Φίλος του Ασάνζ, εχθρός του Τύπου

Στα πέντε χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία ως Πρόεδρος του Ισημερινού ο Ραφαέλ Κορέα κατέσχεσε ξένα περιουσιακά στοιχεία, συγκρούστηκε με πολιτικούς αντιπάλους και φοβέρισε τα μέσα ενημέρωσης. Το θυελλώδες στυλ του κέρδισε όμως ενθουσιώδεις οπαδούς και η δημοτικότητά του μετρήθηκε τον Ιούνιο στο 80%! Νίκησε επίσης σε δύο εκλογές, αλλά και σε άλλες αναμετρήσεις με κάθε είδους «εχθρούς», από οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα έως πετρελαϊκές εταιρείες.

Το «κατεστημένο», η πολιτική και οικονομική ελίτ του Ισημερινού, κάνει ό,τι μπορεί για να τον υπονομεύσει, εκμεταλλευόμενη μεταξύ άλλων το γεγονός ότι το ποσοστό των φτωχών μειώθηκε μεν στα πέντε χρόνια της προεδρίας του από το 37,6% στο 28,6%, όμως δεν εκμηδενίστηκε… Και είναι πολύ εύκολο να εμφανισθεί ως παταγώδης αποτυχία της κυβέρνησης το γεγονός ότι το ένα τέταρτο του πληθυσμού παραμένει κάτω από το όριο της φτώχειας.

ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΤΟ 2013. Τι ελπίζει άραγε να κερδίσει ο Πρόεδρος του Ισημερινού και εκ νέου υποψήφιος το 2012 από αυτή την κατά τα φαινόμενα παρορμητική απόφασή του να προσφέρει πολιτικό άσυλο στον ιδρυτή του Wikileaks; Ο Ράιορνταν Ρετ, ειδικός για τη Λατινική Αμερική στο Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς, δίνει στο «Νιούζγουικ» μια, τουλάχιστον μερική, απάντηση: «Ο Κορέα κατάφερε να έρθει σε αντιπαράθεση και να προκαλέσει την εχθρότητα της Βρετανίας, της Σουηδίας και των ΗΠΑ ταυτόχρονα. Για μία ακόμη φορά κατάφερε να βρεθεί στο προσκήνιο της διεθνούς επικαιρότητας». Και όταν η βρετανική κυβέρνηση του Ντέιβιντ Κάμερον απείλησε με εισβολή στην πρεσβεία του Ισημερινού, στο πλευρό του Κορέα τάχθηκαν όχι μόνον οι ριζοσπάστες Εβο Μοράλες της Βολιβίας και Ούγκο Τσάβες της Βενεζουέλας, αλλά και συντηρητικοί ηγέτες, όπως ο Σεμπαστιάν Πινιέρα της Χιλής και ο Χουάν Μανουέλ Σάντος της Κολομβίας.

Εκφραστικός και πολύγλωσσος – μιλάει ισπανικά, αγγλικά, γαλλικά και κέτσουα, τη γλώσσα των Ινκα και ιθαγενών της Λατινικής Αμερικής -, ο Κορέα γεννήθηκε το 1963 σε μια οικογένεια της κατώτερης μεσαίας τάξης στο λιμάνι του Γκουαγιακίλ. Πήρε το πτυχίο του στην Οικονομία από το τοπικό πανεπιστήμιο και στη συνέχεια έκανε με υποτροφία μάστερ στο Πανεπιστήμιο της Λουβέν στο Βέλγιο (είναι παντρεμένος με Βελγίδα και έχει τρία παιδιά) και διδακτορικό το 2001 στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόι στις ΗΠΑ. Ακραιφνής αριστερός, διορίστηκε υπουργός Οικονομικών το 2005, όμως αναγκάστηκε να παραιτηθεί τέσσερις μήνες αργότερα, όταν η Παγκόσμια Τράπεζα ανέστειλε ένα δάνειο 100 εκατ. δολαρίων προς τον Ισημερινό.

