«Ακούγαμε τα κανόνια να βαράνε»

Ηταν παιδί όταν οι Ιταλοί μπήκαν στο χωριό του, λίγα μόλις χιλιόμετρα μακριά από τα σύνορα με την Ελλάδα. Στη Δερβιτσάνη έστησαν το αρχηγείο του μετώπου πρώτα οι Ιταλοί και αργότερα οι Ελληνες. Από τους πρώτους ο Μιχάλης Μάσσιος θυμάται τα συσσίτια. «Ημασταν φτωχοί. Πηγαίναμε και μας έδιναν από μια κουτάλα μακαρονάδα», λέει. Από τους δεύτερους, θυμάται τις φωνές όταν τα παιδιά του χωριού δεν έτρεχαν να κρυφτούν για να μη δίνουν στόχο στα ιταλικά βομβαρδιστικά. «Ακούγαμε τα κανόνια να βαράνε στο Τεπελένι και βλέπαμε τις λάμψεις», λέει. Ως δάσκαλος του χωριού – συνταξιούχος σήμερα – γύρισε την περιοχή και συνέλεξε μαρτυρίες. Μπορεί να ήταν μόλις έξι ετών το ’40, αλλά έχει σήμερα να διηγηθεί πολλές ιστορίες από το μέτωπο. «Μου έχουν πει για έναν έλληνα υπασπιστή που ζήτησε σε ανώτερό του να του επιτρέψει να πάει στο μέτωπο. ”Μέτωπο είναι και εδώ” του είπε ο αξιωματικός. ”Οχι” απαντά ο στρατιώτης. ”Η μάνα μου μ’ έστειλε να πολεμήσω”. Κάποια μέρα φεύγει μόνος του, χωρίς άδεια. Γυρίζει έπειτα από δέκα μέρες, βρώμικος και κουρελιάρης. Ηλίας ήταν το όνομά του. Μη ρωτάς επώνυμο. ”Πήγα και εκτέλεσα την εντολή της μάνας μου γιατί μου είχε πει να πολεμήσω τους Ιταλούς. Τώρα ήρθα να υποστώ τις συνέπειες, να με δικάσετε” είπε. Τελικά δεν τον τιμώρησαν», λέει ο συνταξιούχος δάσκαλος και βουρκώνει. Τόσα χρόνια αυτές οι ιστορίες έχουν γίνει δικές του. Τις ανακαλεί ξανά και ξανά και καμαρώνει, όπως λέει, στη γιορτή που κάνουν τα παιδιά του δημοτικού σχολείου στο θέατρο του χωριού. Εκεί, πάνω από τη σκηνή διαβάζεις την επιγραφή: «Γλώσσα μητρική μου. Γλώσσα ελληνική».