Η «Ανοιξη της Μόσχας»

«Μουμπάρακ, Καντάφι, Πούτιν», έγραφε ένα πανό που κρατούσαν οι διαδηλωτές στη Μόσχα το περασμένο Σάββατο. Είναι ξεκάθαρο πλέον στους δρόμους όχι μόνο της πρωτεύουσας αλλά και πολλών πόλεων της Ρωσίας ότι οι διαμαρτυρίες που άρχισαν τον Δεκέμβριο εναντίον της νοθείας στις βουλευτικές εκλογές, έχουν λάβει πλέον έναν πολύ πιο προσωπικό τόνο. Ενα μείγμα φιλελεύθερων, εθνικιστικών, κομμουνιστών και μελών της καλής κοινωνίας διαμορφώνεται στους παγωμένους δρόμους της Μόσχας, ενωμένο από την αντιπάθεια εναντίον του Βλαντίμιρ Πούτιν και κάτω από πανό που διακωμωδούν τον έως τώρα πανίσχυρο ηγέτη.

Βέβαια, εκείνοι που περιμένουν να έχει ο ρώσος Πρωθυπουργός την τύχη του Μουμπάρακ και του Καντάφι θα απογοητευθούν καθώς, όπως όλα δείχνουν, ο 59χρονος Πούτιν θα βγει νικητής στις προεδρικές εκλογές οι οποίες θα διεξαχθούν τον επόμενο μήνα στη Ρωσία. Θα επιστρέψει έτσι στο Κρεμλίνο για τρίτη φορά έπειτα από δύο θητείες ως πρόεδρος και μια ως πρωθυπουργός.

ΑΕΡΑΚΙ… ΑΛΛΑΓΗΣ. Κι όμως η πολιτική ατμόσφαιρα στη Ρωσία φαίνεται να έχει αλλάξει σημαντικά λόγω των διαδηλώσεων. Το φθινόπωρο όλοι πίστευαν ότι ο Βλαντίμιρ Βλαντιμίροβιτς θα επέστρεφε στο Κρεμλίνο για άλλα 12 χρόνια. Τώρα, μιλούν για το τέλος της εποχής Πούτιν.

Κανείς δεν μιλά ακόμα για μια «άνοιξη της Μόσχας» με τη θερμοκρασία να φτάνει στους -20 βαθμούς Κελσίου, όμως σίγουρα οι πάγοι έχουν αρχίσει να λειώνουν. Επειτα από μια μακρά περίοδο ασφυκτικού πολιτικού ελέγχου στη Ρωσία η αίσθηση ότι τα ταμπού πέφτουν είναι έκδηλη στους διαδηλωτές, πολλοί από τους οποίους προέρχονται από τη μεσαία τάξη, που μέχρι τώρα αποτελούσε την πολιτική βάση του Βλαντίμιρ Πούτιν. Αλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι τα ρωσικά ΜΜΕ (όσα δεν είναι κρατικά, δηλαδή) αναφέρονται σε μια νέα περίοδο «γκλάσνοστ», διαφάνειας, και ότι ο εμπνευστής της αρχικής, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο τελευταίος σοβιετικός ηγέτης, κάνει λόγο για τη «δεύτερη γενιά γκλάσνοστ», θεωρώντας ότι το κλίμα ελευθερίας που υπάρχει στους δρόμους θυμίζει την εποχή που εκείνος προώθησε μεταρρυθμίσεις.

«ΚΛΕΦΤΗΣ». Οι προσβολές που εκτοξεύει το πλήθος των διαδηλωτών προς τον Πούτιν είναι πρωτοφανείς: «Κλέφτη, φονιά, δημαγωγέ» και πολλά άλλα ακούγονται χωρίς να μπορεί κανείς πλέον να τα σταματήσει. Και αυτά φαίνεται να είναι τα προφανή. Για παράδειγμα, σε ένα επίσημο φόρουμ όπου συμμετείχαν ξένοι επενδυτές με σπόνσορα τις μεγαλύτερες ρωσικές τράπεζες, την περασμένη εβδομάδα, γράφουν οι «Financial Times», το θέμα της κρατικής διαφθοράς απασχόλησε σχεδόν όλες τις συζητήσεις.

Μάλιστα στην εναρκτήρια συνεδρίαση, ένας εκ των ομιλητών ζήτησε ανοιχτά την απελευθέρωση του πρώην μεγιστάνα Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, η φυλάκιση του οποίου έχει γίνει σύμβολο της κατάχρησης του νόμου για πολιτικούς σκοπούς. Μάλιστα πρόσφατα το αντιπολιτευτικό κίνημα χρησιμοποίησε εικόνες από τη δεύτερη δίκη του Χοντορκόφσκι βάζοντας στη θέση του την εικόνα του Πούτιν. Εκατομμύρια άνθρωποι παρακολούθησαν το βίντεο στο YouTube μέσα σε λίγες ημέρες.

Ας επιστρέψουμε όμως στους δρόμους εκεί που οι διαδηλώσεις έχουν ξεχωριστά στοιχεία. Κατ’ αρχήν επικρατεί συγκράτηση και τάξη, όπως αρμόζει στη μεσαία τάξη. Δεν είναι επαναστάτες που θέλουν να ανατρέψουν μια κυβέρνηση, όπως το 1917. Είναι πολίτες οι οποίοι απολαμβάνουν μεν τους καρπούς μιας δεκαετούς οικονομικής ανάπτυξης διψούν όμως για περισσότερη ελευθερία, δικαιώματα και επιλογές στο πολιτικό σκηνικό. Δεν έχει βρεθεί βέβαια ακόμα ο ηγέτης που μπορεί να αντικαταστήσει τον Πούτιν όμως ο χρόνος σίγουρα θα καλύψει και αυτό το κενό.