Η αντιπαράθεση έγινε «σήμα κατατεθέν» του. Κέρδισε τις προεδρικές εκλογές το 2007 υποσχόμενος μια «επανάσταση των πολιτών» για να αυξηθούν τα κρατικά έσοδα από τις φυσικές πλουτοπαραγωγικές πηγές του Ισημερινού (η χώρα είναι το μικρότερο μέλος του ΟΠΕΚ, αλλά και κορυφαία εξαγωγός μπανάνας και μεγάλη εξαγωγός καφέ, γαρίδας και κακάο), καθώς και τη σύγκρουση με μια ελίτ την οποία κατηγορούσε ότι μονοπωλούσε την εξουσία επί δεκαετίες κάνοντας ελάχιστα για τους φτωχούς της χώρας αυτής των 14,5 εκατ. κατοίκων. Την επόμενη χρονιά χαρακτήρισε «απεχθές» το χρέος της χώρας του καθώς είχε δημιουργηθεί από τα προηγούμενα διεφθαρμένα και δικτατορικά καθεστώτα και τελικά πέτυχε να μειωθεί πάνω από 60%. Ως Πρόεδρος βελτίωσε τις συνθήκες εργασίας και αύξησε τις δαπάνες για σχολεία, νοσοκομεία και δρόμους. Σπάνια έχασε την ευκαιρία για να επικρίνει ξένους επενδυτές, την ντόπια ελίτ και αυτούς που θεωρεί προστάτες τους στον Τύπο. Γοήτευσε τις μάζες με ένα μείγμα εθνικισμού, καταγγελίας των ΗΠΑ και επιδομάτων για τους ασθενέστερους. Αρνήθηκε να ανανεώσει την εκμίσθωση στις ΗΠΑ της στρατιωτικής βάσης στη Μάντα, απέλασε την αμερικανίδα πρεσβευτή Χέδερ Χότζες εξαιτίας σχολίων που έκανε για τη διαφθορά στη χώρα του (αποκαλύφθηκαν σε ένα από τα διπλωματικά τηλεγραφήματα που δημοσιοποίησε το Wikileaks…) και κατηγορεί τους «Γιάνκηδες» όποτε υπάρχει πολιτική αναταραχή. Μιλώντας μέσω skype στην εκπομπή που έχει ο Ασάνζ στο ρωσικό τηλεοπτικό δίκτυο Russia Today, προσυπέγραψε τη δήλωση του Εβο Μοράλες της Βολιβίας πως «η μόνη χώρα που μπορεί να είναι σίγουρη ότι δεν θα εκδηλωθεί ποτέ πραξικόπημα είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, επειδή δεν έχουν αμερικανική πρεσβεία».

ΠΡΟΣΤΙΜΟ ΣΕ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ. Ωστόσο εκεί όπου ο Κορέα ανήγαγε τη δημόσια αντιπαράθεση σε τέχνη ήταν στο εσωτερικό. Τον Σεπτέμβριο του 2010, στριμωγμένος από οργισμένους διαδηλωτές, βγήκε στο παράθυρο του προεδρικού μεγάρου, έλυσε τη γραβάτα του και έδειξε το στήθος του στο πλήθος φωνάζοντας: «Σκοτώστε με, αν σας βαστάει!». Οι λεπτομέρειες του επεισοδίου, στο επίκεντρο του οποίου ήταν μισθολογικές διεκδικήσεις μελών των δυνάμεων ασφαλείας, παραμένουν θολές, όμως ο Κορέα παρουσίασε τη διαμαρτυρία ως απόπειρα πραξικοπήματος που χρηματοδοτήθηκε από την αμερικανική πρεσβεία στο Κίτο. Οι ψηφοφόροι του το δέχθηκαν, όμως ο Τύπος περιγέλασε την εξήγησή του. Η εφημερίδα του Γκουαγιακίλ «Ελ Ουνιβέρσο» τον κατήγγειλε ως «δικτάτορα» και τον κατηγόρησε ότι επέτρεψε στον Στρατό να ανοίξει πυρ σε ένα νοσοκομείο όπου ο Πρόεδρος είχε μείνει παγιδευμένος για 12 ώρες.

Η κυβέρνηση του Κορέα απάντησε διατάσσοντας τη σύλληψη του αρθρογράφου της εφημερίδας Εμίλιο Παλάσιο, ο οποίος βρέθηκε ένοχος για «δυσφήμηση» και καταδικάστηκε σε φυλάκιση τριών ετών, ενώ στην εφημερίδα του επιβλήθηκε πρόστιμο 40 εκατ. δολαρίων. Ο Παλάσιο διέφυγε από τη χώρα ενώ η υπόθεση βρισκόταν στο Εφετείο και τώρα ζει στο Μαϊάμι όπου έχει ζητήσει πολιτικό άσυλο, παρότι ο Κορέα έδωσε εφέτος χάρη τόσο σε αυτόν όσο και στην εφημερίδα του.

Σύμφωνα με τον Αντρές Μεχία Ακόστα, έναν πολιτικό επιστήμονα από τον Ισημερινό στο βρετανικό Πανεπιστήμιο του Σάσεξ, η προσφορά προστασίας στον Ασάνζ «μπορεί να είναι για τον Κορέα ένας τρόπος για να απαλλαγεί από τη φήμη του διώκτη του Τύπου». Η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων επισημαίνει ότι η διατύπωση στο νέο Σύνταγμα που τέθηκε πέρυσι σε ισχύ, πως «ο λαός έχει δικαίωμα σε αληθινή, ελεγμένη, έγκαιρη και πλουραλιστική ενημέρωση», ουσιαστικά «άνοιξε τον δρόμο για επίσημο περιορισμό στην ενημέρωση» την οποία η κυβέρνηση θα κρίνει αναληθή και αμφιλεγόμενη…