ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝΤΟΛΗΣ

Από χθες το μεσημέρι ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας έχει στα χέρια του τη διερευνητική εντολή (για σχηματισμό κυβέρνησης) που του έδωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Παρά το ότι ο αποδέκτης της, κατά τις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής περιόδου, είχε επενδύσει πολλές προσδοκίες στη διερευνητική εντολή (ότι αν την πάρει δεν θα την επιστρέψει), δεν φαίνεται ότι η προσπάθειά του θα έχει θετικό αποτέλεσμα – και είναι  προφανής και η δική του ευθύνη στη διαφαινόμενη αποτυχία.
Τι είναι όμως αυτή η περιλάλητη διερευνητική εντολή που ξαφνικά μπήκε στη ζωή μας; Σε τι διαφέρει η διερευνητική από την απλή εντολή; Η διερευνητική αναζητεί μια εν δυνάμει πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο, που μπορεί να στηρίξει κυβέρνηση. Η απλή εντολή προϋποθέτει ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προεξοφλεί ότι ο αποδέκτης της διαθέτει τον απαιτούμενο αριθμό βουλευτών, ώστε να είναι εξασφαλισμένη η ψήφος εμπιστοσύνης της Βουλής.

Είναι μια διαδικασία που προστατεύει το πολίτευμα – αυτό προκύπτει από τα ιστορικά προηγούμενα:
Το έτος 1955 απεβίωσε ο πρωθυπουργός Αλέξανδρος Παπάγος. Ο τότε βασιλεύς Παύλος κάλεσε έναν «άγνωστο» βουλευτή, που ήταν υπουργός Δημοσίων Εργων στην Κυβέρνηση Παπάγου, και του έδωσε εντολή σχηματισμού νέας κυβέρνησης. Η νέα κυβέρνηση θα έπρεπε εντός των νομίμων προθεσμιών να εμφανισθεί στη Βουλή για να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης. Ο Παύλος δεν έδωσε διερευνητική εντολή. Στηριζόμενος στη διάταξη του Συντάγματος του 1952 («ο βασιλεύς διορίζει και παύει τους υπουργούς αυτού») διόρισε όποιον ήθελε. Και μάλιστα έδωσε στον αποδέκτη ένα πρόσθετο επιχείρημα για να πείσει τους βουλευτές. Του έδωσε έτοιμο το βασιλικό διάταγμα διάλυσης της Βουλής και προσφυγής στις κάλπες.
Η βασιλική επιλογή προκάλεσε πολιτικό σάλο. Οχι για το πρόσωπο του εκλεκτού του Παύλου, αλλά διότι η βασιλική εντολή καταγγέλθηκε ως αυθαίρετη πράξη ευνοιοκρατίας, ως διορισμός πρωθυπουργού βασιλικώ δικαιώματι.
Πριν συμπληρωθεί δεκαετία από την κατά τα προαναφερθέντα βασιλική επιλογή πρωθυπουργού ήταν ο ίδιος ο βασιλιάς Παύλος που διόρισε και όρκισε πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου, ο οποίος είχε πρωτεύσει στις εκλογές του 1963 αλλά δεν διέθετε τη δεδηλωμένη, δηλαδή  151 τουλάχιστον βουλευτές. Η αντίδραση της τότε αντιπολίτευσης υπήρξε έντονη αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Ο Παύλος έδωσε την εξουσία στον πρόεδρο της Ενωσης Κέντρου, ο οποίος την άσκησε επί σαράντα περίπου ημέρες προκαλώντας καταγγελίες ότι μοίραζε δημόσιο χρήμα για να ενισχύσει την εκλογική θέση του κόμματός του.
Τελικά το «πολιτικό ειδύλλιο» ανακτόρων και Γ. Παπανδρέου έληξε με την αποστασία του 1965.
Καθώς πλησιάζουμε στο αποκορύφωμα των συζητήσεων με βάση τη  διερευνητική εντολή είναι χρήσιμο να ειπωθεί ότι στην εποχή μας κανείς δεν μπορεί να ελπίζει ότι θα λάβει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης αν δεν διαθέτει τη δεδηλωμένη.
Οποιαδήποτε σημαντική πολιτική πρωτοβουλία προϋποθέτει δεδηλωμένη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο.
ΑΥΡΙΟ Η Δημοκρατική Παράταξη σχολάζει;