[Διαστάσεις] Η πανκ προσευχή της Μόσχας

^«Και τώρα σας παρουσιάζω τον άνδρα ο οποίος στο τέλος του χρόνου θα είναι ένα αστέρι του ρωσικού Δικαίου», φώναξε σε ένα μικρόφωνο σε κλαμπ της Μόσχας ένας νεαρός άνδρας το βράδυ της Δευτέρας. Την ίδια ώρα ένας λίγο μεγαλύτερος άνδρας ντυμένος με γκρι κοστούμι ξεχώρισε από το πλήθος στη μεγάλη εκδήλωση για τη συγκέντρωση κεφαλαίων. Το κοινό ξέσπασε σε χειροκροτήματα: ο άνδρας που στάθηκε μπροστά τους, φαλακρός, με μούσι και γυαλιά, ο Νικολά Πολοζόφ, είναι ένας από τους δικηγόρους που εκπροσωπούν τις Pussy Riot, τρεις νεαρές γυναίκες που αντιμετωπίζουν ποινή φυλάκισης επειδή πραγματοποίησαν μια «λειτουργία πανκ προσευχής» στον καθεδρικό ναό της Μόσχας. Η προσευχή τους έλεγε: «Μητέρα του Θεού, ας απαλλαχτούμε από τον Πούτιν».

«Πρόκειται για τις πρώτες πολιτικές κρατούμενες του κινήματος διαμαρτυρίας», δήλωσε ο Πολοζόφ εν μέσω χειροκροτημάτων. Αυτό είναι αλήθεια: οι γυναίκες, που συνελήφθησαν λίγο μετά την πράξη τους τον Μάρτιο, ήταν οι πρώτες που αντιμετώπισαν κατηγορίες – και έως επτά χρόνια κάθειρξη εάν καταδικαστούν – μετά το ξέσπασμα του τωρινού κύματος διαδηλώσεων τον περασμένο Δεκέμβριο.

Περισσότεροι από 12 ακτιβιστές έχουν συλληφθεί έκτοτε, ενώ πρόσφατα απαγγέλθηκαν κατηγορίες και εναντίον ενός εκ των ηγετών του κινήματος, του γνωστού μπλόγκερ Αλεξέι Ναβάλνι. Ομως η περίπτωση των Pussy Riot παραμένει η πιο σημαντική πολιτική δίκη στη Ρωσία: όσο απίθανο αν φαίνεται εκ πρώτης όψεως, γράφει η Μάσα Γκέσεν στον «Ιντιπέντεντ», «αυτή η υπόθεση μπορεί να καθορίσει το μέλλον της Ρωσίας».

Κατά κάποιον τρόπο οι Pussy Riot είναι ο ιδανικός εχθρός για τον Πούτιν. Εχει συχνά αναφερθεί σε όσους συμμετέχουν στο κύμα διαμαρτυριών ως μια ομάδα παρείσακτων που έχουν υιοθετήσει ξένες αξίες και χρηματοδοτούνται από αντίπαλες χώρες (όπως οι ΗΠΑ). Πραγματοποιώντας την ηχηρή διαμαρτυρία τους σε εκκλησία, και μάλιστα στον κεντρικό καθεδρικό ναό της Μόσχας, τα κορίτσια των Pussy Riot έδειξαν πόσο διαφορετικές είναι από τους περισσότερους Ρώσους. Οι ίδιες το κατάλαβαν γι’ αυτό και μιλώντας την πρώτη ημέρα της δίκης η Ναντέζντα Τολοκονίκοβα, η ανεπίσημη αρχηγός του γκρουπ, ζήτησε συγγνώμη από όσους μπορεί να προσβλήθηκαν από την πράξη τους ηθικά.

Αλλωστε οι αναλυτές στη Μόσχα θεωρούν η δίκη δεν γίνεται για να αποφασιστεί η ενοχή ή η αθωότητά τους, αλλά για να φανούν ως «διαφορετικές». Γι’ αυτό άλλωστε ο δικαστής ρώτησε έναν μάρτυρα εάν οι γυναίκες «έκαναν τον σταυρό τους όπως τον κάνουν όλοι». Κι εκείνος κατέθεσε: «Συνήθως κάνουμε τον σταυρό με ταπεινότητα. Εκείνες το έκαναν γρήγορα, όχι όπως το κάνουμε οι ορθόδοξοι». Παρότι πολλοί διαδηλωτές διαφωνούν με τον τρόπο τους, οι Pussy Riot προσωποποιούν την ουσία των διαδηλώσεων: δεν έχουν συγκεκριμένη πολιτική ατζέντα, δεν κάνουν συγκεκριμένη κριτική στην κυβέρνηση. Φωνάζουν απλά εναντίον του Πούτιν και των συνεργατών του. Και η Ρωσία βρίσκεται σε σταυροδρόμι: θα γίνει μια χώρα όπου οι πολίτες θα κάνουν όλοι τον σταυρό τους με τον ίδιο τρόπο ή μια χώρα όπου ο καθένας θα λέει ό,τι θέλει, ακόμα κι αν προσβάλλει άλλους;