[Ανάλυση] Οι κεντρικές τράπεζες δεν είναι σωτήρες

Η συνάντηση των επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, της Τράπεζας της Αγγλίας και της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ στις αρχές του μήνα έθεσε τις βάσεις για πρόσθετα μέτρα στήριξης των οικονομιών, αν και δεν προσδιορίστηκε επακριβώς η φύση τους. Τόσο οι μετοχές όσο και τα ομόλογα σημείωσαν νέα πτώση μετά την ξαφνική άνοδο που είχαν προκαλέσει οι διαβεβαιώσεις των τραπεζιτών και των κυβερνήσεων για την ανάληψη δράσης.

Βέβαια δεν προκλήθηκε πανικός. Ομως το σημαντικό στοιχείο που συνήθως μας διαφεύγει είναι άλλο. Αντίθετα με την προηγούμενη παγκόσμια αναταραχή των οικονομιών τη διετία 2008-2009 σήμερα οι κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να αναλάβουν τον ρόλο του σωτήρα για τις οικονομίες που στραγγαλίζονται από την κρίση. Αυτήν τη φορά είναι οι κυβερνήσεις αυτοί που πρέπει να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων.

Οι κεντρικοί τραπεζίτες αντιλαμβάνονται πλέον ότι τα εργαλεία της νομισματικής πολιτικής γίνονται όλο και πιο αναποτελεσματικά. Οπως είπε άλλωστε και ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι, «οι κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις κυβερνήσεις». Επιπλέον, οι τράπεζες είναι ιδιαίτερα προσεκτικές στον κίνδυνο να «στεγνώσουν» ακόμα κι αν διαθέτουν ακόμα αρκετά πυρομαχικά στη φαρέτρα τους.

Οι εξελίξεις των προηγούμενων εβδομάδων υπογραμμίζουν το πόσο λίγο ευέλικτες μπορούν να είναι οι τράπεζες παρά το ότι πολλοί νομίζουν το αντίθετο. Ο Ντράγκι μπορεί να δήλωσε ότι θα κάνει «ό,τι είναι απαραίτητο» για να ανταποκριθεί στους υψηλούς κινδύνους που αντιμετωπίζει το ευρώ και ιδιαίτερα χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία. Ομως τις επόμενες μέρες έσπευσε να διευκρινίσει ότι οι δηλώσεις του παρερμηνεύθηκαν από τις αγορές, κάτι που προφανώς σχετίζεται και με τις εσωτερικές διαφωνίες στους κόλπους της ΕΚΤ.

Αυτό που γίνεται πλέον αντιληπτό από όλους είναι ότι ο ρόλος των τραπεζών στην επίλυση της κρίσης θα συρρικνώνεται διαρκώς. Για να επιλυθεί η κρίση και η επιδεινούμενη κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας οι πολιτικοί ηγέτες θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της ανταγωνιστικότητας, της φορολογικής μεταρρύθμισης, του επανασχεδιασμού και της επανεκπαίδευσης του εργατικού προσωπικού. Οσο καθυστερούν αυτές οι λύσεις τόσο θα επιδεινώνονται τα δομικά προβλήματα των οικονομιών.

Ο Μοχάμεντ Ελ Εριάν είναι επικεφαλής του επενδυτικού ταμείου PIMCO