Επανάσταση κόντρα στους «φιλοτομαριστές»

392 π.Χ. Η Αθηναϊκή Δημοκρατία έχει τις δικές της παθογένειες και ο γνωστός – άγνωστος κωμωδός αναλαμβάνει να σχολιάσει το βασικό επίδικο: την ανισοτιμία γυναίκας – άνδρα. Ο Αριστοφάνης γράφει τις «Εκκλησιάζουσες» και θέτει στο κέντρο μια γυναίκα πανούργα, την Πραξαγόρα. Αυτή θα ηγηθεί ενός ιδιότυπου εγχειρήματος: μαζί με όλες τις γυναίκες της Αθήνας μεταμφιέζονται σε άνδρες και φθάνουν στην Εκκλησία του Δήμου όπου ως γυναίκες δεν έχουν δικαίωμα ψήφου και ψηφίζουν νόμο σύμφωνα με τον οποίο καταλαμβάνουν την εξουσία.

Περιουσιακή και ερωτική κοινοκτημοσύνη είναι πια μια πραγματικότητα και αν στη «Λυσιστράτη» το επίδικο για τις επαναστατημένες γυναίκες είναι η επιστροφή σε μια προγενέστερη κατάσταση – στις «Εκκλησιάζουσες» η Πραξαγόρα ωθεί τη συνθήκη σε μια ευρύτερη κοινωνική μεταβολή τής τότε Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Μια μεταβολή που ίσως είναι αναγκαία και σήμερα – παρότι η γυναίκα έχει σειρά δικαιωμάτων, δρα ακόμη στον καμβά της ανδροκρατούμενης κοινωνίας.

«Και η Λυσιστράτη και η Πραξαγόρα είναι γυναίκες που σκιαγραφούνται μέσα από την ανδρική ματιά. Είναι γυναίκες παράξενες, για την ακρίβεια απουσιάζει η γυναίκα μέσα από αυτές» σημειώνει η Δάφνη Λαμπρόγιαννη που υποδύεται την Πραξαγόρα στις «Εκκλησιάζουσες» του Αριστοφάνη σε σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου.

Καθ’ οδόν για την Επίδαυρο – ταλαιπωρημένη από στρεπτόκοκκο – η ηθοποιός (γνωστή στο ευρύ κοινό από το σίριαλ «Είσαι το ταίρι μου») με είκοσι πέντε χρόνια στο θέατρο και την υποκριτική έχει ξανακατέβει στην Επίδαυρο ως Μυρίνη στη «Λυσιστράτη» το 2007. «Είναι πολύ έντιμη η Επίδαυρος. Αν έχεις να δώσεις κάτι στο επιστρέφει. Είναι εξάλλου ιαματικός ο χώρος» σημειώνει.

Και αναπόφευκτα η κουβέντα πάει στην επικαιρότητα του έργου και στο παρόν των γυναικών που ύστερα από κοινωνικούς αγώνες έχουν χειραφετηθεί πια. «Το τρομακτικό είναι πως οι “Εκκλησιάζουσες” μοιάζουν να είναι γραμμένες για σήμερα που επικρατούν τα ρουσφέτια, η διαφθορά, ο παρτακισμός. Βεβαίως από μόνες τους οι γυναίκες δεν θα δώσουν λύση στα προβλήματα. Εγώ πιστεύω στις συνεργασίες και στις συλλογικότητες, θα μπορούσαμε όμως κάτι να αλλάξουμε αν χρησιμοποιούσαμε τα εφόδια του καθενός, αν συνεργαζόμασταν» προσθέτει η Δάφνη Λαμπρόγιαννη. Αποκαλύπτει επίσης τη σκηνοθετική ματιά του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου: «Υπάρχει μια διάθεση να δούμε τις γυναίκες πώς είναι σήμερα, επιχειρείται ένας σχολιασμός. Η Πραξαγόρα γίνεται για λίγο Κασσάνδρα, προσπαθεί να δει το μέλλον και βλέπει πως οι γυναίκες έχουν γίνει λίγο παράξενα όντα».

Και έτσι μου δίνει λαβή να της θυμίσω μια άποψη που ακούγεται όλο και περισσότερο τελευταία και που θέλει τη χειραφέτηση των γυναικών λανθάνουσα και απλώς μίμηση ή οικειοποίηση των ανδρικών συνηθειών και ικανοτήτων. Δεν συμφωνεί: «Η γυναίκα παλεύει να προχωρήσει ως άνθρωπος, το ίδιο οφείλει και ο άνδρας. Πάντως η κοινωνία παραμένει ανδροκρατούμενη και εκεί οφείλονται οι μεταμορφώσεις και της γυναίκας» λέει με νόημα.