«Ο γεωργός, από κακομοίρης, πρέπει να γίνει επιχειρηματίας»
Την πρώτη φορά που διάβασα για την Αμερικανική Γεωργική Σχολή ήταν σε ένα γυάλινο μπουκάλι γάλακτος. Είχα παραξενευτεί τότε. Μετά έμαθα για τον ιεραπόστολο Τζον Χένρι Χάουζ. Αρχές του 20ού αιώνα περιπλανιόταν στα Βαλκάνια μέχρι που βρέθηκε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Ανέχεια αλλά και ομορφιά. Αγόρασε ένα οικόπεδο ψηλά, στα ορεινά του σημερινού αεροδρομίου, και εκεί έφτιαξε μια «πλίνθινη αγροικία δύο δωματίων». Εκεί, στους δέκα πρώτους ορφανούς από γονείς μαθητές του, έμαθε γράμματα και τέχνες. Να ράβουν, να χτίζουν, να σκαλίζουν τη γη. Οι δάσκαλοι ήταν όλοι εθελοντές. Ενας οικοδόμος, ένα μαραγκός, ένας ράφτης, ένας υποδηματοποιός.
Σήμερα – εκατόν επτά χρόνια από τότε – η Σχολή εκτείνεται σε 800 στρέμματα. Ενας τεράστιος γεωργικός εκπαιδευτικός οργανισμός. Περιποιημένα δέντρα, κήποι, παγκάκια, μαθητές να κολατσίζουν, πέτρινα κτίρια, θερμοκήπια, πτηνοτροφία, νέοι με γαλότσες και τσάπες, αγελάδες να βόσκουν. Επαγγελματικό Λύκειο, Γενικό Λύκειο, Επαγγελματική Σχολή, παιδικός σταθμός, νηπιαγωγείο, Κολέγιο.
Ο Τάσος Αποστολίδης, Διευθυντής Δευτεροβάθμιου Προγράμματος και αντιπρόεδρος Ακαδημαϊκών Θεμάτων, αντί για καφέ μού πρόσφερε ένα ποτήρι γάλα και φρούτα από το κτήμα. Στο γραφείο του μαζί με φακέλους γεμάτους με εκκρεμότητες διακρίνω ένα «βουνό» με κόμικς. «Κωμωδίες του Αριστοφάνη - Τάσος Αποστολίδης – Γιώργος Ακοκαλίδης». Τότε μόνο συνειδητοποιώ ότι ο διευθυντής της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής είναι το ίδιο πρόσωπο με τον σεναριογράφο κόμικς Τάσο Αποστολίδη.
Πρώτα το σχολείο ή πρώτα τα κόμικς;
Από παιδί ήθελα να λέω στους άλλους ό,τι ήξερα, δηλαδή δάσκαλος, μετά αγάπησα τα μαθηματικά, δηλαδή καθηγητής, και μετά ήθελα να κάνω τους άλλους να γελούν, δηλαδή ευθυμογράφος.
Πόσα χρόνια κυκλοφορούν οι «Κωμωδίες του Αριστοφάνη»;
Σχεδόν τριάντα χρόνια. 750.000 αντίγραφα. Πρόσφατα μάλιστα οι «Κωμωδίες» ψηφιοποιήθηκαν στα ελληνικά και τα αγγλικά, σε συνεργασία με την Apple για να μπορούν να παίξουν στα iPad. Το 1982 αρχίσαμε να το δουλεύουμε με τον Ακοκαλίδη. Εγώ ήμουν πάντα γοητευμένος από την κλασική Ελλάδα.
Ολα αυτά τα χρόνια δηλαδή, όταν δεν ήσασταν στον πίνακα, γράφατε ιστορίες για κόμικς;
Ευθυμογραφήματα, χρονογραφήματα, κείμενα για stand up comedy, άρθρα σε εφημερίδες… Και τα τελευταία 4 χρόνια δούλευα πάνω στην «Οδύσσεια». Σε λίγες μέρες θα κυκλοφορήσουν τα δύο πρώτα – από τα έξι – βιβλία του έπους, πάλι με εικόνες του Γιώργου Ακοκαλίδη.
