Σύγκρουση γιγάντων σε ξένο αχυρώνα

Είναι ένας από τους πιο περίβλεπτους ανθρώπους στον πλανήτη, διάσημος για τα σούπερ-γιοτ του, τον πολυδάπανο τρόπο ζωής του και την ποδοσφαιρική ομάδα του Τσέλσι, της οποίας είναι ιδιοκτήτης. Εν τούτοις τα πέντε τελευταία χρόνια ο Ρόμαν Αμπραμόβιτς (όπως μάθαμε από τους δικηγόρους του ότι είναι ο σωστός τονισμός του ονόματος του μεγιστάνα) δεν έχει κάνει καμία δημόσια δήλωση. Αυτό άλλαξε άρδην αυτή την εβδομάδα. Ο Αμπραμόβιτς παρουσιάστηκε σε δικαστήριο του Λονδίνου για να απαντήσει (στα ρωσικά μέσω διερμηνέα, επειδή τα αγγλικά του δεν είναι καλά…) στα όσα τον κατηγορεί ο πρώην μέντοράς του, ο Μπορίς Μπερεζόφσκι. Και ο κόσμος απέκτησε μια σπάνια εικόνα για τη ζωή και τις συγκρούσεις στον κλειστό για τους «κοινούς θνητούς» κόσμο των ρώσων μεγιστάνων.

Οι δυο τους δίνουν την «επική μάχη των ολιγαρχών», όπως τη χαρακτηρίζει ο «Γκάρντιαν», μια μάχη 6 δισ. δολαρίων, στο Εμπορικό Δικαστήριο του Λονδίνου. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ιδιωτική αντιδικία στον κόσμο. Ο 65χρονος Μπερεζόφσκι διεκδικεί τα χρήματα αυτά κατηγορώντας τον πρώην προστατευόμενό του ότι εφάρμοσε εκφοβιστικές τακτικές εις βάρος του για να τον υποχρεώσει το 2000 να ξεπουλήσει τις μετοχές του στην πετρελαϊκή εταιρεία Sibneft σε κλάσμα της αξίας τους. Ο Μπερεζόφσκι υποστηρίζει ότι ο Αμπραμόβιτς τον πρόδωσε όταν εκείνος ήρθε σε ρήξη το 2000 με το Κρεμλίνο και τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Από την πλευρά του, ο 45χρονος Αμπραμόβιτς αρνείται ότι ο Μπερεζόφσκι είχε ποτέ συμφέροντα στη Sibneft.

Στη γραπτή 98σέλιδη δήλωσή του προς το δικαστήριο ο Αμπραμόβιτς περιέγραψε πώς ξεκίνησε φτωχός για να βρεθεί σήμερα κάτοχος μιας περιουσίας που υπολογίζεται σε 16 δισ. ευρώ. Εγραψε ότι το 1994 είχε εκπλαγεί από «τον πολυδάπανο τρόπο ζωής» του Μπερεζόφσκι, προσθέτοντας πως «ουδέποτε ενδιαφερόμουν να μιμηθώ τον τρόπο ζωής του». Οταν όμως ρωτήθηκε από τον δικηγόρο του Μπερεζόφσκι, αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι διάγει και ο ίδιος έναν βίο μάλλον… πολυδάπανο. Παραδέχθηκε ότι έχει μια σειρά από ιδιοκτησίες πολυτελείας, στις οποίες περιλαμβάνονται ένας πύργος αξίας πολλών εκατομμυρίων στη Γαλλία, ο οποίος ανήκε άλλοτε στον Δούκα και στη Δούκισσα του Ουίνδσορ, μια ιδιοκτησία 4.200 στρεμμάτων στο Δυτικό Σάσεξ και μια «μεγάλη και ακριβή κατοικία στο Νάιτσμπριτζ, στο κέντρο του Λονδίνου.

Ο Αμπραμόβιτς υποστηρίζει ότι ουδέποτε ήταν συνεταίρος με τον Μπερεζόφσκι. Αντίθετα, προσθέτει, είχε καταβάλει στον Μπερεζόφσκι τεράστια χρηματικά ποσά, που φθάνουν συνολικά στα 2,5 δισ. δολάρια, σε αντάλλαγμα για πολιτικές εξυπηρετήσεις για τις οποίες μεσολαβούσε ο ολιγάρχης στην κυβέρνηση του τότε προέδρου Μπορίς Γέλτσιν. Στη γραπτή κατάθεσή του ο Αμπραμόβιτς λέει ότι θεωρούσε τον Μπερεζόφσκι προστάτη του – «krysha» στα ρωσικά, από τη λέξη «σκεπή» -, ο οποίος του παρείχε όχι μόνο πολιτική, αλλά και «φυσική» σωματική προστασία, και πως συνέχισε να του δίνει χρήματα όταν ο Μπερεζόφσκι εξορίστηκε από τη Ρωσία αφού έχασε την εύνοια του Βλαντίμιρ Πούτιν. Προσθέτει ότι συνέχισε τις πληρωμές εν μέρει και επειδή φοβόταν αντίποινα, καθώς πιστεύει πως ο Μπερεζόφσκι είχε διασυνδέσεις με εγκληματικές συμμορίες Τσετσένων. Καταθέτοντας όμως την περασμένη εβδομάδα στο δικαστήριο ο μεγιστάνας παραδέχθηκε ότι με τον Μπερεζόφσκι ήταν «φίλοι» – αλλά όχι… «στενοί φίλοι».

