Αναβίωσαν τη δολοφονία Λαμπράκη

«Τι συμβαίνει; Γιατί έκλεισε ο δρόμος;», ρωτούσε βιαστικός περαστικός, το γκρίζο βροχερό βράδυ του Σαββάτου στη Θεσσαλονίκη, τον νεαρό με το λευκό περιβραχιόνιο που έφερε στο κέντρο κατακόκκινο – σαν με αίμα – το γράμμα «Ζ».

«Σκοτώσαν τον Λαμπράκη», ήρθε η απάντηση του νεαρού.

Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται. Ή, σύμφωνα με τον Καρλ Μαρξ, επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα.

Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και οι ηθοποιοί του επιχείρησαν το βράδυ του Σαββάτου, στον φυσικό – πραγματικό – χώρο όπου διαδραματίστηκε, 49 ακριβώς χρόνια πριν, τη θεατροποιημένη αναβίωση της σημαντικότερης ίσως βραδιάς στην πολιτική ιστορία της νεότερης Ελλάδας. Τη δολοφονία του ειρηνιστή βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη.

Κι αν και πολλοί ήταν αυτοί που είχαν επιφυλάξεις καθώς φοβούνταν τη δεύτερη εκδοχή για την εξέλιξη της αναβίωσης – αυτή της φάρσας -, διαψεύστηκαν.

Στη διασταύρωση των οδών Βενιζέλου – Ερμού και Σπανδωνή στο παρηκμασμένο (και λόγω της κρίσης των σύγχρονων καιρών) εμπορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, τα γκρίζα κτίρια ήταν ίδια με εκείνα του Μάη του ’63. Οι δρόμοι που είχαν «σαπίσει» από την αδιάκοπη βροχή που έπεφτε στην πόλη τα τελευταία 24ωρα και οι γκρίζες ομπρέλες των 500 και πλέον θεατών και συμμετεχόντων στη «Δράση Ζ» έδιναν τον τόνο.

Οπως και το παλιό (όχι το ίδιο με εκείνο της υπόθεσης, αλλά από τη δεκαετία του ’60 κι αυτό) τρίκυκλο στο οποίο επέβαιναν οι «δράστες» της δολοφονίας και χτύπησαν με αυτό τον ειρηνιστή βουλευτή, τα μαύρα τριμμένα κοστούμια των ηθοποιών, κάποιοι γερασμένοι σήμερα – γκρίζοι κι αυτοί, αν και πολύ νέοι τότε – δευτεραγωνιστές εκείνης της ιστορικής βραδιάς.

Οι κραυγές στο δρώμενο – αδέξιοι ψίθυροι -, πολλή συγκίνηση και λίγα δάκρυα στην ιδιότυπη «πλατεία» θεάτρου (;) που δημιουργήθηκε στους δρόμους εξελίχθηκαν σε ένα πρωτόγνωρο μάθημα Ιστορίας που έκανε η ίδια η πόλη στους νεότερους κατοίκους της, σε μια χρηστική αξία του θεάτρου στους σημερινούς – διαφορετικά αλλά εξίσου «πονηρούς» – καιρούς.

Το επιβεβαίωσαν και οι «Μέρες του 1969 μ.Χ.» (το ομότιτλο ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη για την «τράπεζα συναλλαγών και τα πρακτορεία μεταναστεύσεων»), για τις οποίες πολλοί από τους νεότερους παριστάμενους έψαχναν τον σύγχρονο ποιητή – χρονογράφο και οι παλιότεροι χαμογελούσαν πικρά…

Σε γιγαντοοθόνη προβλήθηκαν σκηνές από την ταινία «Ζ» του Κώστα Γαβρά (είχε γυριστεί στον Λίβανο). Ο συγγραφέας του «Ζ» Βασίλης Βασιλικός, ο δημοσιογράφος Γιώργος Ρωμαίος (πρωτοστάτησε στις δημοσιογραφικές έρευνες και δημοσιεύματα μετά τη δολοφονία και στη διάρκεια της δίκης για την υπόθεση Λαμπράκη), ο γιος τού δολοφονηθέντος βουλευτή Γρηγόρης Λαμπράκης και η κόρη τού επίσης δολοφονηθέντος βουλευτή της Αριστεράς Γιώργη Τσαρουχά, Καίτη, παρενέβησαν στο δρώμενο με ολιγόλεπτες εισηγήσεις.

Η «Δράση Ζ», όπως ονομάστηκε, αποτελεί σύμφωνα με τη διοίκηση του Θεάτρου μία ακόμη έξοδο του ΚΘΒΕ στην πόλη. Ενώ, όπως υποστηρίζει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Θεάτρου, «με τη θεατροποίηση ενός κομβικού γεγονότος της ιστορίας της πόλης, το ΚΘΒΕ επικεντρώνει το ενδιαφέρον του στο νόημα του οράματος Λαμπράκη: δηλαδή στην ενοποιό δύναμη της ειρήνης μέσα στον κοινωνικό ιστό και στη μεταστροφή της βίας σε δημιουργική έκφραση μέσω της τέχνης».