Το δεντράκι της κεφαλληνιακής ελάτης που φυτεύτηκε το 2008 στα καμένα της Πάρνηθας άρχισε ήδη να ψηλώνει. Εστω 40 πόντους για την ώρα σε μπόι, η τεχνητή φύτευσή του με σπόρους από άκαυτα δέντρα του βουνού έπιασε. Λίγα μέτρα δίπλα του, ένας κατάμαυρος κορμός που παραμένει ριζωμένος θυμίζει τη μεγάλη φωτιά του 2007. Η διαφορά του νέου και του καμένου τοπίου μιλά από μόνο της στον μεγαλύτερο βιότοπο της Αττικής…
Κάτι λιγότερο από 5 χρόνια από τότε που κάηκε περίπου το 60% των εκτάσεών της, το μεγαλύτερο τμήμα της Πάρνηθας δείχνει και πάλι ζωντανό, ειδικά στις διάσπαρτες ζώνες της που γλίτωσαν από την πύρινη λαίλαπα. Σε άλλα σημεία, το μάτι του περιπατητή καταφέρνει και ξεχωρίζει τα πρώτα νέα βλαστάρια που ξεφυτρώνουν δειλά πάνω στα καμένα εδάφη. Αλλού, ωστόσο, ακόμη και σήμερα μεγάλες γκριζόμαυρες πλαγιές θυμίζουν κρανίου τόπο. Αλλωστε, 36.000 στρέμματα με στάχτη άφησε πίσω της η μεγαλύτερη περιβαλλοντική καταστροφή που έγινε ποτέ στην Πάρνηθα. Οι φλόγες που ξεπήδησαν στις 28 Ιουνίου 2007, πιθανότατα από εμπρησμό στα Δερβενοχώρια Βοιωτίας, δεν ελέγχθηκαν έγκαιρα και η φωτιά επεκτάθηκε ταχύτατα στην Αττική, εξαιτίας και των ισχυρών ανέμων.
Σήμερα, μόνο εύκολη υπόθεση δεν είναι η εν εξελίξει αναδάσωση του ελατοδάσους, λένε οι υπεύθυνοι για την προστασία και διαχείριση του εθνικού δρυμού. «Δεν νομίζω πως το πυκνό ελατόδασος που υπήρχε πριν από τη φωτιά θα το ξαναδούμε, παρά μόνο ύστερα από 80 και πλέον χρόνια. Η σημερινή γενιά δεν πρόκειται να το απολαύσει πράσινο σε όλη του την έκταση. Και αυτό γιατί τα 22.000 από τα καμένα στρέμματα ήταν κατάφυτα με κεφαλληνιακή ελάτη, που η φυσική αποκατάστασή της είναι αδύνατη. Εκεί κάνουμε μόνο τεχνητή αναδάσωση, κάθε χρόνο έχουμε και μια συνεχή ροή νέων φυτεύσεων», λέει ο δασάρχης της Πάρνηθας δασολόγος Γιάννης Ζιάζιαρης. Οι τεχνητές αναδασώσεις πηγαίνουν αρκετά καλά και δείχνουν ότι σε πρώτη φάση πέτυχαν. «Είναι ωστόσο διαδικασία που θα πάρει χρόνια, υπό την προϋπόθεση πως και οι καιρικές, κλιματολογικές και εδαφολογικές συνθήκες θα συνεχίσουν να είναι ευνοϊκές. Αντιθέτως, στα υπόλοιπα 14.000 καμένα στρέμματα η βλάστηση σχεδόν επανήλθε από μόνη της, καθώς επρόκειτο για αείφυλλα – πλατύφυλλα και χαλέπιο πεύκη», αναφέρει.
