Σκακιέρα από άμμο και πετρέλαιο

Το παιχνίδι των μεγάλων δυνάμεων επιστρέφει στη Μέση Ανατολή. Η Ρωσία στέλνει πολεμικά πλοία για να αποτρέψει μια ξένη επέμβαση στη Συρία, η Κίνα εμπλέκεται περισσότερο στη διένεξη της Δύσης με το Ιράν, η Καγκελάριος της Γερμανίας φθάνει σήμερα στο Πεκίνο για να εξασφαλίσει μια πιο μετριοπαθή στάση απέναντι στην Τεχεράνη και η Ευρώπη προωθεί αυστηρό ψήφισμα για τη Συρία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, παρά τη στρατιωτική τους ισχύ, δεν κινούν πλέον αποκλειστικά τα νήματα στην περιοχή και το κενό σπεύδουν να καλύψουν αναδυόμενες δυνάμεις. Στη Μέση Ανατολή το παιχνίδι ξαναμοιράζεται, και μάλιστα μετά την Αραβική Ανοιξη γίνεται ακόμα πιο περίπλοκο καθώς ανατράπηκαν μακρόχρονες πεποιθήσεις σταθερότητας.

Με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η Ρωσία αποσύρθηκε από την περιοχή έχοντας να αντιμετωπίσει έντονα εσωτερικά προβλήματα και έτσι οι δυτικές δυνάμεις απέκτησαν πρωταγωνιστικό ρόλο. Καθώς όμως τώρα οι ΗΠΑ αποσύρουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από το έδαφος του Ιράκ, οι ανερχόμενες οικονομικές δυνάμεις με κίνητρο τις μεγάλες ενεργειακές τους ανάγκες διεκδικούν ένα κομμάτι επιρροής. «Η Μέση Ανατολή ήταν πάντα το πεδίο ενός “μεγάλου παιχνιδιού”», λέει ο Χαγιάτ Αλβι, λέκτορας Μεσανατολικών Σπουδών στο Αμερικανικό Κολέγιο Ναυτικού Πολέμου. «Οι ανερχόμενες δυνάμεις βλέπουν ευκαιρίες και πλεονεκτήματα και σπεύδουν στην περιοχή, όπως είχαν κάνει και οι αποικιακές δυνάμεις στο παρελθόν».

ΣΤΟ ΠΛΕΥΡΟ ΤΟΥ ΑΣΑΝΤ. Η Μόσχα και το Πεκίνο, για παράδειγμα, που παρέμειναν στο διπλωματικό περιθώριο και το 1991 και το 2003 στους πολέμους στο Ιράκ ενώ κρατήθηκαν σε απόσταση και από την επέμβαση στη Λιβύη, ζητούν όλο και πιο έντονα να ακουστεί η φωνή τους, δείχνοντας ότι προτίθενται να εμποδίσουν οποιαδήποτε παρέμβαση για «αλλαγή καθεστώτος» στη Συρία, όμως η αποστολή ενός ρωσικού αεροπλανοφόρου και άλλων σκαφών αυτόν τον μήνα στο συριακό λιμάνι της Ταρσού έστειλε ένα πολύ πιο ηχηρό μήνυμα. Καθώς όμως η βία εντείνεται, τα πολεμικά σκάφη αποχώρησαν και η Μόσχα δέχεται όλο και μεγαλύτερη πίεση. Πάντως δείχνει σαφώς ότι θέλει να στηρίξει τον Ασαντ, με τον οποίο έχει υπογράψει συμβόλαια αγοράς όπλων ύψους 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Ταυτόχρονα, η επιβολή κυρώσεων από τις ΗΠΑ και την ΕΕ στο Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη στάση της Κίνας. Τον τελευταίο καιρό το Πεκίνο δείχνει πως θεωρεί την Τεχεράνη ως ένα χρήσιμο εργαλείο ώστε να περιορίσει την ανάπτυξη και άλλων αμερικανικών δυνάμεων στη Νοτιοανατολική Ασία. Σήμερα καταφθάνει στην Κίνα η γερμανίδα Καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ με στόχο να πείσει την ηγεσία του Πεκίνου να μειώσει τις εισαγωγές πετρελαίου από το Ιράν. Η Κίνα – η οποία αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο καταναλωτή αργού πετρελαίου παγκοσμίως – έχει εκφράσει την αντίθεσή της στην επιβολή κυρώσεων στον ενεργειακό τομέα του Ιράν. Ομως και η Ινδία εμφανίζεται διστακτική να συμπορευθεί με την ευρεία δυτική στρατηγική για οικονομικό στραγγαλισμό της Τεχεράνης και θέλει να παίξει τον δικό της ρόλο ως περιφερειακή δύναμη. Το ίδιο επιθυμούν η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία, η οποία μάλιστα, όπως ανακοίνωσε χθες ο διευθυντής της CIA Ντέιβιντ Πετρέους, φαίνεται ότι τις τελευταίες εβδομάδες αυξάνει σημαντικά την παραγωγή πετρελαίου της ώστε να μπορέσει να ικανοποιήσει τη ζήτηση που θα υπάρξει εάν το Ιράν σταματήσει την πώληση πετρελαίου στις ευρωπαϊκές χώρες.