Η δίκαιη τιμωρία

Ο πρώτος που το επισήμανε ήταν ο Ηλίας Νικολακόπουλος. Οι πολιτικοί συσχετισμοί που αποτυπώνονται στις δημοσκοπήσεις δεν έχουν προηγούμενο. Ούτε δημοσκοπικό ούτε εκλογικό προηγούμενο. Για να βρεθεί ανάλογη εικόνα πολιτικής κονιορτοποίησης πρέπει κανείς να γυρίσει πίσω στο μακρινό και σκοτεινό 1950: τότε που, στις πρώτες μετεμφυλιακές εκλογές, τα δύο μεγάλα κόμματα, οι Λαϊκοί και οι Φιλελεύθεροι, συγκέντρωσαν μαζί μόλις 36% (18,8% οι μεν, 17,2% οι δε) και δέκα διαφορετικοί κομματικοί σχηματισμοί, καλή ώρα, εκπροσωπήθηκαν σε μια Βουλή που έζησε μόνον 18 μήνες και πρόλαβε να αναδείξει έξι διαφορετικές – βραχύβιες όλες – κυβερνήσεις.

Να συγκρίνουμε το 1950 με το 2012; Αδύνατον. Οταν στήνονταν οι κάλπες, τον Μάρτιο του ’50, τα όπλα του Εμφυλίου είχαν μόλις σιγήσει, το αίμα δεν είχε στεγνώσει, το στρατοδικείο και το εκτελεστικό απόσπασμα δούλευαν υπερωρίες, οι φυλακές ήταν γεμάτες, ο πληθυσμός της Μακρονήσου ξεπερνούσε τις 10.000, το ΚΚΕ ήταν εκτός νόμου και η Ελλάδα ήταν μια χώρα ολοκληρωτικά κατεστραμμένη, ένας ερειπιώνας απόλυτα εξαρτημένος, οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά, από την Ουάσιγκτον.

Αν, όμως, παρ’ όλα αυτά, ψάχνει κανείς με το στανιό αναλογίες με το σήμερα, θα τις βρει. Και τότε τα δύο μεγάλα κόμματα, οι δύο πόλοι του ισχυρού, μέχρις εθνικού διχασμού, προπολεμικού διπολισμού, είχαν υποχρεωθεί να σχηματίσουν κυβέρνηση συνεργασίας για να αντιμετωπίσουν από κοινού τον Εμφύλιο. Η μεταξύ τους πόλωση είχε, έτσι, εξατμιστεί. Και η μεγάλη εθνική κρίση, ο Εμφύλιος Πόλεμος, είχε λειτουργήσει ως διαιρετική τομή που διέλυσε το παλιό πολιτικό σύστημα. Το αποτέλεσμα των εκλογών του 1950 ήταν η ληξιαρχική πράξη θανάτου του.

Μπορεί να αποδειχθεί η χρεοκοπία και το Μνημόνιο μια νέα, ανάλογη διαιρετική τομή στην πολιτική ιστορία; Μπορεί οι εκλογές της 6ης Μαΐου να αποδειχθούν, και αυτές, ληξιαρχική πράξη θανάτου μιας ολόκληρης πολιτικής εποχής; Και, δεδομένου ότι αυτή τη φορά δεν περιμένουν στις κουίντες ούτε Παπάγος ούτε Πλαστήρας, πώς θα μπορούσε να προκύψει τώρα από τα συντρίμμια νέο σχήμα; Και πώς θα αντιμετωπιζόταν στο μεταξύ ο, υπαρκτός τώρα, κίνδυνος οικονομικής κατάρρευσης;

Τα ερωτήματα θα τραβούσαν σε μάκρος. Και θα ήταν, προφανώς, παραπλανητικά και παρακινδυνευμένα. Οι εκλογές που έρχονται δεν θα είναι ριμέικ κάποιων άλλων, παλαιότερων. Η δεκαετία που άρχισε με τη χρεοκοπία του 2010, μολονότι πιθανότατα μεταβατική και αυτή, δεν θα είναι ριμέικ της δεκαετίας του ’50. Και το σενάριό της δεν είναι γραμμένο ήδη. Γράφεται τώρα.

Τώρα, που ένα εκλογικό σώμα, εν συγγνωστή συγχύσει, επιχειρεί να λύσει τους κόμπους των αντιφατικών επιθυμιών και αναγκών, που οι δημοσκοπήσεις πεντακάθαρα καταγράφουν.

– Πώς, πρώτον, από τη μια να διασφαλιστεί η παραμονή στο ευρωπαϊκό περιβάλλον και το ευρώ (που οκτώ στους δέκα θεωρούν αναγκαίο) και από την άλλη να αποδοκιμαστεί (όπως εννιά στους δέκα επιθυμούν) η πολιτική «εσωτερικής υποτίμησης» – βίαιης και άδικης μείωσης εισοδημάτων, ανεργίας και οικονομικής καταστροφής;

– Και πώς, δεύτερον, να ικανοποιηθεί η ανάγκη τιμωρίας των κομμάτων που φέρουν, αλληλεγγύως και εις ολόκληρον, την ευθύνη της τραυματικής χρεοκοπίας, και ταυτόχρονα να αποφευχθεί ο κίνδυνος μιας γενικής αποσταθεροποίησης και μιας ξαφνικής κατάρρευσης;

Εχουμε δεκαπέντε ημέρες όλες κι όλες να βρούμε λύση στις αντιφατικές μας πολιτικές παρορμήσεις, να βρούμε μίτο εξόδου από τον λαβύρινθο, αποφεύγοντας και τα δόντια του μινώταυρου που μας παραφυλάει. Μα διαφαίνεται ήδη, από τις δημοσκοπήσεις, ένας πιθανός τρόπος με τον οποίο το εκλογικό σώμα τείνει να λύσει το ένα από τα δύο διλήμματα των εκλογών αυτών και να επιβάλει στα δύο κόμματα εξουσίας την πιο δίκαιη και σκληρή τιμωρία: να τα υποχρεώσει να κυβερνήσουν μαζί, να πιουν μέχρι τέλους και αλληλεγγύως το πικρό ποτήρι.