Επόμενο τεστ τον Σεπτέμβριο

Ραντεβού τον Σεπτέμβριο έκλεισαν οι ιθύνοντες της τρόικας με την ελληνική πολιτική ηγεσία, ευελπιστώντας πως εντός του Αυγούστου τα τρία κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση θα διαμορφώσουν έναν χάρτη πορείας της ελληνικής οικονομίας για τα επόμενα χρόνια συμβατό προς τις απαιτήσεις των δανειστών της χώρας. Εναν χάρτη βασικά στοιχεία του οποίου θα είναι η απόλυτη – στο μέτρο του δυνατού – επίτευξη των στόχων που είχαν τεθεί στον κρατικό προϋπολογισμό του 2012 και η διαμόρφωση των σχεδίων προϋπολογισμών για το 2013 και το 2014 κατά τρόπο που θα πείθει αγορές, θεσμούς και Αρχές ότι η Ελλάδα εισέρχεται πλέον σε φάση εξυγίανσης και ανόρθωσης της οικονομίας της.

Ωστόσο, η αίσθηση που κυριαρχεί στις Βρυξέλλες και τις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες μετά τις πραγματογνωμοσύνες των στελεχών της τρόικας είναι ότι για την επαναφορά της ελληνικής οικονομίας σε βιώσιμο, με βάση τα διεθνή πρότυπα, περιβάλλον θα απαιτηθούν αποφάσεις με κοινωνικό και πολιτικό κόστος. Ενα κόστος το οποίο κατά την άποψη των Βρυξελλών δεν είναι βέβαιο ότι οι πολιτικές δυνάμεις που στηρίζουν την κυβέρνηση Σαμαρά είναι στο σύνολό τους έτοιμες να αναλάβουν. Ιδιαίτερες αμφιβολίες υπάρχουν κυρίως για τη στάση του ΠΑΣΟΚ, του οποίου ο πρόεδρος Βαγγέλης Βενιζέλος εμφανίζεται, στα ενίοτε έκπληκτα μάτια των ιθυνόντων της τρόικας, έτοιμος να αμφισβητήσει πολλά από αυτά που ο ίδιος συμφώνησε μαζί τους ενόσω ήταν υπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση του Λουκά Παπαδήμου.

ΑΣΦΥΚΤΙΚΑ ΟΡΙΑ. Η άποψη που κυριαρχεί πλέον στις χώρες της ευρωζώνης είναι ότι εφεξής το μήνυμα που θα δίδεται προς την Αθήνα είναι ότι τα περιθώρια έχουν στενέψει ασφυκτικά και ότι η συνέχιση των δανειοδοτήσεων, από τις οποίες εξαρτάται η μη κατάρρευση του ελληνικού κράτους, συναρτάται απολύτως με τους βαθμούς επίτευξης από τις ελληνικές Αρχές των στόχων του Μνημονίου.

Τα ηγετικά στελέχη της τρόικας, φεύγοντας από την Αθήνα, θα αφήσουν πίσω τους έναν κατάλογο μέτρων, αποφάσεων και αλλαγών που θα πρέπει να έχουν υλοποιηθεί πριν από την επιστροφή τους στις αρχές Σεπτεμβρίου. Αμα τη επιστροφή τους θα αρχίσουν να αξιολογούν αυτά που έγιναν (και αυτά που δεν έγιναν) και να συγγράφουν την άποψή τους για την κατάσταση και τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.

Μείζονος σημασίας ζήτημα, από το οποίο θα εξαρτηθεί εν πολλοίς και αυτό της ενδεχόμενης μελλοντικής επιμήκυνσης των χρόνων εφαρμογής του Μνημονίου, είναι το αν θα θεωρήσει η τρόικα στην έκθεσή της ότι το βάθος της ύφεσης της ελληνικής οικονομίας οφείλεται περισσότερο σε εξωγενείς παρά σε ενδογενείς παράγοντες. Με άλλα λόγια, το αν θα θεωρήσει περισσότερο υπεύθυνη για την οικονομική ύφεση την ίδια την Ελλάδα λόγω της άρνησης της πολιτικής ηγεσίας της να προωθήσει τις απαιτούμενες αλλαγές ή την αρνητική διεθνή και εσωτερική οικονομική συγκυρία.

Στην περίπτωση που εκτιμήσει πως οι ευθύνες ανήκουν κυρίως στην Ελλάδα, τότε το θέμα της επιμήκυνσης θα εισέλθει σε προβληματική τροχιά. Θα θεωρηθεί ως μια ακόμη αποτυχία της Ελλάδας, την οποία οι εταίροι της στην ευρωζώνη θα πρέπει να αποδεχθούν – και να πληρώσουν – σχεδιάζοντας ένα νέο, τρίτο κατά σειρά, πρόγραμμα διάσωσης της ελληνικής οικονομίας.

Με δεδομένες την οικονομική δυστοκία στην Ευρώπη αλλά και τη διαπιστωμένη «κόπωση» της κοινής γνώμης στη Βόρεια Ευρώπη από τις «οικονομικές απαιτήσεις» της Νότιας Ευρώπης, η χρηματοδότηση ενός ακόμη προγράμματος για την Ελλάδα κάθε άλλο παρά μπορεί να θεωρηθεί εξασφαλισμένη.

ΘΕΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Αντιθέτως, στην περίπτωση που η τρόικα εκτιμήσει ότι η Ελλάδα ναι μεν έπραξε τα δέοντα, πλην όμως «ο γιαλός ήταν στραβός», η πορεία προς την επιμήκυνση των χρόνων εφαρμογής του υφιστάμενου Μνημονίου θα διευκολυνθεί. Και αυτό διότι θα λάβει τον χαρακτήρα της ρεαλιστικής αποτίμησης των αποτελεσμάτων μιας, κατά τα άλλα, επιτυχούς προσπάθειας της Ελλάδας και όχι τον χαρακτήρα της διάσωσής της από τα νέα λάθη της.

Αυτή η εξαιρετικά λεπτή διαφορά έχει για την τρόικα και τους δανειστές της χώρας πολύ μεγάλη σημασία και θα καθορίσει απ’ ό,τι φαίνεται σε πολύ μεγάλο βαθμό την τύχη της ελληνικής οικονομίας για τα επόμενα χρόνια.