Και έπειτα από όλα αυτά, γιατί δεν έχετε βάλει ως υποχρεωτικό μάθημα στη σχολή τα κόμικς;
Τώρα που το λέτε, δεν είναι κακή ιδέα. Προς το παρόν πάντως οι μαθητές μπορούν να επιλέξουν από ιππασία έως pilates. Και από αστρονομία έως δημοσιογραφία. Να παρακολουθήσουν σεμινάρια στο Τμήμα Κινηματογράφου, να μάθουν να μαγειρεύουν ή να χορεύουν παραδοσιακούς χορούς.
Να τα πάρουμε ένα ένα; Είναι αλήθεια ότι με την κρίση ξαναγέμισαν οι τάξεις;
Εμείς πάντα είχαμε μαθητές. Φέτος όμως όντως είχαμε μεγάλες ουρές. Αγροτόπαιδα από τη Λέσβο ή τον Εβρο, αλλά και παιδιά από τη Θεσσαλονίκη ή την Αθήνα. Οικογένειες που συνήθως είχαν τον προσανατολισμό τους στη νομική ή στην ιατρική, τώρα σκέφτονται πιο πρακτικά επαγγέλματα. Αλλωστε εμείς δεν βγάζουμε ανέργους. Ή, για την ακρίβεια, δεν έχουμε ούτε έναν άνεργο απόφοιτο.
Βγάζετε γεωργούς;
Γεωργούς αλλά και επιχειρηματίες. Ενας απόφοιτός μας έχει πλέον μια αλυσίδα σούπερ μαρκετ. Ενας άλλος μια γαλακτοβιομηχανία. Ή καλλιεργούν αμπέλια. Στη Χαλκιδική ένας απόφοιτός μας κάνει σταφίδες, πετιμέζι και από τα φύλλα του αμπελώνα φτιάχνει ντολμαδάκια. Θα μπορούσα να σας δώσω δεκάδες παραδείγματα.
Για πόσους μαθητές μιλάμε;
Στα λύκεια είναι 281, εσωτερικοί και εξωτερικοί. 152 παιδιά είναι στο κολέγιο και 24 στον παιδικό σταθμό που άνοιξε φέτος. Η πλειονότητα των μαθητών βέβαια φοιτεί με υποτροφία, ουσιαστικά πληρώνουν μόνο ένα μέρος από τα έξοδα του οικοτροφείου, γιατί η σχολή είναι ένα μη κερδοσκοπικό ίδρυμα.
Ολοι οι μαθητές είναι οικότροφοι;
Εκτός από τους μαθητές της Θεσσαλονίκης που είναι «εξωτερικοί», οι υπόλοιποι είναι οικότροφοι. Οσοι από αυτούς μένουν σε κοντινά μέρη φεύγουν την Παρασκευή το μεσημέρι και επιστρέφουν την Κυριακή το βράδυ. Οι υπόλοιποι περνούν και τα Σαββατοκύριακά τους στη σχολή. Διαβάζουν, ψυχαγωγούνται, προετοιμάζουν καμιά γιορτή. Κάθε τόσο άλλωστε έχουμε και μια μεγάλη εκδήλωση.
Δηλαδή;
28η Οκτωβρίου, πανηγύρι του Αγίου Ιωάννου, 17η Νοεμβρίου, Thanksgiving, χριστουγεννιάτικο παζάρι, 25η Μαρτίου, τελετή αποφοίτησης, ημέρα ιδρυτή, χορός κάτω από τα άστρα κ.ά.
Ποιο είναι το πρόγραμμα που ακολουθεί ένας οικότροφος;
Τις εργάσιμες μέρες η εκπαίδευση διαρκεί έως τη 1.30, μετά έχουμε φαγητό και κατόπιν πρακτική άσκηση για μιάμιση ώρα. Κατά τις 4 όσοι μαθητές θέλουν, παρακολουθούν πρόσθετα μαθήματα ξένων γλωσσών (από αραβικά μέχρι τούρκικα και κινέζικα), ή μαθαίνουν μουσικά όργανα, ή κάνουν φροντιστηριακά μαθήματα. Φυσικά, μπορούν να επισκεφθούν τη βιβλιοθήκη, το κλειστό γυμναστήριο, τις αίθουσες με τους υπολογιστές. Οκτώ με δέκα το βράδυ γίνεται επιτηρούμενη μελέτη και στις έντεκα πηγαίνουν για ύπνο.
