Ο συμμαθητής μου, ο Λουκάς

«Το μόνο απόλυτο: Η ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ. Λουκάς Παπαδήμος». Με αυτή τη φράση στο οπισθόφυλλο του λευκώματος αποφοίτησης αποχαιρέτησε το 1966 τα μαθητικά του χρόνια ο νέος Πρωθυπουργός της Ελλάδας. Πέντε λέξεις που συμπυκνώνουν, σύμφωνα με φίλους του στα θρανία, τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει προβλήματα και συνομιλητές. «Είναι ρεαλιστής και διαλλακτικός», λένε. «Χωρίς τις παρωπίδες κάποιας απόλυτης αλήθειας».

Σε εκείνο το πυκνογραμμένο οπισθόφυλλο του «Θησαυρού» οι έφηβοι του Κολλεγίου Αθηνών είχαν επιλέξει το ρητό που τους αντιπροσώπευε καλύτερα• ενδεικτικό του χαρακτήρα τους ή της ματιάς με την οποία ατένιζαν τον κόσμο.

«Οι σημερινοί άνθρωποι είναι σαν τους δίσκους της ζυγαριάς. Οι άδειοι ανεβαίνουν και οι γεμάτοι κατεβαίνουν», είχε γράψει ο Νέστωρ Κουράκης, συμμαθητής του Λουκά Παπαδήμου και σήμερα καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. «Οποιος αρκείται σε λίγη δόξα δεν αξίζει περισσότερη», ήταν το μότο κάποιου άλλου. «Η μετριοφροσύνη είναι δείγμα μετριότητας», είχε σημειώσει ένας ακόμη από την τάξη.

Οι συμμαθητές του Λουκά Παπαδήμου τον θυμούνται «μετριοπαθή και χαμηλών τόνων». Ενας νέος που δεν επεδίωκε την προβολή. Ακουγε πάντα με προσοχή τους άλλους και ποτέ δεν είχε φανατισμό στις απόψεις του.

ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗς ΑΘΗΝΑΣ. Σε εκείνο το λεύκωμα, όπως συνηθίζεται, ένας συμμαθητής του Παπαδήμου είχε σκιαγραφήσει σε μερικές αράδες τον χαρακτήρα του φίλου του. «Πρακτικός, με πίστη στην αξία και τις προοπτικές των θετικών επιστημών, διακρίθηκε για την ορθότητα και την ερευνητικότητα της σκέψεώς του», έγραφε για να συμπληρώσει: «Παρουσίασε αναμφισβήτητες λογοτεχνικές και ρητορικές ικανότητες, που του χάρισαν το πρώτο βραβείο στον ρητορικό διαγωνισμό των Τριών Ιεραρχών και τιμητική διάκριση στον αντίστοιχο διαγωνισμό της 25ης Μαρτίου».

Ο Παπαδήμος μεγάλωσε στην Αγίου Μελετίου, στο κέντρο της Αθήνας, τα χρόνια της οικιστικής ανάπτυξης της περιοχής. Τότε που ο άξονας της Πατησίων και της Φωκίωνος Νέγρη προσέλκυε στα νεοκλασικά του την ανερχόμενη μεσοαστική τάξη. Ο πατέρας του ήταν υπάλληλος στο υπουργείο Δημοσίων Εργων και αργότερα γενικός διευθυντής στο Ανώτατο Συμβούλιο Δημοσίων Υπαλλήλων.

Η μητέρα του δεν εργαζόταν. Από την Πατησίων έπαιρνε καθημερινά το ίδιο λεωφορείο με τον Βασίλη Τσάμη, συμμαθητή και φίλο του στο Κολλέγιο Αθηνών. Για να φοιτήσουν εκεί έδωσαν εξετάσεις στην αριθμητική και στην ελληνική γλώσσα μόλις ολοκλήρωσαν την τρίτη δημοτικού. Μια διαδικασία που θύμιζε σε αυστηρότητα τις σημερινές Πανελλαδικές, με τα ονόματα των υποψηφίων να μην αποκαλύπτονται στους βαθμολογητές για να εξασφαλιστεί το αδιάβλητο.

ανταγωνισμοσ. Στα θρανία του Κολλεγίου οι απαιτήσεις των διδασκόντων ήταν υψηλές και ο ανταγωνισμός μεταξύ των μαθητών έντονος. Ωστόσο, όπως θυμούνται παλαιοί γνωστοί του, η πρωτιά δεν ήταν αυτοσκοπός για τον Παπαδήμο. Ηρθε φυσικά. Αποτέλεσμα του μεθοδικού διαβάσματός του. «Ηταν από τα πιο γερά μυαλά που έχω γνωρίσει. Η οργάνωση της δουλειάς του ήταν πρωτοφανής. Από το σχολείο μάς άφηναν στις πέντε το απόγευμα. Αλλοι διάβαζαν μέχρι τα ξημερώματα, αυτός είχε τελειώσει μέχρι το βράδυ», θυμάται ο Τσάμης, επιστημονικός συνεργάτης στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών της Αθήνας. «Ηταν ευγενής και προσηνής. Δεν υπήρχε παιδί που να του ζητούσε βοήθεια και να μην ήταν πρόθυμος», λέει ο Διονύσιος Βρέκοσις, ένας εκ των συμμαθητών του. «Πάντα μου άρεσε η ευθύτητά του. Εμπνέει εμπιστοσύνη», υποστηρίζει ένας ακόμη από εκείνη την τάξη, ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Κώστας Αρζόγλου.