λήμματα

Ανυπαρξία. Φοβού αυτόν που νομίζει ότι υπάρχει ενώ γύρω του βασιλεύει η πλήρης ανυπαρξία. Αυτός συνήθως βλέπει στον ύπνο του πως είναι, π.χ., αξιοπρεπής υπό απειλήν. Νομίζει συγκεκριμένα πως η αξιοπρέπειά του κινδυνεύει, κάτω από κάποιες προϋποθέσεις, από την ίδια του την υπογραφή. Ξυπνά στοιχειωμένος από το δίλημμα: «Να τη βάλω ή να μην τη βάλω;». Ανοίγει το παράθυρο και εισβάλλουν με ορμή στο δωμάτιό του η οσμή της πτωμαΐνης μαζί μ’ ένα σύννεφο στάχτες και αποκαΐδια από τη Μεγάλη Πυρκαγιά. Είναι προφανές ότι εκεί έξω λυσσομανά ο άνεμος της καταστροφής. Τον πιάνει βήχας, ένας βήχας άγριος, λες και το δηλητήριο της Ιστορίας, με γιώτα κεφαλαίο, αυτής για την οποία κανείς κοινός θνητός δεν φέρει την ευθύνη, να βάλθηκε να αποφράξει για τα καλά τις αναπνευστικές οδούς της αδυσώπητης αθωότητάς του. Μόλις που προλαβαίνει να κλείσει το παράθυρο. Το δωμάτιό του έχει μετατραπεί εν τω μεταξύ, μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου, σε θάλαμο αερίων. Του ‘ρχεται αναγούλα. Τραβάει τρεκλίζοντας για το γραφείο του ενώ η γνωστή φράση του τρυπά τα μηλίγγια: «Να τη βάλω ή να μην τη βάλω;». Πριν προλάβει να κάτσει στην καρέκλα του, το βλέμμα του θολώνει, χάνει την ισορροπία του, προσπαθεί να πιαστεί από κάπου μα δεν τα καταφέρνει. Τελικά, ο ίλιγγος, ακαταμάχητος, τον σωριάζει στο πάτωμα όπου ο δυστυχής άνθρωπος λυτρώνεται οριστικά κάνοντας εμετό το δίλημμά του.

Χρονοτριβή (1). Με λύπη διαπιστώσαμε ότι στην έκθεση της εταιρείας McKinsey, που έγινε για λογαριασμό του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών και της Ενωσης Ελληνικών Τραπεζών, με αντικείμενο το νέο μοντέλο ανάπτυξης της Ελλάδας για τα επόμενα δέκα χρόνια, σημειώνεται μια κραυγαλέα απουσία. Ενώ γίνεται λόγος για διάφορους τομείς της οικονομίας (τουρισμός, ενέργεια, αγροτική παραγωγή, κ.ά.) που θα μπορούσαν να εισφέρουν συνολικά ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ύψους περίπου 50 δισ. ευρώ, μοιάζει να αγνοείται παντελώς ο μείζων πόρος του εθνικοτοπικού καταστήματος που λέγεται Ελλάδα και δεν είναι άλλος από τη χρονοτριβή. Η χρονοτριβή, κοινώς το χάσιμο χρόνου, είναι κατ’ αρχήν μια κατάκτηση σφυρηλατημένη μέσα σε περίπου δύο αιώνες ελεύθερου εθνικού βίου. Προέκυψε, από τον δημιουργικό συνδυασμό των ευγενών παραδόσεων της κρατικής ραστώνης με ένα εμπεδωμένο αίσθημα διαστολής του χρόνου που πηγάζει από τη μοναδικότητα του τοπίου, την όχι ακραιφνώς δυτική κοσμοαντίληψη που διαπερνά το κοινωνικό σύνολο και άλλους συναφείς παράγοντες.

Χρονοτριβή (2). Δυστυχώς η McKinsey δεν είχε φαίνεται υπόψη της την έρευνα μιας ομάδας ελλήνων επιστημόνων, η οποία υπολόγισε πριν από έναν χρόνο, τα κέρδη που θα μπορούσε να αποφέρει στη χώρα η δημιουργική συστηματοποίηση της χρονοτριβής. Για να πάρουμε το παράδειγμα του κορυφαίου τομέα της οικονομίας που είναι ο τουρισμός. Εν πρώτοις θα τον εφοδίαζε με ένα ρωμαλέο κεντρικό σύνθημα-άξονα οποιασδήποτε διαφημιστικής εκστρατείας: «Χάσε τον χρόνο σου στην Ελλάδα». Η εφαρμογή του δόγματος θα έπρεπε να περάσει προφανώς από μια γενναία αποεπενδυτική προσπάθεια. Αντί να διαφημίζεται, π.χ., η προοπτική το σιδηροδρομικό ταξίδι Αθήνα-Πάτρα να διαρκεί 2 ώρες το 2015, όταν δηλαδή ο ξένος θα χρειάζεται μόνο 50 λεπτά της ώρας για την ίδια απόσταση στην πατρίδα του, δεν θα ήταν καλύτερα να επιστρέψουμε στην τεχνολογία του Χαρίλαου Τρικούπη κάνοντας το ταξίδι Αθήνα-Πάτρα κυριολεκτικά μια εικοσιτετράωρη γιορτή – 12 ώρες το καθαυτό ταξίδι και 12 η παραμονή στους ενδιάμεσους σταθμούς, που δεν θα έχει βέβαια τον χαρακτήρα απλής στάθμευσης, αλλά ενός μικρού φεστιβάλ, με χορό, τραγούδι, τοπικά εδέσματα, κ.τ.λ.; Κεντρικό σύνθημα καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδρομής θα πρέπει φυσικά να είναι: «Βρίσκεσαι στην Ελλάδα. Μη γίνεσαι μπακάλης με τον χρόνο σου!». Υπολογίστηκε ότι δέκα τέτοια δρομολόγια μπορούν να αποφέρουν τα έσοδα που είχε συνολικά το σιδηροδρομικό δίκτυο της Πελοποννήσου τα τελευταία πενήντα χρόνια!