Η υπογραφή Σαμαρά είχε τη δική της ιστορία

Το απόγευμα της περασμένης Τρίτης, όταν έγινε γνωστό στην Αθήνα το «τελεσίγραφο» του επικεφαλής του Eurogroup, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, για τις ενυπόγραφες δεσμεύσεις του Αντώνη Σαμαρά, βουλευτές της ΝΔ που απέφευγαν σχολαστικά όλο το προηγούμενο διάστημα να αναμειχθούν στην εσωτερική διαμάχη «σκληροπυρηνικών» και «συναινετικών», έδειχναν σε απόγνωση: «Η υπογραφή κινδυνεύει να γίνει για τον πρόεδρο κάτι αντίστοιχο με το δημοψήφισμα για τον Παπανδρέου», ήταν ένα από τα σχόλια που μετέφεραν και στη Λεωφόρο Συγγρού, ενώ επέκριναν όσες εσωκομματικές φωνές επέμεναν σε μια «ανένδοτη» στάση, με επιχείρημα ότι οι Βρυξέλλες μπλοφάρουν.

Οπως διαπιστώθηκε σε λιγότερο από 24 ώρες – με την κίνηση απεγκλωβισμού, μέσω των τεσσάρων ενυπόγραφων επιστολών -, στην εκτίμηση ότι δεν είχε να αντιμετωπίσει μια μπλόφα των Βρυξελλών είχε ήδη καταλήξει και ο πρόεδρος της ΝΔ. Οι ίδιοι βουλευτές, ωστόσο, θεωρούν ότι παρά τον συμβιβασμό με την τρόικα (ΕΕ, ΕΚΤ, ΔΝΤ), η ΝΔ βγαίνει λαβωμένη από την πολυήμερη διελκυστίνδα, καθώς οι περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καταλογίζουν στο κόμμα «έλλειμμα αξιοπιστίας» και για να ανατραπεί η εικόνα αυτή, όπως λένε, θα απαιτηθεί αρκετός χρόνος. Είναι δεδομένο, εξάλλου, ότι όσα διαδραματίστηκαν επιτείνουν τους εσωκομματικούς τριγμούς, αφού πέραν της διαμάχης «σκληρών» και «μετριοπαθών», αρκετοί βουλευτές καταλογίζουν στο κομματικό επιτελείο «εσφαλμένους χειρισμούς» γύρω από το θέμα της υπογραφής.

Στην πραγματικότητα, με φόντο τις ενυπόγραφες δεσμεύσεις του Αντώνη Σαμαρά, η Λεωφόρος Συγγρού ακολούθησε μια πορεία ελιγμών που προκάλεσε «ζάλη» στα γαλάζια στελέχη, αλλά και ευρύτερα στο πολιτικό προσωπικό της χώρας, αν κρίνει κανείς από τη διαμάχη που ξέσπασε και σε άλλα κόμματα, σχετικά με τη στάση του προέδρου της ΝΔ (με ηχηρότερη τη διένεξη στη Δημοκρατική Αριστερά). Οι περισσότεροι στο γαλάζιο στρατόπεδο αναγνωρίζουν ότι η κομματική ηγεσία σήκωσε στα ύψη το ζήτημα της υπογραφής, επιδιώκοντας να κατευνάσει τους σκληρούς του κόμματος και τους εκπροσώπους της λεγόμενης λαϊκής Δεξιάς που αντιδρούσαν απέναντι στην απόφαση για την κυβέρνηση συνεργασίας. Το αποτέλεσμα ήταν, όμως, να εμφανίζεται το κόμμα ότι κάνει τη μια στροφή μετά την άλλη, ενώ η «υπογραφή» ήρθε να μεγαλώσει και το χάσμα που είχε ανοίξει στο εσωκομματικό πεδίο η «συγκυβέρνηση».

Οι τρεις ημερομηνίες σταθμοί

Οπως αναφέρουν κεντρικά στελέχη, το γαλάζιο βραχυκύκλωμα των τελευταίων τριών εβδομάδων γύρω από το θέμα της υπογραφής περνά από τρεις σταθμούς, που οδήγησαν σε μετάλλαξη του σχεδιασμού της Λεωφόρου Συγγρού. Κι αυτό γιατί στο αρχικό στάδιο στο επιτελείο του Αντώνη Σαμαρά θεωρούσαν ότι η υπογραφή μιας συμφωνίας με τον Γιώργο Παπανδρέου, κατά το πρότυπο της Πορτογαλίας, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα από τα όπλα της ΝΔ για προσφυγή στις κάλπες το συντομότερο δυνατό.

ΣΑΒΒΑΤΟ 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ. Ηταν η πρώτη κρίσιμη ημερομηνία που καθόρισε όσα διαδραματίστηκαν. Το προηγούμενο βράδυ η κυβέρνηση Παπανδρέου είχε λάβει ψήφο εμπιστοσύνης και ο Αντώνης Σαμαράς με μια σκληρή δήλωση είχε κλείσει κάθε παράθυρο για πολιτική συνεννόηση και ζητούσε αμέσως εκλογές. Η δήλωση, όπως αναφέρουν στενοί συνεργάτες του, είχε γίνει με τη βεβαιότητα ότι ο Γιώργος Παπανδρέου «παγίδευσε» τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και δεν σκόπευε να παραιτηθεί. Η κίνηση Σαμαρά, ωστόσο, προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στο γαλάζιο επιτελείο, με τους αντιπροέδρους του κόμματος Δήμα και Αβραμόπουλο να ζητούν να επανέλθει αμέσως στο τραπέζι η πρόταση για κυβερνητική συνεργασία. Η αναδίπλωση έγινε, με τους δύο αντιπροέδρους να πλαισιώνουν τον Αντώνη Σαμαρά στη σχετική δήλωση. Ο πρόεδρος της ΝΔ έκανε αναφορά, μάλιστα, στην προεκλογική συμφωνία των δύο μεγάλων κομμάτων της Πορτογαλίας, ενώ κεντρικά στελέχη της Συγγρού διακινούσαν μεταφρασμένο το συμφωνητικό που είχαν συνυπογράψει οι πορτογάλοι πολιτικοί αρχηγοί και είχε εγκριθεί από την τρόικα. Κατά τη ΝΔ ένα αντίστοιχο μοντέλο συναίνεσης στην Ελλάδα όχι μόνο θα διασφάλιζε την ομαλή πορεία προς τις εκλογές, αλλά θα παρείχε και τη δυνατότητα της επαναδιαπραγμάτευσης του Μνημονίου μετά τις εκλογές. Κομματικοί παράγοντες δεν αποκλείουν οι Βρυξέλλες να έθεσαν επισήμως το θέμα των υπογραφών εν γνώσει και της υπόδειξης της ΝΔ για το πορτογαλικό μοντέλο, με στόχο να επιταχυνθούν οι πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα και να «κλειδώσει» η κυβέρνησης συνεργασίας. Το αίτημα για τις υπογραφές ήρθε τελικώς από το Eurogroup τη Δευτέρα, 7 Νοεμβρίου, αφού προηγήθηκε μια μέρα νωρίτερα η αρχική συνάντηση των Παπανδρέου – Σαμαρά στο Προεδρικό Μέγαρο και η κατ’ αρχήν συμφωνία για συγκρότηση κοινής κυβέρνησης με νέο πρωθυπουργό. Το βράδυ της Δευτέρας η αρχική αντίδραση της Λεωφόρου Συγγρού στο αίτημα του Eurogroup για τις υπογραφές ήταν διαμετρικά αντίθετη με όσα ακολούθησαν. Στενός συνεργάτης του Αντώνη Σαμαρά τόνιζε ότι η Ν.Δ. έχει δηλώσει σε όλους τους τόνους ότι θα εφαρμόσει τη συμφωνία και «δεν έχει πρόβλημα να δεσμευτεί και εγγράφως»…

ΤΡΙΤΗ 8 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ. Την επομένη του αιτήματος του Eurogroup, η Λεωφόρος Συγγρού βρισκόταν σε κατάσταση παροξυσμού. Ενώ εντείνονταν οι παρασκηνιακές διαβουλεύσεις Παπανδρέου – Σαμαρά για το όνομα του νέου πρωθυπουργού, ο Γιάννης Μανώλης ανεβοκατέβαινε τους ορόφους στη Λεωφόρο Συγγρού, χαρακτηρίζοντας «ολέθριο λάθος» την κυβέρνηση συνεργασίας. Ο Κώστας Μαρκόπουλος ζητούσε να μην υπάρχουν κομματικά στελέχη της ΝΔ στο νέο σχήμα, ενώ έντονες τριβές καταγράφονταν και στο στενό επιτελείο του προέδρου της ΝΔ. Μέσα σε αυτό τα κλίμα, ο πρόεδρος της ΝΔ προέταξε το θέμα των υπογραφών, εγείροντας με έγγραφη δήλωσή του ζήτημα «εθνικής αξιοπρέπειας» και διαμηνύοντας στις Βρυξέλλες πως θα πρέπει να αρκεστούν στις διαβεβαιώσεις που έχει ήδη δώσει για στήριξη του νέου δανειακού προγράμματος.

ΣΑΒΒΑΤΟ 19 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ. Ο τρίτος σταθμός ήταν η συνάντηση με τους εκπροσώπους της τρόικας στα γραφεία της Συγγρού. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι δεν άφησαν περιθώριο παρερμηνειών στον Αντώνη Σαμαρά για την απαίτηση των Βρυξελλών να αποστείλει ενυπόγραφη επιστολή. Ο ίδιος επέμεινε να επικαλείται τη συμμετοχή στην κυβέρνηση, την έγκριση του προϋπολογισμού και την επιστολή που είχε διαβιβαστεί στο ΕΛΚ από τις 13/11, αλλά – κατά τις ίδιες πηγές – ήταν ξεκάθαρο πλέον ότι έπρεπε να αρχίσει μια διαδικασία απεγκλωβισμού. Το παράδοξο είναι ότι με τη λύση που επελέγη, το κεντρικό επιχείρημα του γαλάζιου επιτελείου είναι πως ο Αντώνης Σαμαράς «δεν προσυπέγραψε μια κοινή επιστολή» με τον Γιώργο Παπανδρέου, την οποία ωστόσο ήταν έτοιμος να προωθήσει, ως βασική κίνηση συναίνεσης, στις αρχές του μήνα.