Η Β’ Αθήνας κρύβει νάρκες για τον δικομματισμό

Η Β’ Αθήνας, η πολυπληθέστερη εκλογική περιφέρεια, ίσως η μεγαλύτερη της Ευρώπης, δημιούργημα των τεράστιων πληθυσμικών μετακινήσεων της τελευταίας εξηκονταετίας, έχει φτάσει να συγκεντρώνει από μόνη της περίπου το 15% του συνολικού εκλογικού σώματος.

Στην αχανή (και κοινωνικά ετερογενή) αυτή περιφέρεια το ΠΑΣΟΚ κατόρθωσε, ήδη από το 1977, να συγκροτήσει μια συμπαγή επιρροή, η οποία αποτέλεσε το θεμέλιο για τη συνολική επικράτησή του. Είναι χαρακτηριστικό ότι κάθε φορά που το ΠΑΣΟΚ έχασε το προβάδισμα στη Β’ Αθήνας, αυτό συνδυάστηκε με τη γενικότερη εκλογική του ήττα. Αλλά και αντιστρόφως, στις οριακές εκλογές του 2000, η επικράτηση του ΠΑΣΟΚ οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στο σαφές προβάδισμα που διατήρησε στη Β’ Αθήνας.

Βέβαια, ενώ αρχικά τη δεκαετία του ’80 το ποσοστό του ΠΑΣΟΚ στη Β’ Αθήνας ήταν μεγαλύτερο από τον εθνικό μέσο όρο του, από το 1989 και μετά συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο (με μόνη εξαίρεση τις κρίσιμες εκλογές του 2000). Με την πάροδο μάλιστα του χρόνου, και ιδιαίτερα στις δυο τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις, η υστέρηση της επιρροής του ΠΑΣΟΚ στη Β’ Αθήνας φτάνει σχεδόν τις τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το εθνικό ποσοστό του.

Στη Β’ Αθήνας το ΠΑΣΟΚ διαθέτει δυο βασικούς πόλους δύναμης. Αφενός τη λαϊκή και εργατικής σύνθεσης δυτική ζώνη και αφετέρου την περισσότερο μικροαστικής σύνθεσης νοτιοανατολική περιοχή, από τον Δήμο Ζωγράφου μέχρι τα όρια της παραλιακής ζώνης. Στις δυο αυτές εκτεταμένες περιοχές το ΠΑΣΟΚ συγκέντρωσε το 1977 περίπου το 30% των ψήφων και τέσσερα χρόνια αργότερα άγγιξε ή ξεπέρασε την απόλυτη πλειοψηφία.

Η γεωγραφική, και στην ουσία κοινωνική, αυτή διαφοροποίηση της εκλογικής επιρροής του ΠΑΣΟΚ αναπαράγεται έκτοτε σταθερά, με μειωνόμενη πάντως ένταση τα τελευταία χρόνια, κυρίως από τις εκλογές του 2000, όταν το ΠΑΣΟΚ υπό την ηγεσία του Κώστα Σημίτη πέτυχε να διευρύνει την επιρροή του στα μεσαία και ανώτερα στρώματα που κατοικούν στα βόρεια προάστια και στην παραλιακή ζώνη. Πάντως, παρά τις αλλαγές αυτές, η δυτική ζώνη και οι νοτιοανατολικές περιοχές εξακολουθούν να αποτελούν τους κατεξοχήν προνομιούχους χώρους για το ΠΑΣΟΚ. Στις δυο αυτές περιοχές, και κυρίως στη δυτική ζώνη, όπου ψηφίζουν περίπου 400.000 πολίτες, θα κριθεί έτσι εν πολλοίς η συνολική επίδοσή του στη Β’ Αθήνας στις εκλογές της 6ης Μαΐου. Γιατί στη δυτική ζώνη ψηφίζουν τα κοινωνικά στρώματα που έχουν κυρίως πληγεί από την οικονομική πολιτική της τελευταίας διετίας.

Η δυτική ζώνη αποτελεί ταυτόχρονα και τον κατεξοχήν χώρο αδυναμίας για τη ΝΔ, η οποία ακόμη και στις ανοδικές της στιγμές (όπως το 2004) μόλις προσέγγισε το 35%. Η πλήρης κατάρρευση της επιρροής της το 2009 (όταν συγκέντρωσε μόλις το 22,6%) τροφοδότησε μια αξιοσημείωτη επιρροή του ΛΑΟΣ (7%), ο οποίος μάλιστα στις ευρωεκλογές του Ιουνίου 2009 άγγιξε το 9%. Η διακομματική σύνθεση της δεξιάς πολυκατοικίας που θα προκύψει στις 6 Μαΐου, στα εργατικά και λαϊκά στρώματα της δυτικής ζώνης, έχει κρίσιμο ενδιαφέρον για τους αναπόφευκτους μετεκλογικούς μετασχηματισμούς του δεξιού φάσματος του κομματικού συστήματος.