Εταιρεία ή λατρεία;

Από την ημέρα που το ποδόσφαιρο έγινε επαγγελματικό και οι ομάδες φόρεσαν το κοστούμι της ΑΕ, στα γήπεδα ζούμε μία γκέι κατάσταση. Φίλαθλοι, επαγγελματίες της μπάλας, μέτοχοι και διοικήσεις, ο αθλητικός Τύπος, ακόμη και το κράτος, δυσκολεύονται να αποφασίσουν τι ακριβώς είναι μία ΠΑΕ: εταιρεία σαν όλες τις άλλες η οποία διέπεται από τους ίδιους νόμους και κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης ή ιδέα που λάτρεψαν και μεγάλωσαν μαζί της γενιές και γενιές;

Το ερώτημα αιωρείται αναπάντητο εδώ και 32 χρόνια. Για την ακρίβεια, οι απόψεις διίστανται. Στην Ελλάδα, μία ΠΑΕ μπορεί να είναι εταιρεία ενώ μία άλλη, ιδέα. Μάλιστα, μπορεί η ίδια ΠΑΕ να είναι άλλοτε εταιρεία και άλλοτε ιδέα – κατά πώς συμφέρει τον καθέναν. Ιδού μερικά ιστορικά παραδείγματα του παραλογισμού:

– Την εποχή που ρυθμίστηκαν τα τεράστια χρέη της ΠΑΕ Ολυμπιακός με τις ευλογίες της Βουλής, η μισή Ελλάδα (προφανώς η ερυθρόλευκη) το θεωρούσε υποχρέωση του κράτους να απελευθερώσει τον Θρύλο από τα οικονομικά δεσμά του. Η άλλη μισή μιλούσε για σκανδαλώδη εύνοια συγκεκριμένου επιχειρηματία. Για άλλους ο Ολυμπιακός ήταν ιδέα και για άλλους, εταιρεία.

– Οταν παραχωρήθηκε στον Ολυμπιακό η έκταση του παλιού Καραϊσκάκη για να κατασκευαστεί το καινούργιο του γήπεδο, κάποιοι χάλασαν τον κόσμο. Λίγο καιρό αργότερα, οι ίδιοι άνθρωποι ξεφώνιζαν την Πολιτεία που δεν έχει λύσει ακόμη το γηπεδικό πρόβλημα του Παναθηναϊκού ή της ΑΕΚ. Γι’ αυτούς, ο Ολυμπιακός είναι εταιρεία ενώ ο Παναθηναϊκός ή η ΑΕΚ, ιδέα.

– Τις πρώτες ημέρες του στην ηγεσία της ΑΕΚ, ο Ντέμης Νικολαΐδης κάλεσε τους οπαδούς της ομάδας σε συστράτευση – κι εκείνοι ανταποκρίθηκαν εντυπωσιακά, με τις πωλήσεις των εισιτηρίων διαρκείας να καταγράφουν ρεκόρ. Αλλά όταν μανούριασαν στη συνέχεια, επειδή ο Ντέμης δεν έκανε τις μεταγραφές που ήθελαν και δεν επέλεξε τη Νέα Φιλαδέλφεια για το νέο γήπεδο της ΑΕΚ, ο πρόεδρος τους έκανε διάλεξη για τον τρόπο λειτουργίας των ανωνύμων εταιρειών. Για τον ίδιο άνθρωπο, η ΑΕΚ στην αρχή ήταν ιδέα κι έπειτα, εταιρεία.

– Ο Νίκος Βεζυρτζής και οι συνεργάτες του είχαν προσπαθήσει να πουλήσουν μετοχές της ΠΑΕ ΠΑΟΚ στον κόσμο της ομάδας. Τι λόγο είχε κάποιος να πληρώσει για να γίνει μέτοχος σε ζημιές και χρέη; Μα, επειδή ο ΠΑΟΚ είναι ιδέα και όσοι τον αγαπούν, οφείλουν να βοηθήσουν. Μόλις συγκεντρώθηκαν τα χρήματα, ο ΠΑΟΚ ξανάγινε εταιρεία: την ώρα των αποφάσεων για το πού θα διατεθούν τα λεφτά, τα κορόιδα που τσίμπησαν και τσοντάρισαν από το υστέρημά τους έμειναν στην απέξω. Γιατί σε μία εταιρεία δεν κάνει κουμάντο ο όχλος αλλά η διοίκηση.

Μία παραλλαγή του ίδιου έργου παίζεται τώρα στον ΠΑΟΚ. Για τον Ζαγοράκη και τη διοίκησή του, η ΠΑΕ είναι πάνω απ’ όλα εταιρεία. Προκειμένου να επιβιώσει, δεν υπάρχει ποδοσφαιριστής της που να μπορεί να φέρει χρήμα στο ταμείο και να μην πωλείται. Διαφορετικά, αν βαρέσει φαλιμέντο, η συζήτηση για το αν έπρεπε να πουληθεί ο ακριβός Σαλπιγγίδης για να έρθει στη θέση του ο φθηνός… Τρομπετίδης δεν θα έχει καμία πρακτική αξία – απλούστατα επειδή δεν θα υπάρχει ούτε ομάδα. Με την πονηρή υποσημείωση, βεβαίως, ότι ο πρόεδρος είναι και προσωπικά υπεύθυνος για τα χρέη της ΠΑΕ.

Για τους οπαδούς, αντίθετα, ο ΠΑΟΚ είναι – πάνω απ’ όλα – λατρεία. Να μη σώσει η εταιρεία, αν η ομάδα τους δεν έχει παικταράδες ικανούς να χτυπάνε τίτλους, να παίρνουν προκρίσεις, να κάνουν τους αντιπάλους να προσκυνάνε την Τούμπα. Στο δικό τους το μυαλό, τα πράγματα είναι εξαιρετικά απλά: οι ποδοσφαιριστές είναι υποχρεωμένοι να υπηρετήσουν το μεγαλείο του ΠΑΟΚ ακόμη και απλήρωτοι, το κράτος να του χαρίσει τα χρέη, και ο Ζαγοράκης να κόψει τον λαιμό του να βρει τα λεφτά που λείπουν. Κι άμα δεν μπορεί, να αφήσει την καρέκλα σε κάποιον που μπορεί.

Με το πολίτευμα στη χώρα του ΠΑΟΚ να είναι η λαϊκή δημοκρατία, η διοίκηση θα δυσκολευτεί πολύ να πουλήσει κάποιο από τα «ασημικά» της ομάδας.