Η μεγάλη νύχτα των αρχηγών

Ηταν γύρω στις 8 το βράδυ της περασμένης Τετάρτης, όταν ο Αντώνης Σαμαράς μάζεψε για πρώτη φορά τα χαρτιά του, τα έβαλε σε έναν φάκελο που κρατούσε και με νευρικό τρόπο τράβηξε πίσω την καρέκλα του και σηκώθηκε. Αρκετές φορές στη διάρκεια της 8ωρης σύσκεψης χτυπούσε νευρικά τον φάκελό του πάνω στο τραπέζι των συσκέψεων και το πόδι στο πάτωμα. Φαινόταν ανυπόμονος και εξαιρετικά νευρικός.

– «Υπ’ αυτές τις συνθήκες δεν μπορώ να παραμένω εδώ, φεύγω» ανήγγειλε.

Η σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών συμπλήρωνε ήδη ένα τρίωρο και οι πολιτικοί αρχηγοί είχαν εισέλθει στον κεντρικό πυρήνα του νέου Μνημονίου που ήταν οι περικοπές για το 2012, προκειμένου να κλείσει η μαύρη τρύπα των 3,3 δισ. – κληρονομιά του 2011.

– «Κύριε πρόεδρε, σας παρακαλώ. Μείνετε. Πρέπει να συμβάλλουμε όλοι στην επίτευξη της καλύτερης δυνατής λύσης για τους πολίτες» τον παρακάλεσε ο Πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος.

Ο αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας κάθησε και πάλι στη θέση του. Εβγαλε τις σημειώσεις του και συνέχισε να μετέχει τη σύσκεψη.

Το σκηνικό επανελήφθη τουλάχιστον άλλες δυο φορές. Τη μια έφτασε κοντά στην πόρτα, για να αποχωρήσει. Δεν βγήκε από την αίθουσα. Ξαναγύρισε. Αλλά βγήκε ο Γιώργος Παπανδρέου για να μεταβεί στην τουαλέτα. Στον διάδρομο, έξω από την αίθουσα, περίμεναν οι συνεργάτες του Πρωθυπουργού και των αρχηγών. Ο Πάνος Μπεγλίτης, βλέποντας τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να βγαίνει, έσπευσε κοντά του.

– «Είναι κάτι; Πώς εξελίσσεται το πράγμα;».

Ηταν γύρω στις 11 το βράδυ.

– «Τι να εξελιχθεί; Αυτοί οι δυο τα έχουν συμφωνήσει και παίζουν θέατρο».

Η ενόχληση του Γ. Παπανδρέου για το πώς εξελισσόταν η συνάντηση των πολιτικών αρχηγών ήταν έκδηλη. Τον είχε ενοχλήσει – όπως έλεγαν την επομένη οι συνεργάτες του – το «κακοστημένο», όπως το αποκάλεσε, «θέατρο» του Αντώνη Σαμαρά και του Γιώργου Καρατζαφέρη. Ο δεύτερος, με το που έφυγαν οι φωτογράφοι και το τηλεοπτικό συνεργείο από την αίθουσα, έβγαλε μια κόλλα χαρτί και δήλωσε εξαρχής ότι μετέχει τυπικά στη σύσκεψη αφού έχει σοβαρές επιφυλάξεις γιατί δεν του δόθηκε επαρκής χρόνος για να μελετήσει τα μέτρα. Στον πρόεδρο του ΛΑΟΣ καταλογίστηκε ότι διέρρευσε πριν από την έναρξη της σύσκεψης των πολιτικών αρχηγών το μεταφρασμένο στα ελληνικά αρχικό κείμενο των προτάσεων της τρόικας, το οποίο περιελάμβανε και τα περί 13ου και 14ου μισθού.

– «Αποχωρείτε δηλαδή;». Τον ρώτησε ήρεμα ο Πρωθυπουργός.

– «Θα παραμείνω, κύριε πρόεδρε, για να διευκολύνω το έργο σας» απάντησε εκείνος.

Σύμφωνα με τα όσα υποστήριζαν την άλλη μέρα οι συνεργάτες του Γιώργου Παπανδρέου, προφανώς βασιζόμενοι στην πληροφόρηση που τους παρέσχε εκείνος, η «διευκόλυνση» του κ. Καρατζαφέρη ήταν στήριξη στον Αντώνη Σαμαρά. Δεν υπήρχε διαφωνία Παπανδρέου – Σαμαρά στην οποία να μην πάρει το μέρος του προέδρου της Νέας Δημοκρατίας. Ολη η βραδιά εξελίχθηκε σε ένα ατελείωτο πινγκ-πονγκ μεταξύ του προέδρου του ΠΑΣΟΚ και των άλλων δύο κυβερνητικών εταίρων.

Η μόνη φορά που δεν παρενέβη ήταν όταν διαμείφθηκε έντονος διάλογος μεταξύ του Αντώνη Σαμαρά και του Ευάγγελου Βενιζέλου αναφορικά με τις περικοπές στις επικουρικές συντάξεις. Ο διάλογος αυτός που δόθηκε προς τα έξω από διαρροές κύκλων της Νέας Δημοκρατίας την επομένη της σύσκεψης ανάγκασε τον Ευ. Βενιζέλο να δώσει τη δική του εκδοχή με non paper που κυκλοφόρησε αμέσως μετά.

O ΚΑΒΓΑΣ. Ανεξάρτητες πηγές που έχουν γνώση του επεισοδίου επιμένουν ότι η φράση-κλειδί του διαλόγου ήταν η αναφορά του κ. Σαμαρά «ας τους πούμε τώρα εντάξει και μετά βλέπουμε» – για τις περικοπές των συντάξεων που θα αποφέρουν τα 325 εκατ. ευρώ.

Και συνεχίστηκε ως εξής, πριν παρέμβει ο κ. Παπαδήμος και ζητήσει από τον κ. Βενιζέλο να αποχωρήσει από την αίθουσα:

Βενιζέλος: «Ετσι γινόντουσαν οι προϋπολογισμοί ώς τώρα και καταστρέψαμε την Ελλάδα με το έλλειμμα και το χρέος».

Σαμαράς: «Μου λες ότι καταστρέφω την Ελλάδα;».

Βενιζέλος: «Λέω ότι πρέπει να λέμε σοβαρά, ειλικρινή και υπεύθυνα πράγματα για τις περικοπές δαπανών και τον προϋπολογισμό. Μάλιστα, μίλησα σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο, γιατί όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις έχουν ευθύνη».

Κατά την εκδοχή της Νέας Δημοκρατίας, ο διάλογος εξελίχθηκε ως ακολούθως:

Βενιζέλος: «Με τις εμμονές σου για τις συντάξεις, οδηγείς τη χώρα σε χρεοκοπία».

Σαμαράς: «Ποιος είσαι εσύ που μιλάς; Βλέπουμε τις διαπραγματεύσεις που κάνεις και προσπαθούμε να μαζέψουμε τα ασυμμάζευτα. Είδαμε τι έχεις κάνει, τι είναι αυτά που κάνεις».

Για τους πολιτικούς αναλυτές, αυτό το περιστατικό και ό,τι ακολούθησε ήταν «μια εικόνα από το μέλλον». Γιατί στην πραγματικότητα συγκρούστηκαν, υποστήριζαν αυτές οι πηγές, ο αρχηγός της ΝΔ με τον μελλοντικό αρχηγό του ΠΑΣΟΚ. Αλλωστε, η διαμάχη είχε και συνέχεια.

Ξημερώματα της Πέμπτης, με το τέλος της σύσκεψης του Πρωθυπουργού με την τρόικα και λίγο πριν αναχωρήσει για τις Βρυξέλλες προκειμένου να λάβει μέρος στο Eurogroup το απόγευμα της ίδιας ημέρας, ο Ευ. Βενιζέλος «χώρεσε» στη δήλωσή του και μια αιχμή για τον Α. Σαμαρά. Ζήτησε «συνείδηση ευθύνης» από όλους τους παράγοντες που παίζουν έναν κρίσιμο ρόλο και «φιλοδοξούν να παίξουν έναν κρισιμότερο ρόλο στο μέλλον».

Νωρίτερα στη δήλωσή του στα γραφεία της ΝΔ ο Α. Σαμαράς είχε αφήσει αιχμές κατά του Ευ. Βενιζέλου δηλώνοντας: «Ξέρω ότι για ορισμένους είναι πρωτόγνωρο να διαπραγματεύονται, και να διαπραγματεύονται σκληρά για τον απλό τον κόσμο». Πρόσθεσε δε ότι θα συνεχίσει να το κάνει αδιαφορώντας «αν διάφοροι τη θέση αυτή την παρεξηγούν και προσπαθούν να την ερμηνεύσουν διαφορετικά».

Στο διάγγελμα που εκφώνησε την Πέμπτη το βράδυ συνέχισε στο ίδιο μήκος κύματος και οι προσεκτικοί παρατηρητές της δήλωσης δεν βρήκαν ούτε μια αιχμή, όχι αναφορά, στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Γιώργο Παπανδρέου. Ο λόγος προφανής: ο Α. Σαμαράς, αντιμετωπίζει πλέον τον Ευ. Βενιζέλο ως τον μελλοντικό αρχηγό του ΠΑΣΟΚ και αντίπαλό του στις προσεχείς εκλογές.

ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ. Ενας από τους μύθους της σύσκεψης της Τετάρτης είναι ότι οι πολιτικοί αρχηγοί τα είχαν βρει εξαρχής, είχαν συμφωνήσει δηλαδή επί των προτάσεων της τρόικας, και κόλλησαν στη μείωση των επικουρικών συντάξεων ή των κύριων, ως εναλλακτική επιλογή. Η αλήθεια είναι ότι συζήτησαν ολόκληρο το περιεχόμενο της νέας δανειακής σύμβασης. Εγινε μεγάλη συζήτηση για παράδειγμα αν η μείωση του 22% στον κατώτατο μισθό θα διαπεράσει όλα τα μισθολογικά κλιμάκια. Οπως έγινε συζήτηση και για την απαίτηση της τρόικας να αυξηθούν και άλλο οι αντικειμενικές αξίες των ακινήτων.

Συζητήθηκε επίσης αν θα έπρεπε να διακοπεί η σύσκεψη και να επαναληφθεί στη διάρκεια της νύχτας μετά το τέλος της νέας διαπραγμάτευσης του Πρωθυπουργού με την τρόικα ή νωρίς το πρωί της Πέμπτης. Αποφασίστηκε να συμβεί αυτό, «αν κριθεί απαραίτητο». Τελικά, δεν κρίθηκε. Οι τριγωνικές τηλεφωνικές επαφές που είχε ο κ. Παπαδήμος με τους Γ. Παπανδρέου και Α. Σαμαρά κατέληξαν σε μια θολή συμφωνία για τις συντάξεις, μόνο και μόνο για να μην προσέλθει στο Eurogroup με μια λειψή συμφωνία.