Σε φαύλο κύκλο η ευρωζώνη

Με τις αγορές έτοιμες να την κατασπαράξουν, τους αγγλοσάξονες φίλους να στήνουν παγίδες και τις εσωτερικές διχόνοιες να οξύνονται, η ευρωζώνη εισέρχεται στο κρισιμότερο – ίσως – δεκαήμερο της ιστορίας της. Οι υπουργοί Οικονομίας των «17» θα συνεδριάσουν στις Βρυξέλλες γνωρίζοντας πως η Ιταλία και η Ισπανία ενδέχεται στο εγγύς μέλλον να ζητήσουν τη βοήθεια των εταίρων τους, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία να ζητήσουν – όπως η Ελλάδα – νέο, ενισχυμένο πρόγραμμα αρωγής και το Βέλγιο να αποδειχθεί και αυτό με τη σειρά του οικονομικώς αναξιόπιστο. Και όλα αυτά ενώ οι αγορές αδημονούν, οι τράπεζες δεν εμπιστεύονται η μία την άλλη και από κοινού αμφισβητούν την ικανότητα των κρατών της ευρωζώνης να είναι μακροπρόθεσμα εντάξει προς τις διεθνείς οικονομικές υποχρεώσεις τους. Χαρακτηριστικό του φαύλου κύκλου στον οποίο έχει εισέλθει η ευρωζώνη είναι το παράδειγμα του Βελγίου, το οποίο το 2008 «υπερχρεώθηκε» για να σώσει το χρηματοπιστωτικό του σύστημα, δηλαδή τις τράπεζες και τις αγορές, οι οποίες σήμερα του το ανταποδίδουν αρνούμενες να του δανείσουν με λογικούς όρους επειδή το θεωρούν «υπερχρεωμένο».

Την ίδια στιγμή οι βρετανικές τράπεζες δηλώνουν ότι έχουν ήδη εκπονήσει τα σχέδια αντίδρασής τους στην περίπτωση που η ευρωζώνη διαλυθεί εις τα εξ ων συνετέθη, ενώ οι αμερικανικές τράπεζες έχουν σταματήσει τις εκροές δολαρίων προς τις ευρωπαϊκές.

ΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ. Το μείζον πρόβλημα για τις επόμενες μέρες είναι το τι θα συμβεί αν χώρες όπως η Ιταλία ή η Ισπανία ζητήσουν την αρωγή των άλλων χωρών της ευρωζώνης. Στην περίπτωση αυτή οι πάντες γνωρίζουν ότι οι πόροι του ευρωπαϊκού μηχανισμού σταθεροποίησης (EFSF) δεν επαρκούν, όσα κεφάλαια και αν «μοχλεύσει», και ότι η μόνη λύση είναι η ενεργοποίηση των «άπατων» κεφαλαίων που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Εχοντας κατά πάσα πιθανότητα αυτό υπόψη της και αναλογιζόμενη τις αντιδράσεις της γερμανικής κοινής γνώμης, η γερμανίδα Καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ εμφανίζεται, σύμφωνα με τον γερμανικό Τύπο, έτοιμη να προωθήσει από κοινού με τον γάλλο Πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί την ιδέα της δημιουργίας εντός της ευρωζώνης μιας «εμπροσθοφυλακής ενάρετων κρατών-μελών». Δηλαδή τη δημιουργία μιας πρωτοπορίας κρατών της ευρωζώνης που θα δεσμευθούν μεταξύ τους ότι θα προωθήσουν τον συντονισμό τους όχι μόνο στα ζητήματα της δημοσιονομικής πειθαρχίας (που ούτως ή άλλως θα είναι γερμανική), αλλά και σε ευρύτερες πτυχές της οικονομικής πολιτικής, αρχής γενομένης από τη φορολόγηση. Ο ευρύτερος αυτός συντονισμός θα πρέπει να κατοχυρωθεί νομικά, ακόμα και συνταγματικά, ενώ σε περίπτωση που μια χώρα εκτροχιάζεται, αυτοβούλως θα τίθεται υπό την κηδεμονία των Βρυξελλών. Επί της ουσίας θα πρόκειται για ένα σύμφωνο ενισχυμένης σταθερότητας, εντός του υπάρχοντος συμφώνου των «17».

Η ΣΥΓΚΛΙΣΗ. Πληροφορίες από το Βερολίνο και το Παρίσι συνέκλιναν χθες στην εκτίμηση ότι με το σχήμα αυτό συντάσσεται και η Ρώμη. Αν όντως έχουν συμφωνήσει η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, που αντιπροσωπεύουν από κοινού πολύ πάνω από το 50% του οικονομικού δυναμικού της ευρωζώνης, οι άλλες χώρες θα υποχρεωθούν να ακολουθήσουν, σημείωναν χθες διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες. Οι ίδιες πηγές ωστόσο επισήμαιναν ότι προς το παρόν όχι μόνο δεν υπάρχουν ενδείξεις για ενισχυμένες συγκλίσεις, αλλά αντιθέτως υπάρχουν ενδείξεις για ενισχυμένες αποκλίσεις: η Γερμανία και η Γαλλία εξακολουθούν να διαφωνούν για τον ρόλο του EFSF και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στην αντιμετώπιση της κρίσης, ενώ παράλληλα η Ιταλία μάλλον έπεισε τη Γαλλία ότι κάθε άλλο παρά καλή ήταν η απόφασή της να δεχθεί προ μηνών στην Ντοβίλ τις γερμανικές ιδέες περί συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στο κόστος διάσωσης χωρών του ευρώ.

Οι διάφορες απόψεις θα τεθούν από αύριο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με στόχο την επίτευξη συμφωνιών ώς τη μεθεπόμενη Παρασκευή, όποτε συνέρχεται στις Βρυξέλλες η τακτική Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ.