Ο Ρωμαίος κι η Ιουλιέτα στη σύγχρονη Βαγδάτη

Η πρεμιέρα της παράστασης στο Εθνικό Θέατρο του Ιράκ, εκεί όπου η θεατρική τέχνη για χρόνια είχε υποβαθμιστεί στον ρόλο της προπαγάνδας ενός δικτάτορα, χαιρετίστηκε από το κοινό ως επιστροφή της σοβαρής τέχνης στην ιρακινή πρωτεύουσα. Ενδεδυμένο με τον μανδύα του διάσημου σαιξπηρικού έργου, αποτελεί ουσιαστικά μια ζωντανή αναπαράσταση της ζωής του ιρακινού λαού τα τελευταία εννέα χρόνια.

«Η παράσταση αναφέρεται στην πραγματικότητα που έχουμε βιώσει, στους φόνους που συνέβαιναν μεταξύ σουνιτών και σιιτών» δήλωσε μετά το τέλος της ο φοιτητής Σενάν Σαάντι. Οι φόνοι, φυσικά, δεν έχουν σταματήσει. Το επόμενο πρωί της παράστασης, η Βαγδάτη σειόνταν από καταιγισμό εκρήξεων και μέχρι το τέλος της μέρας ο απολογισμός των επιθέσεων ήταν πάνω από τριάντα νεκροί. Την ίδια στιγμή, ο θίασος που αποτελείται από ένα μείγμα βετεράνων ιρακινών ηθοποιών και πρωτοεμφανιζόμενων τελειόφοιτων υποκριτικής ετοίμαζε τις βαλίτσες του για το Παγκόσμιο Φεστιβάλ Σαίξπηρ στο Στράτφορντ του Εϊβον, γενέτειρα του άγγλου βάρδου. Οι παραστάσεις του έργου «Ρωμαίος και Ιουλιέτα στη Βαγδάτη», το οποίο αναβαίνει στα πλαίσια της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας του Λονδίνου, ξεκίνησαν στην Αγγλία την περασμένη Πέμπτη και ολοκληρώνονται αύριο. Η ιστορία του καταδικασμένου έρωτα δύο νέων από διαφορετικές σέκτες, σε συνδυασμό με τις αναφορές σε διάφορα γεγονότα και σύμβολα της (πολύ) πρόσφατης ιστορίας – στο έργο εμφανίζονται μεταξύ άλλων, ένας αμερικανός στρατηγός, ένας εκπρόσωπος της Αλ Κάιντα ενώ ακούγεται διαρκώς ο ήχος πολυβόλων – μοιάζει να λειτουργεί θεραπευτικά στο συλλογικό τραύμα της σύγχρονης ιρακινής κοινωνίας.

«Ο Ρωμαίος κάνει να δει την Ιουλιέτα εννέα χρόνια, και στην πρώτη τους συνάντηση συζητούν για τις συγκρούσεις μεταξύ σουνιτών και σιιτών» εξηγεί ο σκηνοθέτης της παράστασης Μοναντχίλ Νταούντ, 52 ετών, πρώην ηθοποιός και θεατρικός συγγραφέας που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα του τη δεκαετία του ’80, μετά το ανέβασμα ενός έργου για τον πόλεμο Ιράν – Ιράκ το οποίο εξόργισε τον Σαντάμ. Για χρόνια έζησε τη ζωή του εξόριστου καλλιτέχνη, μεταξύ Στοκχόλμης, Λονδίνου και Δαμασκού, για να κάνει στη συνέχεια μεταπτυχιακές θεατρικές σπουδές στη Ρωσία, πριν αναλάβει την παραγωγή παραστάσεων στο Kennedy Center της Ουάσιγκτον και στην Ακαδημία Μουσικής στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης.

«Εργα του Σαίξπηρ παίζονταν στο Ιράκ και στα χρόνια του Σαντάμ Χουσεΐν», δηλώνει η Ντέμπορα Σο, διευθύντρια του Παγκόσμιου Φεστιβάλ Σαίξπηρ και σύζυγος του Νταούντ, «συχνά επειδή άφηναν περιθώριο για έντονη αντισημιτική προπαγάνδα όπως ο «Εμπορος της Βενετίας»».

Οι δύο νεαροί ηθοποιοί που υποδύονται το τραγικό ζευγάρι δεν θυμούνται τόσο τη λογοκρισία του παλαιού καθεστώτος όσο τις πρόσφατες εμφυλιοπολεμικές συγκρούσεις υπό τη σκιά της αμερικανικής παρουσίας. «Η παράσταση καθρεπτίζει τη σύγχρονη πραγματικότητα του Ιράκ και αποτελεί ένα μήνυμα στον υπόλοιπο πλανήτη» δηλώνει ο 24χρονος Αχμέντ Μονέκα που υποδύεται το Ρωμαίο, ενώ την Ιουλιέτα υποδύεται η 23χρονη Σάρβα Ρασόλ, η οποία δεν είχε παρά να στραφεί στις δικές της προσωπικές εμπειρίες απαγορευμένου έρωτα για να μπει στο πετσί του ρόλου της. Η Ρασόλ, αν και παίζει στο έργο τη σουνίτισσα Ιουλιέτα, είναι κουρδικής καταγωγής και ανήκει στη σέκτα των σιιτών. Πριν τρία χρόνια, και ενώ ήταν ακόμα στο πανεπιστήμιο, ερωτεύτηκε νεαρό σουνίτη προκαλώντας οργή και απογοήτευση στην οικογένειά της. Η σχέση τους έγινε ακόμα πιο πολύπλοκη εξαιτίας του γεγονότος ότι εκείνη προερχόταν από πολύ πιο ευκατάστατη οικογένεια. Για αρκετό καιρό ήταν αναγκασμένοι να βλέπουν ο ένας τον άλλον στις πιο απόμακρες γωνιές των χώρων του πανεπιστημίου και να επικοινωνούν με επιστολές. «Η οικογένειά μου επέμενε ότι έπρεπε να χωρίσουμε». Σήμερα είναι παντρεμένοι. «Αν δύο άνθρωποι αγαπιούνται, οφείλουν να σπάσουν τα δεσμά που θέτει η θρησκεία και η κοινωνία» δηλώνει η νεαρή ηθοποιός.