Η κρίση στο Αγιον Ορος γέννησε αριστουργήματα
Οικονομική και θεσμική ύφεση σημειώθηκε επί έναν αιώνα και στο Περιβόλι της Παναγιάς. Την αντιμετώπισε όμως με χορηγείες, «ζητείες», αξιοποίηση των ακινήτων του. Κι ύστερα ήρθε η ανάκαμψη, αποκαλύπτει συνέδριο και έκθεση στην Αγιορειτική Εστία Θεσσαλονίκης
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
3 λεπτά Eίχε και το Αγιον Ορος την κρίση του. Η οποία διήρκεσε περί τα εκατό χρόνια. Θέσπισε και έκτακτους φόρους, είχε και αυθαιρεσία των φορολογικών υπαλλήλων και ολική ή μερική δέσμευση μετοχίων παράλληλα με φυσικές καταστροφές (σεισμούς, πυρκαγιές) και την πειρατεία. Κι όλα αυτά οδήγησαν σε… διαρροή του πληθυσμού (των μοναχών), αλλά και «αναρχικές» τάσεις των εναπομεινάντων που άλλαξαν τον τρόπο εσωτερικής οργάνωσης του μοναστικού βίου.
Τα ξεπέρασαν όμως. Με αξιοποίηση των περιουσιών τους (μετόχια) οι οποίες συστηματοποιήθηκε ακόμα και στα νομικά πλαίσια του οθωμανικού κράτους, με αναβίωση του θεσμού των χορηγιών (από ανώτατους κληρικούς) και συστηματοποίηση του θεσμού της «ζητείας» (ελεημοσύνη την οποία συγκέντρωναν οι μοναχοί από χριστιανούς πολίτες – εκτός του Αγίου Ορους).
Ολα αυτά συνέβησαν στην περίοδο από τα μέσα του 15ου ώς τις αρχές του 16ου αιώνα, μετά την κατάκτηση των εδαφών της Μακεδονίας και την κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τη δραστική μείωση των πόρων από τις δεσμεύσεις των μετοχίων και τη φορολογία, τις λεηλασίες, τις πειρατικές επιδρομές και τους σεισμούς που οδήγησαν το Αγιον Ορος σε μια από τις χειρότερες στιγμές της μακραίωνης ιστορίας του.
Κι ύστερα ήρθε η ανάκαμψη και η απροσδόκητη άνθηση του 16ου αιώνα. Το Αγιον Ορος προσαρμόστηκε στα νέα δεδομένα με αλλαγές στην εσωτερική λειτουργία του, αφού φρόντισε και διατήρησε σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο την πνευματική του υπόσταση.
Στον 16ο αιώνα η κατάσταση σταθεροποιήθηκε και το Αγιον Ορος έγινε το επίκεντρο του ενδιαφέροντος και της προστασίας των Πατριαρχών και Ιεραρχών, των ηγεμόνων της Μολδαβίας και της ορθόδοξης Ρωσίας.
Ακολούθησε η νέα περίοδος αναγέννησης πνευματικής, των γραμμάτων, των τεχνών, της ανοικοδόμησης. Η Κρητική Σχολή αφήνει στο Ορος λαμπρά δείγματα έργων στα Καθολικά και τις Τράπεζες. Συντηρήθηκαν και αποκαταστάθηκαν μνημειακά συγκροτήματα ανεγέρθηκε το νεότερο Μοναστήρι, η Ιερά Μονή Σταυρονικήτα, ενώ βιβλιογράφοι, ζωγράφοι, τεχνίτες, λόγιοι, άγιοι και αφανείς μοναχοί συγκρότησαν μια από τις σημαντικότερες περιόδους στο Περιβόλι της Παναγιάς.
«Το Αγιον Ορος στο 15ο και 16ο αιώνα» είναι το θέμα του τριήμερου διεθνούς επιστημονικού συμποσίου που αρχίζει σήμερα στην Αγιορειτική Εστία της Θεσσαλονίκης και καλείται να εξετάσει την περίοδο αυτή της κρίσης αλλά και την επόμενη της εντυπωσιακής ανάκαμψης στην αγιορειτική πολιτεία. Παράλληλα εγκαινιάζεται μεγάλη έκθεση φωτογραφιών και σχεδίων από την ίδια περίοδο που καταγράφουν παραστατικά τις αλλαγές.
«Παρατηρούμε πώς, μέσα από τον κουρνιαχτό της Ιστορίας που άφησε πίσω της η Αλωση της Πόλης, συσχετίζονται παλαιά και νέα στοιχεία, καθώς οργανώνονται και αρχίζουν να λαμβάνουν μορφή τα θεμέλια ενός νέου κόσμου που ετοιμάζεται να αναδυθεί», λέει στα «ΝΕΑ» ο επιμελητής της έκθεσης, αρχιτέκτονας του ΚΕΔΑΚ Φαίδων Χατζηαντωνίου.
Η έκθεση είναι χωρισμένη σε δύο ενότητες: η πρώτη για την περίοδο 1400-1490, όπου η ανασφάλεια που πηγάζει από τη ρευστή οικονομική και πολιτειακή κατάσταση αντικατοπτρίζεται στην αρχιτεκτονική και τα έγγραφα, και η δεύτερη για την περίοδο 1490-1600 οπότε και «καταγράφεται» η αναγέννηση του Αγίου Ορους η οποία αντανακλάται τόσο στις τέχνες (ζωγραφική, μικροτεχνία, αρχιτεκτονική) όσο και στον εμπλουτισμό των βιβλιοθηκών κ.ά.
Google news
