[Φαινόμενα] Μια γενιά εκτεθειμένη στη βία

Τους έδειχνε η κάμερα να διασχίζουν τρέχοντας, καλυμμένοι με τις κουκούλες, το ανοιχτό κιγκλίδωμα από το οποίο ανενόχλητοι έμπαιναν στο ΟΑΚΑ. Ποιον θα μπορούσαν να ξεγελάσουν για τις προθέσεις τους οι εν λόγω νεαροί που άλλωστε δεν φαίνονταν καν διατεθειμένοι να τις κρύψουν; Πήγαιναν στη μάχη. Ηθελαν να καταλάβουν το πεδίο. Να μπουν στο πλάνο. Να είναι οι πρωταγωνιστές της βραδιάς. Το πέτυχαν. Τις επόμενες ημέρες όλοι συζητούσαν τα άγρια επεισόδια στο Ολυμπιακό Στάδιο και ουδείς τον αγώνα, ο οποίος άλλωστε διεκόπη.

Εχουν πυκνώσει ασφυκτικά οι εκδηλώσεις βίας που είναι διαφορετικές ως προς το πλαίσιό τους, ίδιες όμως ως προς το αποτέλεσμά τους. Από τα γιαουρτώματα και τους προπηλακισμούς μέχρι την πυρπόληση και την καταστροφή του αθηναϊκού Κέντρου σε κάθε ευκαιρία, έχουν πλέον γίνει καθεστώς, κάτι σαν ιδιόμορφος ολοκληρωτισμός των διαδηλώσεων. Οχι μόνο δεν τολμάει κανένας να αντισταθεί αλλά αρθρώνεται και ένας λόγος, ιδίως από την τηλεόραση του λαϊκισμού που προσφέρει πλήθος από άλλοθι και δικαιολογίες: «δικαιολογημένος θυμός», «αγανάκτηση» για τα σκληρά μέτρα. Ειδικά δε όταν πρόκειται για νέους που ξεκινούν από τη μούντζα και φτάνουν στη μολότοφ οι δικαιολογίες είναι «οι άνεργοι γονείς», το «σκοτεινό μέλλον» που κληρονομούν, ο άδικος κόσμος, η άδικη η κοινωνία κ.λπ.

Σχεδόν δεν υπάρχει δημόσια εκδήλωση που να μην καταλήξει σε βίαιο επεισόδιο, από διαδήλωση, συναυλία, ομιλία μέχρι αθλητικός αγώνας.

Εγινε μόδα η βία σε αυτόν τον τόπο. Μια μειοψηφία κατάφερε να επιβάλει τη θέα των βιαιοτήτων της σε μια πλειοψηφία, η οποία μένει αδρανής θεατής της ίδιας τής της τραγωδίας. Και το χειρότερο είναι ότι μεγαλώνει μια ολόκληρη γενιά παιδιών που έχουν εκτεθεί σε πολλές βιαιότητες.

Οσο πλησιάζει η 25η Μαρτίου δίνουν και παίρνουν τα υπονοούμενα με δήθεν χιούμορ από διάφορους πανελίστες και παρουσιαστές, γι’ αυτό που όλοι αναμένουν να συμβεί και για την ακρίβεια δεν διανοούνται να μη συμβεί, δηλαδή γιαουρτοεπιθέσεις εναντίον των επισήμων κατά τη διάρκεια της παρέλασης και μούντζες από τα περήφανα μαθητικά νιάτα. Το ύφος είναι συνωμοτικό. Τα χαμόγελα, όλο νόημα. Το κλίμα που δημιουργείται κατά την αναμονή ωστόσο είναι πιο βίαιο και από το ίδιο το ξέσπασμα της βίας. Γιατί θολώνει την κρίση, γιατί ντοπάρει τη συνείδηση και γιατί οι αφελείς, συνήθως οι νεότεροι, τα σχολιαρόπαιδα, αισθάνονται ότι οφείλουν να ανταποκριθούν στα αναμενόμενα.

Με άλλα λόγια, προσφέρονται εδώ και δυο χρόνια σκηνές θλιβερά βίαιου πρωτογονισμού που συνοδεύονται από μια συγκαλυμμένη πλην σαφή εξύμνηση της βίας, την οποία μεταμφιέζουν σε «αντίσταση», «επανάσταση», νεανικό θυμό. Και σε ορισμένα τηλεοπτικά σαλονάκια (του «Τσαντιριού» και της «Αρβύλας»), όπου εκτονώνονται λαϊκοί καημοί μέσω μιας ιδιόμορφης σάτιρας η οποία χαϊδεύει τον ευτελή εγωκεντρισμό κάθε ανασφαλούς ενηλίκου ή ανηλίκου, αποθεώνεται ως «ανυπακοή» στο σύστημα, την ίδια στιγμή που είναι η πλήρης υπακοή στον ολοκληρωτικό συντηρητισμό μιας τηλεοπτικής κοινωνίας. Γιατί το τσαμπουκαλίκι αναγορεύεται σε «ηρωισμό» από τα τηλεσαλονάκια της ψευδοεπανάστασης εδώ και χρόνια, από τότε που ήταν η πάγια πρακτική ενός συνδικαλισμού που εξόντωσε τον τόπο και των πολιτικάντηδων που τον αποτελείωσαν. Αίφνης έχει αλλάξει απλώς «κατηγορία», έγινε συμπεριφορά των νιάτων, και δη των μαθητικών, και εξωραΐζεται ως λόγος δικαιολογημένα εκδικητικός.

Ο τσαμπουκάς προβάλλεται ως μέθοδος «ιερού πολέμου». Ο τσαμπουκάς θα διαλύσει έναν αγώνα, μια συναυλία, την παρέλαση, θα κάψει το Κέντρο της Αθήνας, θα πάρει θέση στο κέντρο του τηλεοπτικού πλάνου. Και έτσι η βία, που εκτείνεται από τη μούντζα ώς τη μολότοφ και από εκεί στο κοινό έγκλημα, έχει σφραγίσει ήδη το μεγάλωμα μιας ολόκληρης γενιάς του τόπου.

Με το φαινόμενο «Hunger Games» (πολυαναμενόμενη κινηματογραφική μεταφορά του εφηβικού hit με τη συγγραφική υπογραφή της Σούζαν Κόλινς) να επιβεβαιώνει ότι τα νιάτα αυτής της μετέωρης εποχής έχουν εντρυφήσει στη σκληρότητα του κόσμου τους και διαμορφώνουν δικές τους αντιστάσεις, η προσπάθεια του εγχώριου λαϊκισμού να μεταμφιέσει φαινόμενα κοινής βίας σε νεανική «αντίσταση» με πολιτικές αποχρώσεις δεν είναι παρά ακόμη μια μορφή εκμετάλλευσης των παιδιών από εκείνους που κρύβουν πίσω τους από προσωπικά κόμπλεξ μέχρι πολιτικές βλέψεις και, δυστυχώς, ένα κυνικό κυνήγι της τηλεθέασης.