Η εκπαίδευση περιλαμβάνει και πρακτική εξάσκηση στους κήπους;
Μα, τους είδατε. Οι μαθητές βγαίνουν στους αγρούς, στους κήπους, στα θερμοκήπια και διδάσκονται καινοτόμες καλλιέργειες με παραδοσιακές αλλά και βιολογικές μεθόδους. Ή μαθαίνουν στην πράξη πώς λειτουργεί μια κτηνοτροφική ή μια ορνιθοτροφική μονάδα.
Για να γίνουν καλύτεροι αγρότες ή καλύτεροι κτηνοτρόφοι από τους πατεράδες τους ή τους παππούδες στους;
Ναι, για να περάσουμε από τον γεωργό – κακομοίρη στον γεωργό – επιχειρηματία. Σήμερα ο γεωργός πρέπει να ξέρει και λίγο μάνατζμεντ, μάρκετινγκ, να είναι ανοιχτός στις καινοτόμες δραστηριότητες, στη βιολογική γεωργία.
Εκτός από το περίφημο γάλα σας, τι άλλο παράγει η Γεωργική Σχολή;
Αυγά, κοτόπουλα – έχουμε 22.000 κότες, κηπευτικά, κρασιά. Να, τώρα για τα Χριστούγεννα θα βγάλουμε χιλιάδες γαλοπούλες. Πρόσφατα η σχολή έβγαλε στην αγορά χυλοπίτες και τραχανά, με σιτάρι, αυγά και γάλα που παράγουμε εδώ. Σήμερα έχουμε 140 αρμεγόμενες αγελάδες.
Και από τα έσοδα από τις πωλήσεις αυτών των προϊόντων ζει η σχολή;
Δεν αρκούν. Τα έσοδα από τις πωλήσεις των προϊόντων μας καλύπτουν μόνο το 30% της λειτουργίας του ιδρύματος. Τα υπόλοιπα είναι κυρίως από δωρεές.
Υπάρχουν ακόμη δωρεές;
Βέβαια, υπάρχουν φυσικά πρόσωπα αλλά και εταιρείες, στην Ελλάδα και την Αμερική που κάνουν δωρεές προς τη σχολή. Και μάλιστα σημαντικές δωρεές! Αξιόλογοι άνθρωποι δηλαδή που πιστεύουν στη φιλοσοφία του ιδρύματός μας και μας ενισχύουν, παρά την κρίση. Ετσι καλύπτουμε τα έξοδα των οικοτρόφων αλλά αναπτυσσόμαστε κιόλας. Τεχνολογικά και ερευνητικά.
Πόσο σας στοιχίζει κάθε οικότροφος;
Περί τις 13.000 ευρώ ετησίως.
Και ο ίδιος τι ποσό θα πληρώσει;
Γύρω στις 3.500 ευρώ. Οι εννιά, δέκα χιλιάδες πρέπει να βρεθούν από εμάς.
Γιατί όμως ένας Νεοϋορκέζος να ενισχύσει μια σχολή στη Θεσσαλονίκη;
Είναι άνθρωποι οι οποίοι αγαπούν τη χώρα μας ή έχουν ελληνικές ρίζες. Συνήθως είναι Ελληνοαμερικανοί δεύτερης και τρίτης γενιάς. Οι περισσότεροι έρχονται ή στέλνουν τα παιδιά τους, βλέπουν το έργο μας, ενθουσιάζονται και μας ενισχύουν. Για παράδειγμα, ένας απόφοιτος της σχολής που ζει στην Αριζόνα των ΗΠΑ είναι πρωτοπόρος στην ξηροφυτική κηποτεχνία σε κατοικίες, δημόσια κτίρια – έργο του ήταν και η παραλία της Θεσσαλονίκης. Αυτός στηρίζει τα εκπαιδευτικά προγράμματα της σχολής εδώ και 40 χρόνια.
Ελληνες ευεργέτες έχετε;
Αμέτρητους. Από απλούς ανθρώπους μέχρι μεγάλες εταιρείες και πολυεθνικές. Αλλοι κάνουν δωρεές σε ετήσια βάση και άλλοι ενισχύουν επιμέρους δραστηριότητες, ας πούμε βοηθούν τον νέο «πράσινο» παιδικό σταθμό μας. Η κυρία Αλίκη Περρωτή, για να σας δώσω ένα παράδειγμα, ίδρυσε το κολέγιο, έχτισε το οικοτροφείο, ανακαίνισε τη βιβλιοθήκη…
Μαθαίνω ότι έχετε υπότροφους και από γειτονικά κράτη, ακόμη και από το Κοσσυφοπέδιο και τα Σκόπια.