Μελέτη της Διεύθυνσης Αναδασώσεων Αττικής για το καμένο ελατόδασος προβλέπει τη φύτευση συνολικά 485.000 φυτών (όπως κεφαλληνιακή ελάτη, μαύρη πεύκη, χνοώδης δρυς, πλάτανος, ιτιά, μυρτιά, οξύκεδρος). Από αυτά έχουν φυτευτεί περισσότερα από 303.000. «Ως Φορέας Διαχείρισης, έχουμε δημιουργήσει και φυτώριο στην Αγία Τριάδα, εδώ στην Πάρνηθα, όπου παράγουμε έλατα από σπόρους άκαυτων – το 2007 – δέντρων. Σήμερα έχουμε διαθέσιμα 300.000 ελατάκια, που τα μεγαλώνουμε για τρία χρόνια στις συνθήκες της περιοχής και κατόπιν τα φυτεύουμε, ώστε να είναι μεγάλα πια δέντρα στα επόμενα 50 – 60 χρόνια», λέει ο Κώστας Δημόπουλος, πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας. «Από την πρώτη στιγμή τοποθετήθηκαν σταδιακά και ξυλοφράγματα, για να συγκρατούν τη διάβρωση του χώματος στα καμένα εδάφη, να παίζουν και αντιπλημμυρικό ρόλο. Πράγματι, οι παρεμβάσεις αυτές δοκιμάστηκαν επιτυχώς απέναντι σε έντονες βροχές», λέει.
Από το 2008 εφαρμόζεται, όπως εξηγεί, και πενταετές πρόγραμμα αναδασωτικών εργασιών, το οποίο εκπόνησε ο Φορέας Διαχείρισης. Το κόστος ωστόσο αυτών των εργασιών είναι τεράστιο, η προσπάθεια που απαιτείται επίπονη. «Τώρα είμαστε ακόμα στο 50% της διαδικασίας αναδάσωσης. Υπολογίζουμε ότι όλη αυτή η επιχείρηση ανασύστασης του καμένου δάσους έχει κοστίσει συνολικά περίπου 25 εκατ. ευρώ μέχρι σήμερα. Και όμως, θα μπορούσαμε με ελάχιστα χρήματα να είχαμε προλάβει τη μεγάλη φωτιά, το 2007», λέει με νόημα ο κ. Δημόπουλος.
Ακριβώς επειδή η αποκατάσταση μιας πυρκαγιάς έχει αυτό το τεράστιο κόστος και θέλει χρόνο και κόπο για να αποδώσει, ο Φορέας Διαχείρισης έχει ρίξει το βάρος στην πρόληψη των πυρκαγιών, τονίζει. «Για τον σκοπό αυτό, κάθε σεζόν εκπονούμε μελέτη αντιπυρικής προστασίας. Και φέτος, ήδη από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου (1 Μαΐου – 31 Οκτωβρίου) έχουν διαχωριστεί οι αρμοδιότητες όλων των φορέων που είναι επιφορτισμένοι με την προστασία της Πάρνηθας (Δασαρχείο, Φορέας Διαχείρισης, Πυροσβεστική, εθελοντικές περιβαλλοντικές οργανώσεις). Το φετινό καλοκαίρι, συνολικά 30 οχήματα θα περιπολούν σε όλη την Πάρνηθα όλο το εικοσιτετράωρο», τονίζει ο πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης.
Σε κάθε περίπτωση, η προστασία του βουνού είναι υπόθεση όλων, και των χιλιάδων απλών πολιτών που την επισκέπτονται, ξεκαθαρίζει. «Εννοείται, βέβαια, πως όλοι μας οφείλουμε να σεβαστούμε τον χώρο ώστε να τον παραδώσουμε όσο το δυνατόν πράσινο και καθαρό στις επόμενες γενεές. Μην ξεχνάμε πως είναι ο μοναδικός πνεύμονας πρασίνου και δροσισμού κοντά στην Αττική των 4 εκατομμυρίων κατοίκων. Ηδη, μετά τη μεγάλη φωτιά, η θερμοκρασία στους πρόποδες του βουνού (σε Θρακομακεδόνες, Αχαρνές, Βαρυμπόμπη, Φυλή κ.λπ.) έχει αυξηθεί 4 – 5 βαθμούς κατά μέσο όρο», λέει ο κ. Δημόπουλος.
