Μη μου τους φαύλους τάραττε

Συνήθως οι αντιδράσεις σε μια σκέψη είναι χαρακτηριστικές της κυρίαρχης κοινωνικής νοοτροπίας. Ας πάρουμε, για παράδειγμα, αυτές που προκάλεσε η πρότασή μου, στα «ΝΕΑ» της 23ης Ιουλίου 2012. Εισηγούνταν την, βάσει αδιαμφισβήτητα αντικειμενικών κριτηρίων, ποιοτική κατάταξη των εκπαιδευτικών μας, που θα οδηγούσε σε μείωση του αριθμού τους διά της απομακρύνσεως των πιο ανεπαρκών (για τους οποίους πρότεινα περίοδο προσαρμογής, με παράταση επί διετία της μερικής σίτισής τους από τον κρατικό προϋπολογισμό). Παράλληλα, προέβλεπε αντίστοιχη προς τη μείωση των διδασκόντων αύξηση των ανά τάξη μαθητών και γενναία ενίσχυση των απολαβών των παραμενόντων καθηγητών, κάτι που και δημοσιονομικό όφελος θα επέφερε και, κατά την άποψή μου, βελτίωση του παρεχόμενου μορφωτικού αγαθού. Οι ενστάσεις λοιπόν που προβλήθηκαν παραπέμπουν, πράγματι, στην κυρίαρχη ιδεολογία της κοινωνίας μας. Ας ξεκινήσουμε, ωστόσο, με την αναφορά σε κάποια δεδομένα. Ας συμφωνήσουμε, τουλάχιστον, στην ανάγκη ακριβούς διερεύνησής τους, ώστε να αυξηθεί η διαφάνεια και συνακόλουθα η ορθή κοινωνική πρόσληψη της πραγματικότητας.

«Συνδικαλιστική κατάκτηση», απολύτως ανελαστική εξ όσων γνωρίζω, είναι καμία τάξη στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση να μην υπερβαίνει τους 25 μαθητές. Στη συνέχεια το συνδικαλιστικό κίνημα φροντίζει, αν γραφούν 26, η τάξη να διασπάται σε δύο τμήματα των 13, με διπλασιασμό των υπηρετούντων εκπαιδευτικών. Αμφισβητείται; Θα ήταν σημαντική συνεισφορά στη διαφάνεια αν ο κ. Αρβανιτόπουλος έδινε στη δημοσιότητα την ακριβή σχέση διδασκόντων και διδασκομένων και ακόμη σημαντικότερη εάν η πληροφορία αυτή συνοδευόταν από διεθνή συγκριτικά δεδομένα.

Σε αναμονή αυτών των στοιχείων ας έρθουμε ωστόσο στις πανθομολογούμενες διαπιστώσεις. Είναι ή όχι γεγονός ότι κατά τις τελευταίες δεκαετίες ο μέσος αριθμός μαθητών διαρκώς μειώνεται; Στα δημόσια σχολεία της εποχής μου ήμασταν ανά τάξη περίπου… 100 μαθητές στο δημοτικό και 70 στο γυμνάσιο, αριθμούς τους οποίους δεν θα ήθελα να δω να πλησιάζουν τα σημερινά Ελληνόπουλα ούτε στους χειρότερους εφιάλτες μου (στο φροντιστήριο του χαρισματικού Ανδρέα Μπελεζίνη, όπου η ανά κεφαλή παρεχόμενη γνώση ήταν εντυπωσιακή, οι μαθητές ανά τμήμα δεν ήταν λιγότεροι από 33-35). Μπορεί, άραγε, πειστικά να υποστηριχθεί ότι η διαρκής – και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό – «βελτίωση» της αριθμητικής σχέσης διδασκόντων/διδασκομένων οδηγεί σε βελτιστοποίηση του εκπαιδευτικού αποτελέσματος; Υποδεχόμενος επί δεκαετίες στο πανεπιστήμιο απόφοιτους Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης «τρελαίνομαι» από τον – συνεχώς αυξανόμενο στην πορεία του χρόνου – λειτουργικό αναλφαβητισμό, δηλαδή το ποσοστό όσων δεν γνωρίζουν τι είναι αριθμητική ή γεωμετρική πρόοδος και βεβαίως τι υπήρξαν τα Ορλωφικά, πότε άρχισε η βιομηχανική επανάσταση, ποια δεκαετία εγκαθιδρύθηκε στη Γερμανία ο ναζισμός, οτιδήποτε για τη «γενιά του τριάντα» κ.ο.κ. Πιστέψτε με, πολλά από τα στοιχεία αυτά τα αγνοούν και εκπαιδευτικοί, ακόμη και απόφοιτοι ιστορικών τμημάτων, που τυχαίνει κατά καιρούς να έχω στο… μεταπτυχιακό (το πανεπιστήμιο δεν προσφέρει γνώσεις, προσφέρει μόνο ευκαιρίες για γνώσεις σε όσους τις θέλουν).

