«Μικρό με φοβέριζαν ότι θα έρθει ο Μακάριος»

Γρήγορα η συζήτηση παίρνει άλλη τροπή, καθώς η μια ανάμνηση φέρνει την άλλη. «Εδώ, στο Τζιχάνγκιρ όπου μέναμε, πριν από το 1964 ζούσε μεγάλος πληθυσμός Ρωμιών», λέει και θυμάται ότι είδε με τα ίδια του τα μάτια τότε τους διωγμούς των Ελλήνων της Πόλης. Λόγω των γεγονότων στην Κύπρο το 1963 ο Ισμέτ Πασάς άρχισε να διώχνει τους Ρωμιούς που είχαν ελληνικό διαβατήριο, θυμάται ο νομπελίστας συγγραφέας.

Ωστόσο ο Ορχάν Παμούκ, παιδί καθώς ήταν, δεν αντιλαμβανόταν τις πιέσεις εναντίον των Ρωμιών. Αντίθετα, λέει, στο σπίτι του από τους διαλόγους που άκουγε είχε σχηματίσει την άποψη ότι οι Ρωμιοί ήταν κακοί. «Στο σπίτι με φοβέριζαν ότι θα έρθει ο Μακάριος», μου αποκάλυψε επιστρέφοντας πολύ πίσω στα παιδικά του χρόνια.

Στο Πέραν άκουγε συνέχεια ελληνικά στα μαγαζιά, αν και ο ίδιος δεν ήξερε καθόλου τη γλώσσα. Ο πατέρας του αντίθετα ήξερε την ελληνική από παιδί όταν έπαιζε στη γειτονιά ποδόσφαιρο με τα Ρωμιόπουλα.

Σε αυτή την πόλη έζησε και δύσκολες μέρες. Τότε που τον είχαν σύρει στα δικαστήρια για τη δήλωσή του για τη γενοκτονία των Αρμενίων. Τότε που το όνομά του είχε βρεθεί στη λίστα της Εργκένεκον, ανάμεσα σε αυτούς που στόχευε να δολοφονήσει η οργάνωση. «Μακάρι να μην ξαναγυρίσουν εκείνες οι μέρες», μου λέει και προσθέτει πως ακόμη τον συνοδεύει σωματοφύλακας όπου πηγαίνει. Παλαιότερα είχε τέσσερις σωματοφύλακες, τώρα τουλάχιστον είναι ένας. «Βλέπετε η δημοκρατία προοδεύει», λέει γελώντας και σπεύδει να διευκρινίσει ότι έκανε αστείο! Ξαφνικά παίρνει το σοβαρό ύφος του και μου λέει πως «όσο μειώνεται η ανάμειξη του Στρατού στην πολιτική σκηνή τόσο μειώνεται και ο φόβος των συγγραφέων όπως εγώ». Διαπιστώνει πάντως ότι έχει αλλάξει αρκετά Τουρκία αλλά όχι και πολύ. «Η διαφορά είναι πως στο παρελθόν ο Στρατός έδινε διαταγές και αμέσως ο εισαγγελέας άρχιζε δίκες. Αυτά τώρα έμειναν στο παρελθόν», λέει. Ωστόσο, βλέπει ότι δυστυχώς εξακολουθούν να εκδηλώνονται ακόμη και σήμερα αυταρχικές συμπεριφορές, εξακολουθεί να βρίσκεται στον αφρό της επικαιρότητας το κουρδικό ζήτημα, εξακολουθούν να γίνονται δολοφονίες… Τον θλίβει το γεγονός ότι στις φυλακές κρατούνται δημοσιογράφοι. Σύμφωνα με τον Ορχάν Παμούκ υπάρχει μια διαφορετική Τουρκία, αλλά όχι επειδή στην εξουσία είναι μια συντηρητική κυβέρνηση. Αλλωστε, λέει, στην Τουρκία πάντοτε υπήρχε μια συντηρητική κυβέρνηση. Αυτό που έκανε τη διαφορά τα τελευταία χρόνια, εκτιμά, είναι η οικονομία και ο πλούτος. Για τον Πρωθυπουργό Ταγίπ Ερντογάν, δεν ήθελε να κάνει κανένα σχόλιο. «Δεν θέλω να μιλήσω για τους πολιτικούς», μου είπε και το σεβάστηκα.

Τον ρώτησα αν θεωρεί τον εαυτό του συγγραφέα της Κωνσταντινούπολης. «Οχι, πρώτα πρώτα γράφω για τους ανθρώπους», μου απάντησε. «Δεν αισθάνομαι κανέναν καημό να γράψω για την Πόλη», μου λέει, αλλά παραδέχεται πως όταν άρχισαν να μεταφράζονται τα βιβλία του στο εξωτερικό άρχισαν όλοι να λένε, «γράφει για την Πόλη». «Αργότερα κατάλαβα ότι είμαι συγγραφέας της Πόλης», παραδέχεται.