«Σώστε τα αρχαία από την κρίση»

Ελλείψεις προσωπικού και κλειστά μουσεία, περικοπές κονδυλίων και μισθών, εφεδρεία, αρχαιολόγοι που έχουν μετατραπεί σε γραφειοκράτες, ευρήματα που δεν δημοσιεύονται, άνεργοι επιστήμονες και εγκαταλελειμμένες αρχαιότητες.

Είναι η εικόνα που «βλέπει» η αμερικανική εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς» σε εκτενέστατο άρθρο μέσω του οποίου επιχειρεί να παρουσιάσει μια ακόμη πτυχή της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα: τους κινδύνους που ελλοχεύουν για την πολιτιστική μας κληρονομιά. Χωρίς ωστόσο να διακρίνει σαφώς τα προβλήματα που έφερε η οικονομική κρίση με εκείνα που χρονίζουν στην αρχαιολογική υπηρεσία.

Την ίδια ώρα η βρετανική εφημερίδα «Ιντιπέντεντ» φιλοξενεί άρθρο της ποιήτριας Ρουθ Πέιντελ, η οποία περιγράφει πρόσφατη επίσκεψή της στην Ελλάδα και πέρα από τις εντυπώσεις της επισημαίνει πως «η ελληνική κρίση δεν είναι μόνο οικονομική. Απειλείται η θέση της χώρας που είναι λίκνο των επιστημών και της φιλοσοφίας».

Στο επίκεντρο της αμερικανικής εφημερίδας βρίσκεται η καμπάνια του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων «Τα μνημεία δεν έχουν φωνή. Εσύ έχεις», και επαναφέρει το θέμα της ασφάλειας των μουσείων μετά την ένοπλη ληστεία του Μουσείου Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων στην αρχαία Ολυμπία, ενώ υποστηρίζει πως οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης έχουν γίνει ήδη ορατές, καθώς υπάρχουν μουσεία που λειτουργούν εν μέρει και άλλα που παραμένουν εντελώς κλειστά.

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι αρχαιολόγοι αναγκάζονται να ασχολούνται σχεδόν αποκλειστικά με την πιο γραφειοκρατική πλευρά της δουλειάς τους: να επιβλέπουν οικοδομές για την περίπτωση που θα βρεθούν αρχαιότητες. Είναι κρίσιμο θέμα και παρά το γεγονός ότι η οικοδομή περνά κρίση, οι αρχαιολόγοι διαθέτουν όλο τον χρόνο τους σε σωστικές ανασκαφές. Γεγονός που σημαίνει πως δεν υπάρχει χρόνος για να δημοσιεύσουν τα ευρήματά τους, επισημαίνει η αμερικανική εφημερίδα. Φαινόμενο όμως που παρατηρείται εδώ και δεκαετίες στην αρχαιολογική υπηρεσία και δεν είναι απόρροια της πρόσφατης κρίσης.

«Και διπλάσιους και τριπλάσιους αρχαιολόγους και αρχαιοφύλακες να προσελάμβανε το συγκεκριμένο υπουργείο και πάλι χωρίς προσωπικό θα ήταν», δηλώνει ο πρώην υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Παύλος Γερουλάνος. «Είναι πολλά αυτά που πρέπει να γίνουν».

Υποστηρίζει δε πως οι περικοπές προσωπικού ήταν αναπόφευκτες και παρά την πτώση του ετήσιου προϋπολογισμού, προχώρησαν σημαντικά έργα, όπως η αναβάθμιση 100 αρχαιολογικών χώρων και η επιτυχής διεκδίκηση κοινοτικών κονδυλίων για αρχαιολογικά έργα.

«Κανείς δεν σκάβει στην Ελλάδα τόσο όσο η Αρχαιολογική Υπηρεσία. Αν δεν είναι ικανοί να δημοσιεύουν ό,τι βρίσκουν, καλύτερα να μη σκάβουν καθόλου. Ή ας τα ξαναθάψουν», υποστηρίζει αμερικανός αρχαιολόγος που έχει πολύχρονη θητεία στην Ελλάδα, ενώ η εφημερίδα αποδίδει μέρος του προβλήματος στο γεγονός ότι «όπου ανοίξεις τρύπα θα βρεις αρχαία», με αποτέλεσμα να υπάρχουν 19.000 γνωστοί αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία και 210 αρχαιολογικά μουσεία.

Από την άλλη πλευρά, παρουσιάζεται η περίπτωση των Κυθήρων, όπου μετά τη συνταξιοδότηση τον περασμένο Νοέμβριο του επί 15 έτη αρχαιολόγου στο νησί Αρη Τσαραβόπουλου, ουδείς αρχαιολόγος της Υπηρεσίας επισκέφτηκε το νησί, ενώ ο ίδιος δεν μπορούσε να προχωρήσει σε σωστική ανασκαφή όταν μια νεροποντή έφερε στο φως πλήθος μινωικών αγγείων της 2ης χιλιετίας π.Χ. Οσα πρόλαβε τα έσωσε. Κάποια παρασύρθηκαν από τη βροχή στη θάλασσα και σε μια επόμενη καταιγίδα εκτιμά ότι δεν θα μείνει τίποτα.