Νεόπλουτοι και πετροδολάρια στην αγορά τέχνης

Την ώρα που τα διεθνή χρηματιστήρια περνούν δύσκολες ώρες κι η οικονομική κρίση εξαπλώνεται, υπάρχει κι ένας τομέας που ανθεί με καλπάζοντα ρυθμό: η αγορά έργων τέχνης. Κι αν η πρόσφατη αγορά του έργου του Πολ Σεζάν «Οι χαρτοπαίκτες» προς 250 εκατ. δολάρια από τη συλλογή του Γεωργίου Α. Εμπειρίκου τάραξε τα νερά, δεν σημαίνει πως αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση.

Οι όροι στη διεθνή αγορά αλλάζουν και η τέχνη επιστρέφει στα χαρτοφυλάκια των επενδυτικών συμβούλων ως «η σίγουρη λύση». Και την ώρα που οι κατέχοντες παραδοσιακά πολλά χρήματα αναζητούν μια ασφαλή επένδυση, το παιχνίδι αγριεύει από τους νεόκοπους – και πολλές φορές νεόπλουτους – συλλέκτες που επιζητούν το κύρος που προσδίδει η κατοχή σπουδαίων έργων τέχνης. Για να προστεθούν στη συντροφιά οι Αραβες που θέλουν να μετατρέψουν τα πετροδολάρια σε έργα τέχνης και την έρημο σε πολιτιστικό προορισμό, αλλά και οι Κινέζοι που δεν τους αρκεί η οικονομική διείσδυση στη Δύση, αλλά αισθάνονται την ανάγκη να γεφυρώσουν και το πολιτιστικό χάσμα.

Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Ο Christie’s σημείωσε αύξηση του τζίρου του για τη χρονιά που μόλις πέρασε κατά 9%, έχοντας βάλει στο ταμείο περί τα 5,7 δισ. δολάρια. Οι αγορές, δε, που αφορούσαν τη σύγχρονη τέχνη αυξήθηκαν κατά 22%. Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Sotheby’s. O κύκλος εργασιών του έκλεισε στα 4,9 δισ. δολάρια – 14,5% μεγαλύτερος απ’ ό,τι το 2010 -, με τη σύγχρονη τέχνη να φέρνει το 34% των κερδών, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύονται στις βρετανικές εφημερίδες «Guardian» και «Τelegraph».

Κι αν τα ποσά αυτά μοιάζουν τεράστια, πρόκειται για συναλλαγές που γίνονται ενώπιον κοινού, σε ανοιχτές δημοπρασίες. Πολύ όμως είναι και το χρήμα που κινείται σε ιδιωτικές συναλλαγές. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως και τα τρία θεωρούμενα ως ακριβότερα έργα σήμερα δεν έχουν αλλάξει χέρια σε δημοπρασίες, αλλά πίσω από κλειστές πόρτες: το πρόσφατο παράδειγμα του Σεζάν, το προηγούμενο ρεκόρ με το έργο του Τζάκσον Πόλοκ «Ν. 5,1948», που είχε πωληθεί προς 140 εκατ. δολάρια, και ο πίνακας του Γκούσταφ Κλιμτ «Αντέλ Μπλοχ Μπάουερ Ι» προς 135 εκατ. δολάρια.

Οπως δεν είναι τυχαίο πως ο Christie’s ανακοίνωσε πως ο εκτός δημοπρασιών τζίρος του αυξήθηκε κατά 44% και άγγιξε τα 808,6 εκατ. δολάρια, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 14% του συνολικού τζίρου της εταιρείας. Ο Sotheby’s μόνο για το πρώτο εξάμηνο του 2011 κατέγραψε απευθείας πωλήσεις αυξημένες κατά 114% σε σχέση με το 2010, ποσοστό που αποτελεί ρεκόρ.

Το χρήμα φαίνεται πως συγκεντρώνουν τα μεγάλα ονόματα και σαφής είναι η προτίμηση στα έργα μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης, με τους σουρεαλιστές να κατέχουν τα πρωτεία, καθώς για ένα πορτρέτο του Πολ Ελιάρ με την υπογραφή του Σαλβαδόρ Νταλί διατέθηκαν 21,4 εκατ. δολάρια και για ένα έργο του Ρενέ Μαγκρίτ σε χαρτί 4 εκατ. δολάρια.