λήμματα

επαναπατρισμός. Διαδικασία που χαρακτηρίζεται πάντα από υψηλό δείκτη συγκίνησης. Είτε αφορά φυσικά πρόσωπα (π.χ., ο βλαστός που επιστρέφει μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του), είτε άυλα αγαθά και αφηρημένες έννοιες (π.χ., ανάκτηση, σχετική έστω, της πιστοληπτικής ικανότητας μιας χώρας), είτε υλικές αξίες (π.χ., επιστροφή καταθέσεων που φυγαδεύτηκαν στο εξωτερικό ή στα σεντούκια μας), η επάνοδος στην πατρώα γη θεωρείται δικαιολογημένα σπουδαίο γεγονός. Διά του επαναπατρισμού αποκαθίσταται, κατά κάποιον τρόπο, η φυσική τάξη των πραγμάτων. Μια τέτοια μέρα ο καιρός είναι συνήθως αίθριος, ο ήλιος λάμπει και πάλι, ενώ βουβά δάκρυα αυλακώνουν τα μάγουλα της πατρίδας που νιώθει πως έχει ξανά κοντά της τα παιδιά, τα λεφτά και την αξιοπρέπειά της. Την περίμενε χρόνια αυτή τη στιγμή, γι’ αυτό και δεν μπορεί να πει τίποτα. Εχει χάσει τη μιλιά της.

μπουρλοτιέρης. Πρωτοστατούσε φαίνεται στους εμπρησμούς που σημειώθηκαν στην Αθήνα πριν από τρεις εβδομάδες. Η φιγούρα του αποτυπώθηκε σε σχετικό φωτογραφικό ντοκουμέντο. Κανάρης της στεριάς, Νέρων της Αττικής. Γιατί, όμως, κρατούσε ομπρέλα; Και την είχε μάλιστα και ανοιχτή; Γιατί; Προστατεύει η ομπρέλα τον πυρπολητή από τις δυσάρεστες παρενέργειες των πρωτοβουλιών του; Μπορεί κανείς να φανταστεί τον Κωνσταντίνο Κανάρη να κρατά ομπρέλα; Για τον Νέρωνα, δεν το συζητάμε, ασφαλώς και μπορεί.

ραχούλα. Υπάρχει η δική μας, όπου στεκόμαστε και τηράμε, υπάρχει και η απέναντι. Οι δύο ραχούλες, αν το καλοσκεφτείς, σχηματίζουν ένα πεδίο και έναν ορίζοντα βίου. Παραέξω δεν υπάρχει κόσμος, μόνο το επίφοβο άγνωστο. Μην πας μακριά, πίσω από την απέναντι ραχούλα, καλή ώρα, μπορεί να παραφυλάει ένας συνάδελφος, κάποιος, κλέφτης κι αυτός, που γυρεύει ευκαιρία να σε πιάσει στον ύπνο και να σε μακελέψει. Αποκτάς, λοιπόν, και ελευθερία και ανεξαρτησία και κυριαρχία (έστω, σου τη χαρίζουν για δικούς τους λόγους!) αλλά μένεις πάντα ζωσμένος τα φανταστικά πια φισεκλίκια σου, να σε πνίγει η αμφιβολία, να μην μπορείς να κλείσεις μάτι: ποια απειλή καραδοκεί, ποια συνωμοσία εξυφαίνεται πίσω από την απέναντι ραχούλα; Εχεις βγάλει τη φουστανέλα, αφού μπήκες πια στα διεθνή σαλόνια, μα δεν την κρέμασες σαν ιερό κειμήλιο στην ντουλάπα σου, απλώς τη μεταποίησες σε φόδρα του μυαλού σου. Ανάδελφος εγώ ειμί και, δεν μπορεί, κάποιος κερατάς θα μου τη φέρει! Πέρασες και περνάς ακόμη απ’ τα σαράντα κύματα και τώρα σου την πέφτει ο μούργος ο Πιεσάης. Από πού ξεφύτρωσε πάλι αυτός; Κι είναι για καλό ή για κακό; Με τούτα και με τ’ άλλα, πού να σε πιάσει ύπνος; Σήμερα μάλιστα θα δοκιμάσεις κάτι, ξενόφερτο κι αυτό σαν τον Πιεσάη, μπας και μπορέσεις να κοιμηθείς μία – δύο ώρες. Είναι ένα χαπάκι απ’ αυτά που μοίρασε η ΟΥΝΡΑ, συγγνώμη, η Τρόικα ήθελα να πω. Βάλιουμ το λένε. Θα το βάλεις στο στόμα σου και θα το κατεβάσεις πίνοντας ένα ποτήρι νερό πάντα στην υγειά (και με το φόβο) της απέναντι ραχούλας.

σκιερός. Είναι ο τόπος των φαντασμάτων. Εκεί όπου κατοικοεδρεύει κάτι που υπήρξε και τώρα έχει πάψει να υπάρχει. Παράδειγμα: η εθνική κυριαρχία. Προϋπόθεσή της ήταν η πολιτική/κρατική αυτονομία μιας εδαφικής επικράτειας. Τύποις εξακολουθεί να υφίσταται. Ουσιαστικά, όμως, η αυτονομία έχει προ πολλού υποταχθεί σε μορφές ολοκλήρωσης (π.χ. νομισματική, ενδεχομένως αύριο δημοσιονομική και μεθαύριο οικονομική) που απομειώνουν εξ ορισμού τον πολιτικό της χαρακτήρα. Προκύπτει έτσι, εντός του υπερεθνικού πλαισίου, μια μετατόπιση από το πολιτικό στο διοικητικό, από το κράτος στην περιφέρεια ή στην επαρχία. Το πειραματόζωο Ελλάδα βιώνει σήμερα αυτήν τη διαδικασία για λογαριασμό όλων των χωρών της ευρωζώνης, ιδίως των οικονομικά ασθενέστερων. Η «Γορτυνοποίησή» της, όπως σηματοδοτείται από την παρουσία των κυρίων Τόμσεν, Φούχτελ και Ράιχενμπαχ, μπορεί να αποτελέσει ένα είδος υποδείγματος για ποικίλες εφαρμογές. Την εξέλιξη αυτή διευκόλυνε η δομική παραγωγική ανισότητα εντός της ευρωζώνης, η οικονομική κρίση του δυτικού συστήματος και, εντέλει, η χρήση της εθνικής κυριαρχίας, με την ευρεία έννοια, στην οποία προέβη το κρατικό υποκείμενο – Ελλάδα την εποχή που τη διέθετε. Συμπέρασμα: όλα αυτά που ζούμε ενδεχομένως να μας πηγαίνουν πίσω, με άλλους όρους πια, στη Ραχούλα (βλ. λήμμα), αλλά και ταυτόχρονα να μας οδηγούν μπροστά, σε μια εκδοχή του ευρωπαϊκού φεντεραλισμού, τον οποίο πρεσβεύει ο κύριος Θεόδωρος Πάγκαλος και όχι μόνο.