Στο Κολέγιο Περρωτής έχουμε σπουδαστές από όλες τις κοντινές χώρες. Τα Σκόπια, τη Βουλγαρία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, τη Ρουμανία, το Κοσσυφοπέδιο, την Αλβανία. Γι’ αυτά τα παιδιά η Ελλάδα είναι η κοντινότερη ανεπτυγμένη χώρα. Μαθαίνουν πώς θα εκσυγχρονίσουν τα χωράφια τους, τα αμπέλια τους ή σπουδάζουν στους τομείς του περιβάλλοντος και των τροφίμων. Και μετά γίνονται καθηγητές στην Βουλγαρία ή αμπελουργοί στα Σκόπια.
Χάθηκαν πολλά λεφτά στη γεωργία τα προηγούμενα χρόνια. Αναφέρομαι στις επιδοτήσεις…
Ναι, πολλά λεφτά κατέληξαν στις τσέπες των γεωργών και όχι στα χωράφια. Δεν υπήρχαν έλεγχοι, δεν υπήρχε σχέδιο, οπότε αντί να δημιουργήσουμε νέους αγρότες, πολλαπλασιάσαμε τους τεμπέληδες που κυνηγούσαν μόνο τις επιδοτούμενες καλλιέργειες.
Φοβάμαι ότι αυτό ήταν τόσο καταστροφικό όσο και ένα τσουνάμι που καταστρέφει ολοκληρωτικά έναν κάμπο.
Ναι, γι’ αυτό κι εμείς προσπαθούμε να αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης των παιδιών. Να μη σκέφτονται τις επιδοτήσεις. Γιατί ακόμη και η στροφή που παρατηρείται στη βιολογική καλλιέργεια, σε πολλές περιπτώσεις γίνεται λόγω επιδοτήσεων και όχι λόγω της συνειδητής απόφασης του γεωργού να γίνει πραγματικός βιοκαλλιεργητής.
Υπάρχουν καλλιέργειες που προωθεί η σχολή;
Τις παραδοσιακές καλλιέργειες – λάδι, κρασί, τυροκομικά, δενδροκομικές καλλιέργειες – αλλά με τέτοιους τρόπους, ώστε να έχουμε ποιοτικότερα προϊόντα. Επίσης η παραγωγή ζωοτροφών αλλά και καλλιεργειών που έχουν εγκαταλειφθεί (π.χ. όσπρια) μπορεί να δώσει ικανοποιητικά εισοδήματα. Οπως και οι βιολογικές, αρωματικές και φαρμακευτικές καλλιέργειες. Ή η εχινάτσια και το υποφαές, τα οποία ανακαλύπτουν τώρα οι καταναλωτές. Το μεγάλο πρόβλημα όμως είναι η τυποποίηση και η διάθεση των προϊόντων και εδώ πρέπει να υπάρξει ένα εθνικό σχέδιο. Τα ελληνικά γεωργικά προϊόντα δεν έχουν να ζηλέψουν κανένα ξένο προϊόν, αρκεί να το πιστέψουν πρώτα από όλους οι ίδιοι οι γεωργοί και οι έλληνες καταναλωτές.
Οι απόφοιτοι της σχολής σας συνήθως με τι ασχολούνται, έχετε στατιστικά;
Το μεγαλύτερο ποσοστό συνεχίζει τις σπουδές του στα ΤΕΙ ή ΑΕΙ σε γεωπονικές ή γεωτεχνικές σχολές. Οι υπόλοιποι επιστρέφουν – άριστα καταρτισμένοι – στις γεωργικές ή κτηνοτροφικές επιχειρήσεις της οικογένειάς τους, ή κάνουν μόνοι τους ένα βήμα με νέες γεωργικές επιχειρήσεις. Κοιτάξτε, η γεωργία πρέπει να ξαναγίνει ο δυναμικός άξονας ανάπτυξης της Ελλάδας. Η κρίση είναι μια ευκαιρία. Ισως η τελευταία της ευκαιρία.