[Διαστάσεις] Ποιος είπε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε παρακμή;

Η μία κριτική είναι κοντόφθαλμη, αφελής και δεν αντέχει σε σοβαρή συζήτηση. Προέρχεται φυσικά από το στρατόπεδο Σαρκοζί: αν εκλεγεί πρόεδρος ο Φρανσουά Ολάντ, οι κερδοσκόποι θα επιτεθούν στη Γαλλία και θα τη γονατίσουν. Το επιτελείο του απερχόμενου προέδρου υπενθυμίζει ότι την επομένη της νίκης του Φρανσουά Μιτεράν, και συγκεκριμένα από τις 11 ώς τις 15 Μαΐου 1981, το γαλλικό χρηματιστήριο έχασε πάνω από 17%. Παραλείπει όμως να προσθέσει ότι κάτι τέτοιο δεν επαναλήφθηκε σε καμιά από τις τέσσερις προεδρικές εκλογές που ακολούθησαν. «Το ζήτημα δεν είναι αν οι αγορές ψηφίζουν Αριστερά ή Δεξιά», έλεγε την περασμένη εβδομάδα στη Λιμπερασιόν ο επικεφαλής οικονομολόγος μιας μεγάλης τράπεζας του Παρισιού. «Αυτό που τις ανησυχεί, περισσότερο κι από τα προγράμματα, είναι η αβεβαιότητα. Και αυτό που θέλουν είναι να μπουν σε τάξη τα δημόσια οικονομικά και να αρχίσει πάλι η ανάπτυξη». Δεν είναι λίγοι μάλιστα οι επενδυτές που θα ήθελαν μια νέα ευρωπαϊκή διακυβέρνηση, με περισσότερο φεντεραλισμό. Ακριβώς αυτό, δηλαδή, που επαγγέλλεται ο Ολάντ.

Πιο σοβαρή είναι μια άλλη κριτική που γίνεται τόσο προς τη Γαλλία όσο και προς την Ευρώπη γενικότερα. Αφορά το «αρτηριοσκληρωτικό» κοινωνικό της μοντέλο, την καθυστέρηση στον τομέα της καινοτομίας, την αδυναμία της να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της εποχής, μια αδυναμία που γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν τα ηνία τα κρατούν οι σοσιαλδημοκράτες. Αλλά ο Τζέρεμι Ρίφκιν διαφωνεί ριζικά. «Σταματήστε να θεωρείτε ότι βρίσκεστε σε παρακμή. Είστε η πρώτη οικονομία του κόσμου! Κι έχετε πολλά να διδάξετε στους υπόλοιπους», λέει σε συνέντευξή του στο περιοδικό Le Point ο συγγραφέας της «Τρίτης βιομηχανικής επανάστασης».

Αν ο Στιβ Τζομπς, ο Μπιλ Γκέιτς και μερικοί ακόμη προκάλεσαν την ψηφιακή επανάσταση με την Apple, τη Microsoft και τις μεγάλες τεχνολογικές καινοτομίες – επισημαίνει ο αμερικανός καθηγητής – η Ευρώπη είναι πρωτοπόρα στον τομέα της παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας. Ενα παράδειγμα είναι η εταιρεία Bouygues, που κατασκεύασε κοντά στο Παρίσι ένα κτίριο το οποίο παράγει περισσότερη ενέργεια απ’ όση καταναλώνει. Στον τομέα των ηλεκτρικών οχημάτων, η Γαλλία βρίσκεται στην κορυφή. Το ίδιο συμβαίνει στην Ευρώπη με την πράσινη ενέργεια, που μπορεί σήμερα να είναι ακόμη ακριβή, αλλά αύριο θα απασχολεί εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Ηδη, στη Γερμανία έχουν δημιουργηθεί την τελευταία δεκαετία στο πεδίο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας 300.000 θέσεις εργασίας.

Ο Ρίφκιν το επαναλαμβάνει συχνά: η ενέργεια θα είναι το μεγάλο εργοτάξιο της επόμενης εικοσαετίας. Ολες οι βιομηχανικές επαναστάσεις είδαν το φως χάρις σε μια ενεργειακή μετάλλαξη: στην αρχαιότητα ήταν η Υδραυλική, στον 19ο αιώνα ο άνθρακας… Η νέα επανάσταση δεν μπορεί να γίνει στις ΗΠΑ, όπου το λόμπι της ενέργειας επηρεάζεται σημαντικά από την πετρελαϊκή βιομηχανία. Ομως το πετρέλαιο τελειώνει, η Ευρώπη το ξέρει, και γι’ αυτό έχει δεσμευτεί ώστε το 2020 το ένα τρίτο της ενέργειας που χρησιμοποιεί να είναι πράσινη.