Η φωτογράφος που έψαχνε τη γεωμετρία στη φύση

Είχε βγάλει τη Σχολή του Λούβρου και σκεπτόταν να εργαστεί σε μεγάλα Μουσεία. Δύο ταξίδια, όμως, πρώτα στην Κίνα και μετά, με την παιδική της φίλη Αριάν Μνουσκίν, σε Ιαπωνία, Ινδία, Νεπάλ, Αφγανιστάν την έκαναν να αλλάξει γνώμη. Η έκπληξη που ένιωσε από την ομορφιά των τοπίων και των προσώπων, την έστρεψαν στη φωτογραφία.

Η Μαρτίν Φρανκ, που πέθανε στα 74 της από καρκίνο, ήταν τότε μόλις 25 ετών. Εγινε ιδρυτικό μέλος του Θεάτρου του Ηλιου της Μνουσκίν, ως επίσημη φωτογράφος της ομάδας που φωτογράφιζε παραστάσεις, πρόβες και παρασκήνια, ενώ τη δεκαετία του 1970 έφτιαξε δικό της φωτογραφικό πρακτορείο, το Viva. Από το 1980 και μετά, άφησε το πρακτορείο της και άρχισε μία μακρά συνεργασία με το Magnum.

Ενδιαμέσως, είχε γνωρίσει και παντρευτεί μία από τις μεγαλύτερες μορφές της τέχνης της φωτογραφίας του 20ού αιώνα, τον Ανρί Καρτιέ-Μπρεσόν. Και κατάφερε να ισορροπήσει ανάμεσα στο βάρος της προσωπικότητας του συζύγου και στη δική της, αυτόνομη καριέρα.

Εζησε με τον Καρτιέ-Μπρεσόν 34 χρόνια, μέχρι τον θάνατό του το 2004. Διαχειρίστηκε με ευρύτητα πνεύματος την κληρονομιά του και αντίθετα με το σύνηθες σε αυτές τις περιπτώσεις ενθάρρυνε την διαφορετική ματιά στο έργο του Καρτιέ-Μπρεσόν, ακόμα και τις πιο παράξενες αναγνώσεις του έργου του, αφήνοντας ανοιχτά τα αρχεία του για τους ερευνητές.

«Ηταν πολύ σημαντικό για μένα να μη γίνω η σκιά του», είχε πει. «Γι’ αυτό και το Viva υπήρξε πολύ σημαντικό στην εξέλιξή μου ως φωτογράφου, καθώς εκεί βρήκα τη φωνή μου».

Το ίδρυμα που φέρει το όνομα του Καρτιέ-Μπρεσόν, στο 14ο διαμέρισμα του Παρισιού, φιλοξενεί συχνά και εκθέσεις έργων άλλων καλλιτεχνών. Η όλο και μεγαλύτερη δραστηριότητά του, έκανε υποχρεωτική τη χωρική του επέκταση. Και για τον σκοπό αυτό το φθινόπωρο του 2011 το ίδρυμα πούλησε σε δημοπρασία των Christie’s εκατό εκτυπώσεις φωτογραφιών του Ανρί Καρτιέ-Μπρεσόν προς δύο εκατομμύρια ευρώ.

Η Μαρτίν Φρανκ περιγράφεται ως μία γυναίκα επίμονη και ταυτόχρονα κομψή και διακριτική. Αλλά και κοσμοπολίτισσα: ήταν γόνος εύπορης οικογενείας συλλεκτών έργων τέχνης, και ενώ γεννήθηκε στην Αμβέρσα, στο Βέλγιο, μεγάλωσε στη Βρετανία και τις ΗΠΑ. Οι εικόνες που συλλάμβανε με τον φακό της – ανάμεσά τους και πολλά πορτρέτα καλλιτεχνών και συγγραφέων – ήταν κλασικές, ασπρόμαυρες, με αναφορές στη ζωγραφική και στη γεωμετρία: γεμάτες ευθείες και καμπύλες γραμμές.

Της άρεσαν τα χειμωνιάτικα τοπία, οι ομιχλώδεις ορίζοντες, τα σύννεφα στον ουρανό. «Μια φωτογραφία δεν είναι απαραίτητα ένα ψέμα, δεν είναι όμως ούτε και η αλήθεια. Είναι μια υποκειμενική εντύπωση. Οσο για τον φωτογράφο, πρέπει να παραφυλάει τη στιγμή, να είναι πάντα έτοιμος να υποδεχθεί το απρόβλεπτο», έλεγε.