Θα μπορούσε, λοιπόν, να αναδειχθεί άλλη ισχυρότερη ένδειξη για το ότι η ποιότητα του παρεχόμενου μορφωτικού προϊόντος δεν βελτιώνεται με την – πέραν ενός ορίου – μείωση των μαθητών ανά τάξη, αλλά εξαρτάται πρωτίστως από άλλους παράγοντες. Οπως, π.χ., την αυστηρότητα της επιλογής, την ποιότητα, τα κίνητρα και τον έλεγχο της απόδοσης των εκπαιδευτικών, την απαλλαγή τους – στο μέτρο του σήμερα εφικτού – από περισπάσεις και πιεστικά βιοποριστικά προβλήματα κ.ο.κ.

Μήπως, επομένως, οι αντιδράσεις σε μια πρόταση για λιγότερους, καλύτερους, καλύτερα αμειβόμενους, αυστηρότερα επιλεγόμενους και πιο ουσιαστικά αξιολογούμενους – ελεγχόμενους ως προς το αποτέλεσμα του έργου τους εκπαιδευτικούς ουσιαστικά αντανακλούν μια πολύ συγκεκριμένη ιδεολογία; Αυτή που βλέπει ως βασική λειτουργία του κράτους όχι τη βέλτιστη παροχή δημόσιων αγαθών, αλλά την απορρόφηση υποαπασχολούμενων – και αναπόφευκτα υπαμειβόμενων – κρατικών λειτουργών, ανεξαρτήτως επάρκειας; Και μήπως καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον αυτήν τη διαχρονικά κυρίαρχη ιδεολογία του κράτους – αυτοσκοπού δυστυχώς την εκφράζει το επίσημο συνδικαλιστικό κίνημα των εκπαιδευτικών (σύμφωνα προς ανακοίνωση του οποίου «η αξιολόγηση δεν πρέπει να οδηγεί σε… κατηγοριοποίηση των διδασκόντων»); Αλλά, επίσης και εξίσου, μήπως την εκφράζει και το πολιτικά νεόπλουτο κόμμα του ακοστολόγητου ρητορικού μαξιμαλισμού που διαμόρφωσε το ιδεολογικό του στίγμα γύρω από την πρόταση της καταπολέμησης της ανεργίας με… 100.000 νέους διορισμούς στο Δημόσιο; Και του οποίου ο πρόεδρος θυμίζει τον κατά Εμμανουήλ Ροΐδη πολιτικό αρχηγό «περί τον οποίον ενούνται, ίνα παράσχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι, οι γνωρίζοντες να αναγιγνώσκωσιν και να ανορθογραφώσιν, οι έχοντες χείρας και πόδας υγιείς, πλην μισούντες εργασίαν οιανδήποτε»;

Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος είναι καθηγητής Πολιτικών Θεσμών και Συγκριτικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο