Θαλάσσια καταφύγια εν κινήσει

Τα θαλάσσια καταφύγια πρέπει να είναι κινούμενα και όχι με συγκεκριμένα όρια, καθώς τα είδη που κινδυνεύουν με εξαφάνιση μετακινούνται όλο τον χρόνο. Αυτό προτείνουν αμερικανοί επιστήμονες, τονίζοντας πως πλέον τόσο οι Αρχές όσο και οι ψαράδες έχουν στη διάθεσή τους την τεχνολογία που χρειάζεται για τη δημιουργία κινούμενων θαλάσσιων καταφυγίων.

Τα κινούμενα καταφύγια έχουν το πλεονέκτημα ότι θα δημιουργούνται ανά εποχές και περιοχές όπου μεταναστεύουν τα απειλούμενα είδη (θαλάσσιες χελώνες, καρχαρίες, άλμπατρος και άλλοι πληθυσμοί που εγκαταλείπουν τις παραδοσιακές περιοχές τους λόγω κλιματικών αλλαγών) για να τραφούν και να αναπαραχθούν.

«Ορισμένοι λένε ότι για να προστατεύσουμε τα είδη αυτά πρέπει να το κάνουμε παντού στον ωκεανό. Ομως, αν ξέρουμε σε ποια σημεία μετακινούνται, δεν χρειάζεται να αποκλείσουμε ολόκληρο τον Ειρηνικό Ωκεανό, αρκεί να κλείσουμε τα μέρη όπου βρίσκονται συγκεντρωμένα», εξηγεί ο Λάρι Κράουντερ, επιστημονικός υπεύθυνος στο κέντρο για την εξεύρεση λύσεων σε προβλήματα που αφορούν τους ωκεανούς στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ.

Σύμφωνα με την πρόταση, οι μηχανότρατες θα πρέπει να αποφύγουν συγκεκριμένες περιοχές ανάλογα με τη μετακίνηση των ειδών και την εποχή του χρόνου. Τότε δηλαδή που τα θαλάσσια είδη ζευγαρώνουν, γεννούν ή μεταναστεύουν. Αυτές οι περιοχές θα αλλάζουν ανάλογα με τα ωκεάνια ρεύματα και φαινόμενα όπως το Ελ Νίνιο. Σε συνδυασμό με περιοχές που ήδη προστατεύονται όλο τον χρόνο – όπως οι κοραλλιογενείς ύφαλοι, όπου υπάρχει πλούσια ζωή συνεχώς -, τα κινούμενα θαλάσσια καταφύγια θα προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία στα απειλούμενα είδη.

«Τα σταθερά καταφύγια δεν προστατεύουν επαρκώς τα μετακινούμενα είδη, όπως είναι οι θαλάσσιες χελώνες, τα ψάρια, οι καρχαρίες και τα θαλασσοπούλια», λέει ο Κράουντερ. «Οταν ακούμε καταφύγιο, σκεφτόμαστε ένα μέρος πολύ συγκεκριμένο στον χάρτη. Ομως οι περιοχές όπου ζουν τα είδη αυτά στον ωκεανό δεν έχουν σταθερά σύνορα, μετακινούνται».

Η πρόταση κατατέθηκε στη διάρκεια του συνεδρίου της αμερικανικής ομοσπονδίας για την προώθηση της επιστήμης, που έγινε στο Βανκούβερ.

Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα μετακινούμενου καταφυγίου που θα μπορούσε να θεσπιστεί είναι αυτό στη ζώνη σύγκλισης του Βόρειου Ειρηνικού. Εκεί συγκρούονται δύο γιγαντιαία ρεύματα φέρνοντας στο ίδιο σημείο φυτοπλαγκτόν, μικρά ψάρια, χελώνες και κήτη όπως οι καρχαρίες. Αυτή η ζώνη μετακινείται ανάλογα με την εποχή.

«Το καλοκαίρι βρίσκεται 1.800 χλμ. βορειότερα απ’ ό,τι τον χειμώνα, κι έτσι, αν είναι να το προστατέψεις, δεν έχει κανένα νόημα να μένεις στο ίδιο σημείο ολόκληρο τον χρόνο», εξηγεί ο επιστήμονας.

Το ίδιο συμβαίνει και σε άλλα σημεία όπου τα νερά ζεσταίνονται από την αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας.

Σήμερα όλοι οι ψαράδες διαθέτουν GPS, οπότε θα μπορούσαν να έχουν περασμένες τις συντεταγμένες των περιοχών, οι οποίες θα ανανεώνονται αυτόματα σε κάθε τους αλλαγή.