Η ΕΚΤ σε ρόλο τραπεζικής αστυνομίας

Δικαίωμα ζωής και θανάτου σε όλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της ευρωζώνης θα μπορεί να έχει από την πρώτη ημέρα του νέου έτους η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αν εγκριθεί το σχέδιο της Κομισιόν που θα παρουσιάσει σήμερα στα μέλη της ο αρμόδιος επίτροπος για την εσωτερική αγορά Μισέλ Μπαρνιέ. Σύμφωνα με όσα προβλέπει το σχέδιο, η νέα ΕΚΤ θα εκδίδει τραπεζικές άδειες ή και θα τις αφαιρεί, θα αξιολογεί τις πιο σημαντικές δοσοληψίες, θα επιβάλλει τεστ αντοχής και θα πραγματοποιεί ενέσεις ανακεφαλαιοποίησης. Με άλλα λόγια, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα διαθέτει μια εξουσία ελέγχου και επιτήρησης δίχως προηγούμενο, ώστε να διασφαλισθεί η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος μιας κατάρρευσης. Ο στόχος, δηλαδή, είναι ένας: να αποφευχθεί το ενδεχόμενο μιας ευρωπαϊκής Lehman Brothers.

ΤΟ ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ. Το σχέδιο Μπαρνιέ, το οποίο αναμένεται να λάβει την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σήμερα, θα παρουσιαστεί στο Ευρωκοινοβούλιο στο Στρασβούργο αύριο από τον πρόεδρο της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο. Περίπου την ίδια ώρα στην Καρλσρούη οι γερμανοί δικαστές θα αποφαίνονται περί της συμβατότητας του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης με το γερμανικό Σύνταγμα. Πρόκειται για δύο πράγματα τα οποία, όπως σημειώνει η εφημερίδα «Λα Ρεπούμπλικα», συνδέονται άμεσα μεταξύ τους, αφού η επιτήρηση από τις κεντρικές υπηρεσίες της ΕΚΤ αποτελεί προϋπόθεση για να μπορέσουν να ανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες που έχουν ανάγκη από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης. Σε κάθε περίπτωση, ο χρόνος δεν είναι με το μέρος της Ευρώπης. «Είναι απαραίτητο – και μπορούμε – να ξεκινήσουμε από το 2013», είχε δηλώσει ο Μισέλ Μπαρνιέ στο περιθώριο του φόρουμ Αμπροζέτι που φιλοξενήθηκε το περασμένο Σαββατοκύριακο στην Ιταλία.

Οι πλέον επιφυλακτικοί απέναντι στο σχέδιο είναι οι Γερμανοί. Η μεταβίβαση εξουσιών από την περιφέρεια στο κέντρο προϋποθέτει απώλεια εθνικής κυριαρχίας. Οι εθνικές κεντρικές τράπεζες, οι οποίες σηκώνουν σήμερα το βάρος της επιτήρησης και του ελέγχου των τραπεζικών συστημάτων, θα έχουν περιορισμένες αρμοδιότητες σε σχέση με τις υπερεξουσίες που θα μεταβιβαστούν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Υπό μία έννοια, οι κεντρικές τράπεζες θα τεθούν υπό επιτροπεία – μεταξύ των οποίων και η Μπούντεσμπανκ του «διαφωνούντος» Γενς Βάιντμαν. Ενα άλλο εμπόδιο που πρέπει να ξεπεραστεί αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα επιλεγούν οι τράπεζες που θα τεθούν υπό την επιτήρηση του Μεγάλου Αδελφού, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Σύμφωνα με το σχέδιο Μπαρνιέ, η επιτήρηση θα αυξηθεί σταδιακά. Η αρχή θα γίνει από τις τράπεζες που έχουν ήδη δεχθεί βοήθεια, θα ακολουθήσουν οι λεγόμενες συστημικές και από το 2014 θα μπουν οι υπόλοιπες από τις 6.000 τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην ευρωζώνη.

Η ΕΝΩΣΗ. Η κεντρική επιτήρηση δεν είναι παρά το πρώτο βήμα της μελλοντικής τραπεζικής ένωσης, η οποία αποφασίστηκε στη Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιήθηκε στο τέλος Ιουνίου. Για τα επόμενα βήματα – την ευρωπαϊκή εγγύηση των καταθέσεων και το κοινό ταμείο αναδιαρθρώσεων και ρευστοποιήσεων – θα πρέπει να αναμένουμε. Είναι προφανές όμως ότι η υπερ-ΕΚΤ είναι ο βασικός άξονας. Ως προς αυτό, το σχέδιο Μπαρνιέ προβλέπει τον «πλήρη διαχωρισμό» της νομισματικής πολιτικής από την τραπεζική επιτήρηση. Προτείνει μάλιστα ένα ξεχωριστό «supervisory board», τα μέλη του οποίου θα δεσμεύονται από το επαγγελματικό απόρρητο απέναντι στους «συναδέλφους» της ΕΚΤ, δουλειά των οποίων είναι ο έλεγχος του πληθωρισμού. Ο βασικός σκοπός, αναφέρεται στο σχέδιο, είναι ένα σώμα επιτήρησης που θα χαίρει «πλήρους ανεξαρτησίας».