[Διαστάσεις] Στροφή προς Ανατολάς;

Ενα από τα επιχειρήματα όσων υποστήριζαν την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση ήταν ότι μόνο με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλιζόταν η πρόσδεση της χώρας αυτής στη δυτική σφαίρα επιρροής. Στην αντίθετη περίπτωση – που φαίνεται πλέον να εδραιώνεται – η Αγκυρα θα στρεφόταν σε άλλες δυνάμεις όπως η Ρωσία, η Κίνα και άλλες αναπτυσσόμενες χώρες, κάτι που θα είχε σοβαρές επιπτώσεις σε γεωπολιτικό, στρατηγικό, αλλά ακόμη και οικονομικό επίπεδο.

Η συζήτηση αυτή γινόταν πριν ξεσπάσει η χρηματοπιστωτική κρίση. Και γινόταν φυσικά και στην Ελλάδα, πάντα από μια δυτική και ειδικότερα ευρωπαϊκή σκοπιά. Αποτελεί λοιπόν τραγική ειρωνεία ότι η ίδια συζήτηση, με τα ίδια επιχειρήματα, γίνεται τώρα στην Ευρώπη για την Ελλάδα. Με άλλα λόγια, πολλοί αμφιβάλλουν για την επιθυμία και την ικανότητα της Ελλάδας να παραμείνει στρατευμένο μέλος της ευρωατλαντικής κοινότητας μετά τις εκλογές της επόμενης Κυριακής. Και μάλιστα, ανεξαρτήτως του ποιος θα είναι ο νικητής.

Η βαθιά οικονομική κρίση στην οποία έχει βυθιστεί η χώρα μας μπορεί πράγματι να την οδηγήσει να αναζητήσει βοήθεια από «μη ορθόδοξες» πηγές. Οπως γράφει όμως ο Τόνι Μπάρμπερ στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», η στροφή στην ελληνική εξωτερική πολιτική μπορεί να υπαγορευτεί και από άλλους λόγους, που έχουν σχέση με έναν λανθάνοντα (ή λιγότερο λανθάνοντα) εθνικισμό και αριστερό ριζοσπαστισμό. Ο Αλ. Τσίπρας, για παράδειγμα, είναι γνωστός θαυμαστής του Ούγκο Τσάβες, ο οποίος χρησιμοποιεί το πετρέλαιο της χώρας του ως διπλωματικό όπλο. Ο ηγέτης του ΣΥΡΙΖΑ επισκέφθηκε τη Βενεζουέλα το 2009, επέστρεψε με υποσχέσεις και ιδέες και, αν αναγκαστεί να αναλάβει τα ηνία της χώρας, δεν αποκλείεται να προσπαθήσει να τις αξιοποιήσει.

Ο αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας, πάλι, επισκέφθηκε τον περασμένο Ιανουάριο τη Ρωσία, η οποία παρουσιάζει δύο ισχυρά πλεονεκτήματα: είναι μέλος του Ορθόδοξου κόσμου και καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της Ελλάδας σε φυσικό αέριο. Αν έχει αναλάβει τη χρηματοδότηση της Κύπρου, γιατί να μην κάνει το ίδιο και για την Ελλάδα;

Μέχρι πριν από λίγο καιρό, τέτοια επιχειρήματα αντιμετωπίζονταν από τα σοβαρά ελληνικά κέντρα τουλάχιστον με θυμηδία. Η απομάκρυνση της Ελλάδας από την Ευρώπη θεωρούνταν αδιανόητη, μια επικίνδυνη φαντασίωση κάποιων τύπων που νομίζουν ότι οι Ρώσοι ή οι Κινέζοι ανταγωνίζονται μεταξύ τους για το ποιος θα βοηθήσει τους Ελληνες με τους πιο ευνοϊκούς όρους. Η οικονομική κρίση όμως άλλαξε τα δεδομένα. Τον τελευταίο καιρό έχουμε ακούσει από υπεύθυνα χείλη ότι το δόγμα «ανήκουμε στη Δύση» είναι ξεπερασμένο και ότι πρέπει να εργαστούμε για την αποδέσμευσή μας από το ΝΑΤΟ. Ο αρθρογράφος των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» θυμίζει μια ρήση του Παναγιώτη Ιωακειμίδη από το 1999, σύμφωνα με την οποία η συμμετοχή στην ευρωζώνη ενισχύει την εξωτερική ασφάλεια της Ελλάδας. Είναι δυνατόν να αμφισβητούνται σήμερα ακόμη και τα αυτονόητα;