Αβάσταχτο το κόστος του Grexit για την ευρωζώνη

Το κόστος ενδεχόμενης εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ θα ήταν τεράστιο. «ΤΑ ΝΕΑ» καταγράφουν τις άμεσες πιθανές επιπτώσεις, με βάση τα γνωστά μεγέθη της οικονομίας της ευρωζώνης. Από την ανάλυση προκύπτει πως το περιβόητο Grexit θα ήταν η ταφόπλακα του ενιαίου νομίσματος και πως η όποια πιθανή διάσωση της ευρωζώνης θα απαιτούσε τεράστιες ποσότητες κεφαλαίων.

Για να υπολογίσει κάποιος το πιθανό κόστος αποχώρησης της Ελλάδας από την ευρωζώνη θα πρέπει να λάβει υπόψη τα ακόλουθα δεδομένα:

Η Ελλάδα έχει λάβει από τους δύο μηχανισμούς στήριξης (ΕΕ/ΔΝΤ) περίπου 240 δισ. ευρώ. Ο δανεισμός των ελληνικών τραπεζών από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Ευρωσύστημα (από κεντρικές τράπεζες άλλων χωρών της ευρωζώνης) ανέρχεται σήμερα στα 130 δισ. ευρώ (την επόμενη εβδομάδα θα αυξηθεί στα 150 δισ. ευρώ), ενώ στα 30 δισ. ευρώ ανέρχεται ο δανεισμός από τις εμπορικές τράπεζες. Το ποσό αυτό αθροιστικά ξεπερνά τα 400 δισ. ευρώ, χρήματα που θα ήταν επισφαλή σε ενδεχόμενο Grexit.

Οι καταθέσεις των νοικοκυριών στην ευρωζώνη ανέρχονται σήμερα σε περίπου 5,8 τρισ. ευρώ. Εξ αυτών τα περίπου 2 τρισ. ευρώ αφορούν τις καταθέσεις Ιταλών (800 δισ.), Ισπανών (750 δισ.), Ελλήνων (160 δισ.), Πορτογάλων (150 δισ.) και Ιρλανδών (100 δισ. ευρώ). Ηδη έχει καταγραφεί μετανάστευση των καταθέσεων προς γερμανικές και γαλλικές τράπεζες, αλλά και εκτός ευρωζώνης, κάτι που πιέζει ασφυκτικά τα τραπεζικά συστήματα των χωρών της Περιφέρειας.

Η ευρωζώνη συνολικά χρειάζεται φέτος 1,7 τρισ. ευρώ για να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της. Από αυτά έχουν αντληθεί στο πεντάμηνο περίπου 600 δισ. ευρώ και υπολείπεται 1,1 τρισ. ευρώ. Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία χρειάζονται 730 δισ. ευρώ για να αναχρηματοδοτήσουν το χρέος τους, όταν η Γερμανία το 2012 βγαίνει στις αγορές για 325 δισ. ευρώ. Ενδεχόμενη ελληνική έξοδος θα απέκλειε αυτές τις χώρες από τον δανεισμό εκτοξεύοντας στα ύψη το κόστος.

Στην ευρωζώνη – όπως και στην Ευρωπαϊκή Ενωση – το 30% του κρατικού χρέους ύψους 8,2 τρισ. ευρώ, δηλαδή τα 2,5 τρισ. ευρώ, βρίσκονται στην κατοχή των ευρωπαϊκών τραπεζών, όταν στις ΗΠΑ το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 3%. Από αυτά, ασφαλές ενεργητικό, δηλαδή ομόλογα που έχουν αξιολόγηση «ΑΑΑ» θεωρούνται μόνον αυτά των Γερμανίας, Φινλανδίας, Λουξεμβούργου και Ολλανδίας, ύψους 2,7 τρισ. ευρώ. Οι πιστοληπτικές υποβαθμίσεις της ευρωζώνης που θα ακολουθούσαν ενδεχόμενο Grexit θα συνεπάγονταν τεράστιες απώλειες για αυτά τα στοιχεία ενεργητικού.

Οι μηχανισμοί διάσωσης της ευρωζώνης, ο EFSF και ο ESM, έχουν προικοδοτηθεί με 440 δισ. ευρώ (μέσω εγγυήσεων) και 500 ευρώ δισ. ευρώ (μέσω κεφαλαίων) αντιστοίχως. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μέσω των τριετών πράξεων χορήγησης ρευστότητας (LTRO) έχει προχωρήσει μέχρι σήμερα σε μακροπρόθεσμη αναχρηματοδότηση ύψους 1 τρισ. ευρώ. Σε ενδεχόμενο Grexit τα χρήματα αυτά είτε δεν θα αρκούσαν είτε δεν θα ήταν και άμεσα διαθέσιμα.

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. Με γνώση των ανωτέρω δεδομένων συνεπάγεται πως ενδεχόμενη αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ θα επέφερε πολλαπλά κτυπήματα στις τράπεζες και στις οικονομίες κρατών εντός και εκτός της ζώνης του ευρώ. ΕΚΤ και ΔΝΤ ατύπως παραδέχονται πως τα κανάλια μετάδοσης συστημικών κρίσεων θα καθιστούσαν παγκόσμια την αναταραχή. Ο πανικός της αγοράς θα ήταν τεράστιος, καθώς όλοι θα υπέθεταν πως και άλλες χώρες θα μπορούσαν να ακολουθήσουν την Ελλάδα έξω από την πόρτα της ευρωζώνης. Χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Ιταλία θα υφίσταντο τρομερές εκροές καταθέσεων και ο κρατικός δανεισμός για τις δύο τελευταίες θα ήταν απαγορευτικός καθώς τα επιτόκια θα εκτινάσσονταν στο 15%. Δεν αποκλείεται το ίδιο να συνέβαινε και για τη Γαλλία.

Οι ευρωπαϊκές τράπεζες που έδωσαν ως ενέχυρο κρατικά ομόλογα για να πάρουν φθηνή ρευστότητα από την ΕΚΤ θα έρχονταν αντιμέτωπες με αυξημένο κόστος δανεισμού. Η τοξικότητα αυτών των ομολόγων θα είχε μεγάλο κίνδυνο. Παράλληλα όσο η αξία των κρατικών ομολόγων θα υποχωρούσε τόσο το ευρωπαϊκό σύστημα θα ομοιάζει με το σημερινό ελληνικό προβληματικό τραπεζικό σύστημα. Οι ζημιές για τράπεζες και επενδυτές θα ήταν τεράστιες. Η κρίση θα περνούσε αυτόματα και στην πραγματική οικονομία. Καθώς οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα περιόριζαν τις πιστώσεις και θα ρευστοποιούσαν εταιρικά ομόλογα για να καλύψουν τις ζημιές τους, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μικρές και μεγάλες θα υφίσταντο πιέσεις, οι οποίες θα αποτυπώνονταν και στις μετοχές τους. Θα τροφοδοτούνταν έτσι ένας φαύλος κύκλος ύφεσης, υψηλής ανεργίας, χαμηλού πληθωρισμού και υψηλού χρέους, καθώς τα κράτη θα παρέμβουν για να διασώσουν με λεφτά των φορολογουμένων τις τράπεζες.