κρίση είναι διαφορετική, αλλά όλες έχουν μια θεμελιώδη αιτία. Το ότι είναι χαρακτηριστικό των ανθρώπων, όταν έρχονται αντιμέτωποι με μεγάλες περιόδους ευημερίας, να πιστεύουν πως αυτές θα συνεχιστούν.

Είναι η ανθρώπινη φύση, ανέφερε, εκτός και αν κάποιος βρει έναν τρόπο να την αλλάξει. Θα έχουμε και άλλες κρίσεις και καμία δεν θα μοιάζει με την άλλη, γιατί οι κρίσεις δεν έχουν τίποτε κοινό εκτός από την ανθρώπινη φύση…