Επικίνδυνο άνοιγμα της ψαλίδας των επιτοκίων στην ευρωζώνη

Ολο και υψηλότερα επιτόκια καλούνται να πληρώσουν οι επιχειρήσεις των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου, σε αντίθεση με αυτές των βορειοευρωπαϊκών χωρών, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ετσι, όπως επισημαίνει χθεσινό δημοσίευμα της εφημερίδας «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», αντί για σύγκλιση, η Ευρώπη βιώνει πλέον φαινόμενα απόκλισης μεταξύ των οικονομιών των χωρών της.

Συγκεκριμένα, μικρές ισπανικές φίρμες δανείζονται αυτή τη στιγμή με παρόμοια υψηλά επιτόκια, όπως πριν από περίπου τέσσερα χρόνια. Αντίθετα, η χρηματοδότηση των γερμανικών εταιρειών έχει γίνει τόσο φθηνή όσο ποτέ άλλοτε στο παρελθόν.

ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙΣ. Τα επιτόκια δανεισμού για τις ισπανικές επιχειρήσεις κυμαίνονταν τον Ιούλιο στο 6,5% για ποσά έως ένα εκατομμύριο ευρώ και για διάρκεια αποπληρωμής από ένα έως πέντε χρόνια. Πρόκειται για το υψηλότερο επιτόκιο από τα τέλη του 2008, όταν βρισκόταν το επιτόκιο της ΕΚΤ ακόμη στο 4,25%. Ανάλογα υψηλά ήταν τον Ιούλιο τα επιτόκια δανεισμού της τάξης του 6,24% για τις ιταλικές εταιρείες, τη στιγμή που οι γερμανικές επιχειρήσεις δανείζονταν με 4,04%, δηλαδή με το χαμηλότερο επιτόκιο από το 2003, οπότε άρχισαν να τηρούνται ανάλογα στατιστικά στοιχεία από την ΕΚΤ.

Οι σημαντικές διαφοροποιήσεις των επιτοκίων δανεισμού μεταξύ των διαφόρων κρατών, που συμμετέχουν στην ενιαία νομισματική ένωση, προκαλούν ανισότητες και στρεβλώσεις στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεών τους. Το αποτέλεσμα είναι να διευρύνεται συνεχώς το χάσμα μεταξύ των ισχυρών και των αδύναμων οικονομιών και – εφόσον συνεχιστεί αυτή η ανισορροπία – θα γίνεται ολοένα μεγαλύτερο. Ο Ντέιβιντ Ρίλεϊ του οίκου αξιολόγησης Fitch ανέφερε στην εφημερίδα «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ότι «ο κατακερματισμός γίνεται συνέχεια χειρότερος. Αν ενισχυθεί αυτή η τάση, τότε θα έχουμε να κάνουμε με μια θεμελιώδη αποδιοργάνωση της ευρωζώνης. Κάτι τέτοιο υποσκάπτει τη θεμελιώδη αρχή του ευρώ και ίσως να συνέβαλλε στη διάλυσή του».

ΔΕΝ ΕΠΕΝΔΥΟΥΝ. Οι αποκλίσεις αυτές που παρατηρούνται στην ευρωπαϊκή οικονομία προκαλούν πάγωμα των επενδύσεων από τους πολυεθνικούς κολοσσούς, οι οποίοι τηρούν στάση αναμονής απέναντι κυρίως στις χώρες της περιφέρειας και – όπως τονίζει χαρακτηριστικά ο Μαρκ Κλιφ της εταιρείας ING – «κάθονται πάνω στα χρήματά τους». Η κατάσταση επιδεινώνεται από τις φήμες περί εξόδου κάποιας χώρας από την ευρωζώνη, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τη διατραπεζική αγορά.

Το πρόβλημα της απόκλισης των επιτοκίων αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση για την ΕΚΤ, η οποία διαπιστώνει ότι δεν μπορεί να το λύσει εφαρμόζοντας τη σημερινή, κλασική πολιτική επιτοκίων. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, είναι αποφασισμένος να λάβει ασυνήθιστα μέτρα, καθώς ολοένα και περισσότερες τράπεζες περιορίζονται στα εθνικά τους σύνορα. Ετσι υποχρεώνεται να καλύπτει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα την έλλειψη ρευστότητας.