λήμματα

άχτι. Λέξη τουρκικής προελεύσεως, αλλά, στις μέρες μας, ευρυτάτης ελληνικής καταναλώσεως. Σε ατομικό επίπεδο συνδέεται κατά κανόνα με μια γκάμα αντιδράσεων που πόρρω απέχουν από το να θεωρηθούν σώφρονες. Σε συλλογικό, όμως, είναι περισσότερο ευάγωγες και τελικώς διοχετεύσιμες σε μια εκλογική κάλπη. Κυριακή, κοντή γιορτή!

εκατομμύριο. «Κατηγορήθηκα άδικα. Είπαν ότι απαρνήθηκα την πατρίδα μου, λες κι έχω πατρίδα. Είπαν ότι με έσπρωξε στην αλλοδαπή βουλευτής του ελληνικού Κοινοβουλίου, στου οποίου τα χέρια είχα βρεθεί όλως τυχαίως. Είπαν ότι μπορεί να μην ήμουν καθαρό από τα γεννοφάσκια μου. Με κατηγόρησαν, δηλαδή, ως προϊόν ξεπλύματος. Με συκοφάντησαν. Με διέσυραν. Δεν με σεβάστηκαν, ενώ ξέρω ότι όλοι με λαχταρούν, ότι κάνουν “κρα” για μένα. Δεν τους κρατώ κακία. Ετσι είναι οι άνθρωποι. Σπανίως σέβονται αυτό που ποθούν. Τώρα που βγήκαν όλα στο φως, το λέω χωρίς καθόλου πίκρα: τους συγχωρώ». (Από τον «Μονόλογο του εκατομμυρίου», αγνώστου συγγραφέως)

ηθικό. Δεν ταυτίζεται απαραίτητα με το νόμιμο (βλ. λήμμα). Κακώς, γιατί έτσι δημιουργούνται προβλήματα σχετικά με τον χαρακτηρισμό των ανθρώπινων πράξεων. Και, χωρίς χαρακτηρισμό, πώς να καταναλωθούν οι συμπεριφορές από το φιλοθέαμον κοινό; Γι’ αυτό παραμένει αξεπέραστο είδος το «γουέστερν». Επειδή είχε διαχωρίσει οριστικά και αμετάκλητα τον «καλό» από τον «κακό» και τους είχε ταξινομήσει αντίστοιχα. Θυμίζω μόνο ότι αυτό συνέβαινε κάτω από συνθήκες προβληματικής νομιμότητας ή και πλήρους ανομίας, μεταφορικά και κυριολεκτικά μέσα στην έρημο.

νόμιμο. Δεν μας λέει τίποτα εφόσον δεν καλύπτει και δεν ταυτίζεται με το ηθικό (βλ. λήμμα). Πρόκειται για μια δομική ατέλεια που αναγκάζει τον άνθρωπο να βάλει το μυαλό του κάτω, να σκεφτεί και να αξιολογήσει τις ενέργειες τις δικές του και των άλλων. Μας απαγορεύει να έχουμε «μ’ ένα σμπάρο δυο τρυγόνια». Επειδή, όμως, ο σύγχρονος πολιτισμός δεν συγχωρεί το χάσιμο χρόνου που προκύπτει από τέτοιου είδους διλήμματα, καλό θα ήταν να επιληφθεί η νομοθετική εξουσία και να ψηφίσει, εν ανάγκη, έναν νόμο που να λέει ότι κανένας νόμος δεν είναι το παν. Ευχής έργον θα ήταν η σχετική υπερψήφιση να γίνει συναινετικά και με αυξημένη πλειοψηφία. Π.χ. όπως στην περίπτωση της κυβέρνησης Παπαδήμου ή της απλοποίησης της ελληνικής γλώσσας.

πατάτα. Προϊόν άρρηκτα δεμένο με την ιστορία του νεοελληνικού κράτους. Στη φάση της ίδρυσης ένεκα Καποδίστρια, σ’ αυτήν της επανίδρυσης (την καλούμενη μεταμνημονιακή) χάρη στους πολίτες της Κατερίνης. Η καθιέρωση της πατάτας ως εθνικού συμβόλου αναμένεται να επιφέρει αλλαγές σε πολλούς τομείς, με πρώτο και καλύτερο τον γλωσσικό/συμβολικό. Σε λίγο καιρό, φέρ’ ειπείν, κανείς δεν θα διανοείται να πει ότι ο τάδε πολιτικός «είπε μια πατάτα» ή ότι η δείνα κινηματογραφική ταινία «ήταν σκέτη πατάτα». Πατάτες θα χαρακτηρίζονται οσονούπω τα κορυφαία δείγματα λόγου, σκέψης και δράσης, τα λαμπρότερα επιτεύγματα της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Και θα ‘ναι αυτή η πλήρης σημασιολογική αντιστροφή, η οριστική επικύρωση ότι ζούμε σε μια νέα Ελλάδα.

πείραμα. Μιλάμε γι’ αυτό που δρομολογήθηκε στην Ελλάδα πριν από δύο χρόνια, με την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου. Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές του, που υπερβαίνει τα όρια της ελληνικής Διοίκησης, Περιφέρειας ή Νομαρχίας, είναι η άτυπη θεσμοθέτηση μιας παραλλαγής της αστικής Δημοκρατίας, που σταδιοδρομούσε υφέρπουσα ώς τώρα στη Δύση. Πρόκειται για την κυβερνητική Δημοκρατία, που παίρνει τη θέση τής κοινοβουλευτικής αδελφής της (τουλάχιστον). Με μοχλό το επίσης άτυπο καθεστώς «έκτακτης ανάγκης» που επιβλήθηκε στη χώρα, με ουσιαστικό εργαλείο τον εκβιασμό «ή ψηφίζετε ή βουλιάζουμε» (πρακτική παραλλαγή του αλήστου μνήμης «ή αλλάζουμε ή βουλιάζουμε»), με τεχνικό εργαλείο τη «διαδικασία του κατεπείγοντος», καταγράφεται στο εθνικό μας οικόπεδο άλλη μια πρωτιά πέραν εκείνης που μας χάρισε την κορυφαία θέση στην ιστορία του παγκόσμιου πολιτισμού – εννοώ την επινόηση της άμεσης Δημοκρατίας. Εξ ου και οι αντιπρόσωποι του έθνους που αντιλαμβάνονται περί τίνος πρόκειται, είτε ψηφίζουν «ναι» είτε λένε «όχι», ακονίζουν τα όπλα τους για τις επόμενες εκλογές, όπου ο λαός θα «εκφραστεί», θα «εκτονωθεί» και οι ίδιοι, όχι βέβαια όλοι (δυστυχώς!), μαζί με τους νεοσύλλεκτους της αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας θα καταλάβουν τις θέσεις τους στα έδρανα ώστε να συνεχιστεί απρόσκοπτα το καθ’ όλα ενδιαφέρον πείραμα.

ύφεση. Εχει παντού μόνο εχθρούς σε αντίθεση με την ανάπτυξη που έχει παντού μόνο φίλους. Κάτι θα πρέπει να κάνει για να βελτιώσει την εικόνα της.