Ο δικηγόρος του Μπερεζόφσκι, ο Λόρενς Ραμπίνοβιτς, υποστήριξε ότι η σχέση τους είχε προχωρήσει πολύ περισσότερο από αυτήν του «προστάτη» και του «προστατευομένου» και ήταν στενοί συνεταίροι. Είπε ότι η τότε σύζυγος του Αμπραμόβιτς, η Ιρίνα, και η φιλενάδα του Μπερεζόφσκι, η Γελένα Γκορμπούνοβα, ήταν καλές φίλες και οι δύο οικογένειες περνούσαν καιρό μαζί. Ο Αμπραμόβιτς παραδέχθηκε ότι από το 1995 ως το 1998, όταν ο Μπερεζόφσκι εξακολουθούσε να είναι μια προσωπικότητα με τεράστια επιρροή και προτού μετακομίσει στη Βρετανία, είχαν κάνει μαζί οκτώ φορές διακοπές, συχνά σε πολυτελή γιοτ. Εκαναν κρουαζιέρες στην Ισπανία (δύο φορές), στη Σαρδηνία και στην Κορσική. Τις γιορτές της Πρωτοχρονιάς του 1997 τις πέρασαν στην Καραϊβική. Είχαν περάσει επίσης μαζί την Πρωτοχρονιά του 2001, στο γαλλικό χιονοδρομικό κέντρο Μεζέβ, όπου ο Αμπραμόβιτς και η γυναίκα του έφτασαν με ελικόπτερο.

Ο δικηγόρος του Μπερεζόφσκι κατηγόρησε επίσης τον Αμπραμόβιτς ότι συκοφαντεί τον πελάτη του όταν λέει πως έχει σχέσεις με τσετσένους γκάνγκστερ και τρομοκράτες. Αράδιασε μάλιστα έναν κατάλογο με ονόματα επιφανών Τσετσένων που δραστηριοποιούνται στη ρωσική πολιτική ζωή, μεταξύ των οποίων ο Βλάντισλαβ Σούρκοφ, ο «ιδεολόγος» του Πούτιν και εξ απορρήτων σύμβουλός του, ο πατέρας του οποίου είναι Τσετσένος. «Λέτε ότι είναι γκάνγκστερ;» ρώτησε ο Ραμπίνοβιτς. «Οχι, δεν θα έλεγα ότι ο Σούρκοφ είναι γκάνγκστερ», απάντησε ο Αμπραμόβιτς.

Στη διάρκεια της προφορικής κατάθεσής του ο Αμπραμόβιτς είπε ακόμη ότι έδωσε στον Μπερεζόφσκι αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, συχνά πηγαίνοντάς του τσάντες γεμάτες μετρητά. Είπε ότι του έδωσε συγκεκριμένα 80 εκατ. δολάρια το 1996, 50 εκατομμύρια το 1997 και το 1998 και 80 εκατομμύρια το 1999. Ποσά μέχρι 5 εκατ. δολάρια παραδίδονταν σε μετρητά στο γραφείο και στη λέσχη του Μπερεζόφσκι στη Μόσχα. Επέμεινε όμως ότι οι πληρωμές αυτές ήταν για τις πολιτικές υπηρεσίες που του προσέφερε ο Μπερεζόφσκι και για την επιρροή που ασκούσε στον τότε Πρόεδρο Γιέλτσιν. Ο Μπερεζόφσκι υποστηρίζει ότι τα χρήματα αυτά αποτελούσαν το μερίδιό του από τα κέρδη της Sibneft.

Στη διάρκεια της πολυήμερης κατάθεσής του ο Αμπραμόβιτς παραδέχθηκε ότι ο Μπερεζόφσκι είχε διαδραματίσει έναν «εξαιρετικά σημαντικό ρόλο» στη δημιουργία της Sibneft το 1995. Η εταιρεία είχε επωφεληθεί από το περιβόητο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων της Ρωσίας, στο πλαίσιο του οποίου η κρατική περιουσία ουσιαστικά χαρίστηκε σε μια μικρή ομάδα επιχειρηματιών – τους λεγόμενους ολιγάρχες – με αντάλλαγμα την πολιτική υποστήριξή τους. Το δικαστήριο πληροφορήθηκε επίσης ότι ο Αμπραμόβιτς χρησιμοποιούσε μια σειρά από αδιαφανείς εταιρείες για να μειώνει τη φορολογία της Sibneft κατά εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια. Συγκεκριμένα, οι δικαστές έμαθαν ότι, αφού απέκτησε μία πετρελαϊκή εταιρεία και ένα διυλιστήριο, ο Αμπραμόβιτς αμέσως «παρενέβαλε» αδιαφανείς οντότητες ανάμεσα στα δύο (προηγουμένως η πετρελαϊκή εταιρεία πουλούσε πετρέλαιο απευθείας στο διυλιστήριο). Η νέα πετρελαϊκή εταιρεία Sibneft του Αμπραμόβιτς πωλούσε το πετρέλαιο σε αυτές τις μυστηριώδεις εταιρείες, που στη συνέχεια το πωλούσαν ξανά στη Sibnneft σε «διπλάσια ή τριπλάσια» τιμή. Το τέχνασμα είναι απολύτως νόμιμο και μέσω αυτού η Sibneft γλίτωσε εκατομμύρια σε φόρους.

Η κατάθεση του Αμπραμόβιτς ολοκληρώθηκε την περασμένη Τρίτη, ενώ η υπόθεση προβλέπεται ότι θα συνεχιστεί για αρκετές ακόμη εβδομάδες.