[Ανορθόδοξα] Η υψηλή τέχνη της αυθαιρεσίας

Το αυθαίρετο που δεν έχει χτιστεί αλλά, χάρη στο photoshop, απεικονίζεται στα σχέδια για να χτιστεί και να υπάρξει ως νομιμοποιημένο αυθαίρετο, μπορεί να εκληφθεί ως πολεοδομική απάτη. Τα κίνητρα είναι ποταπά: είτε το ποσό που απαιτείται για τη νομιμοποίηση του αυθαιρέτου είναι μικρότερο απ’ αυτό που χρειάζεται η έκδοση μιας κανονικής οικοδομικής άδειας, είτε το σημείο όπου θα ανεγερθεί το επίδοξο κτίσμα δεν είναι οικοδομήσιμο. Παρ’ ημίν η νομοθεσία ρει, όπως τα πάντα του Ηράκλειτου, και πάνω στη ροή όλο και κάποιος βρίσκει ευκαιρία να δροσιστεί στο ποτάμι που δεν είναι ποτέ το ίδιο.

Ομως, θα συμφωνήσετε μαζί μου ότι ο άνθρωπος που συνέλαβε την υπόθεση δεν είναι τυχαίος. Διότι άλλο είναι να νομιμοποιείς τα παραπάνω τετραγωνικά, τους ημιυπαίθριους ή να βαφτίζεις τις πισίνες στέρνες και άλλο να νομιμοποιείς το ανύπαρκτο, το «εν δυνάμει». Και επειδή η νομιμοποίηση του «εν δυνάμει» είναι το κατ’ εξοχήν έργο της καλλιτεχνικής δημιουργίας οφείλω να υποκλιθώ μπροστά στη σύλληψη, την ευρηματικότητα αλλά και την ιδιοφυΐα του μηχανικού εκείνου που, τις μικρές ώρες, εν μέσω μιας νύχτας που έμεινε λευκή από την ταραχή της έμπνευσης, σκέφτηκε ό,τι για όλους εμάς τους υπόλοιπους θα φαινόταν αδιανόητο. Οπως λέει ο Μαλρό, το αριστούργημα της τέχνης είναι ένα έργο που τίποτε δεν σε προετοίμαζε για την ύπαρξή του, από τη στιγμή όμως που δημιουργήθηκε είναι σαν ό,τι έγινε πριν από αυτό να οδηγούσε στη δημιουργία του.

Αφήστε την ποταπότητα των κινήτρων. Στο κάτω – κάτω δεν νομίζω ότι τα κίνητρα του Γουόρχολ όταν έκανε τη Μέριλιν σε πολλά αντίτυπα ήταν περισσότερο ευγενή. Αφήστε και το ελαφρύ χαμόγελο που θα χάραξε στο πρόσωπο του εμπνευστή του όταν συνέλαβε το «εν δυνάμει» αυθαίρετο. Η αλήθεια είναι πως θα έβλεπες κάλλιστα το πρόσωπο του Γκάσμαν ή του Ούγκο Τονιάτσι. Θυμίζει λίγο κι εκείνον τον πυροσβέστη στη «Φαλακρή Τραγουδίστρια» του Ιονέσκο που κοιτάζει το ρολόι του και λέει ότι πρέπει να φύγει διότι έχει προγραμματισμένη μια πυρκαγιά. Ομως όλες αυτές οι φιλολογικές αναφορές μάλλον δηλώνουν την αμηχανία, το δέος και κάποια ζηλοτυπία, απέναντι στη μεγαλοφυΐα αυτού του ανθρώπου. Πρέπει να βρεθεί και να αξιοποιηθεί. Φαντασθείτε ένα τέτοιο έργο, η εικόνα του ανύπαρκτου κτίσματος, εκτεθειμένη μαζί με όλες τις νομοθετικές διατάξεις, τις τροπολογίες, τα επιχειρήματα και τις σφραγίδες στην Μπιενάλε της Βενετίας. Θα ήταν αρκετή για να πείσει τον καθένα πως η Ελλάδα ολόκληρη είναι ένα έργο τέχνης.

Αφησα για το τέλος το μελαγχολικό και ελαφρώς ηθικολογικό συμπέρασμα. Κάτι τέτοιες υποθέσεις αποδεικνύουν πως η Ελλάδα δεν έχει χάσει τη δημιουργική της έμπνευση. Αν κάτσει να υπολογίσει κανείς τους λογαριασμούς, τη φαιά ουσία και την ευρηματικότητα που κατανάλωσε ο Αγνωστος Μηχανικός για να στήσει το έργο του θα μπορούσε να συμπεράνει πως είναι κρίμα να πηγαίνει τόση πνευματική ενέργεια χαμένη για ένα αυθαίρετο. Ομως και τα αυθαίρετα έργα αρχιτεκτονικής είναι και στο κάτω – κάτω κάτι πρέπει να αφήσουμε κι εμείς για τους αρχαιολόγους του μέλλοντός μας.