Το συμβολικό «τραπέζι» της Μόνα Χατούμ

Ημιφωτισμένη η βερολινέζικη αίθουσα. Τα βλέμματα όλων στραμμένα σε μια εμβληματική εγκατάσταση. Το «Τραπέζι των Διαπραγματεύσεων» της διεθνούς φήμης παλαιστινιακής καταγωγής Μόνα Χατούμ, έχει δικούς του συμβολισμούς. Μια γυναίκα τυλιγμένη σε σακούλα, πάνω σε ένα τραπέζι, συγκρατεί τα βγαλμένα της έντερα, μέσα σε αίμα και δεμένη. Αποσπάσματα ομιλιών αμερικανών αξιωματούχων επαναλαμβάνονται στο ημίφως, εφιαλτικά: «Η Δύση είναι ασφαλής». Εδώ, αντιλαμβάνομαι τη δύναμη της Τέχνης.

Η ίδια η Μόνα Χατούμ, που είχε πρωτοπαρουσιάσει την εγκατάσταση το 1983 σαν αντίδραση στην εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο, είναι δίπλα μου εμφανώς συγκινημένη. «Το 1983 ήμουν εγώ στη θέση του μοντέλου-γυναίκας. Σα να μην πέρασε μια μέρα», μου λέει. Η επανάδραση της εγκατάστασης τοποθετείται σε χώρους της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών.

Η Χατούμ με δράση από το 1983 παρουσιάζει εγκαταστάσεις και περφόρμανς βίντεο σε όλο τον κόσμο. Είναι γνωστή στην Ελλάδα από το 2004 χάρη στην ηλεκτρική εικαστική της εγκατάσταση Fix It («Φτιάξ’ το») όταν με αντικείμενα από το ερειπωμένο εργοστάσιο του Φιξ έστησε την ιδέα της στο Μέγαρο Μουσικής για την έκθεση «Διαπολιτισμοί».

Κι αν πριν από οκτώ χρόνια εμπνεύστηκε η ίδια από το Φιξ της Συγγρού, από απόψε θα κατέβει την ίδια αθηναϊκή λεωφόρο με πιο πολιτική διάθεση (που η ίδια βέβαια δεν θέλει με τίποτε να τονίζει). Γιατί πλάι στο «Τραπέζι των Διαπραγματεύσεων» θα προβληθούν βίντεο από περφόρμανς της από το ’80, με την ίδια μάλιστα ως πρωταγωνίστρια.

Η Χατούμ θα συνομιλήσει με τον Ενβιζόρ στις 9 Μαρτίου με θέμα «Τέχνη και Φαντασία στην Κοινωνία των Πολιτών». Ομως και η φωνή της Αραβικής Ανοιξης, εκ των πρωταγωνιστών της Πλατείας Ταχρίρ του Καΐρου και «οργανική διανοούμενη» κατά Γκράμσι, η συγγραφέας Αχντάφ Σουέιφ θα μιλήσει με το κοινό και την παλαιστίνια συγγραφέα Αντνέια Σίμπλι για τις επαναστάσεις του σήμερα.