Γενναίος ακόμη και στην αυτοκριτική του

Τη Μεταπολίτευση, το ΚΚΕ Εσωτερικού διεκδίκησε το βάθεμα της διάσπασης του κομμουνιστικού κινήματος. Πολέμησε συστηματικά τον αυταρχισμό, τη βιαιότητα και την ανελευθερία της ΕΣΣΔ, συγκρούονταν συστηματικά με το ΚΚΕ. Την περίοδο της μεγάλης κρίσης, ωστόσο, όταν η δημοκρατία κλυδωνίστηκε, ο Κύρκος δεν δίστασε να προωθήσει τη συνεννόηση. Η συνεννόηση με το ΚΚΕ (υπό τον Χαρίλαο Φλωράκη) γέννησε τον Συνασπισμό. Με τα άλλα κόμματα, με το ΠΑΣΟΚ αλλά και τη Δεξιά, επέτρεψε στην Αριστερά για πρώτη φορά να αναλάβει κυβερνητικές ευθύνες.

n Στάθηκε με προσήλωση σταθερά υπέρ της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας. Από την «Ευρώπη των λαών» του μεταπολιτευτικού συνθήματος, μέχρι τη δημιουργική παρουσία των εκπροσώπων του κόμματος στο Ευρωκοινοβούλιο (κορυφαίος σε αυτόν τον ρόλο ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης), το ευρωπαϊκό όραμα δεν αμφισβητήθηκε ποτέ. Ο Λεωνίδας Κύρκος πρωτοστάτησε στη λήψη απόφασης από τον Συνασπισμό, το 1992, υπέρ της ιδρυτικής συνθήκης της Ε.Ε.

ΤΟ «MEA CULPA». «Κατά τη γνώμη μου και σε ό,τι με αφορά, θεωρώ ότι η παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο το 1989 ήταν το λάθος της ζωής μου. Είχα πολλούς λόγους να αντιταχθώ. Δεν αντιτάχθηκα. Την παραπομπή του την ψήφισε ολόκληρη η Διοικούσα Επιτροπή και η Κεντρική μας Επιτροπή, και εγώ δεν αντιτάχθηκα. Χρωστούσαμε να ήμασταν απείρως πιο προσεκτικοί όταν προσεγγίζαμε την παραπομπή του Ανδρέα».

Με αυτά τα λόγια, ο Λεωνίδας Κύρκος έκανε θαρραλέα αυτοκριτική μιλώντας στον Πέτρο Παπασαραντόπουλο, σε μία σειρά συνομιλιών που συμπεριλήφθηκαν στο βιβλίο «Εκ βαθέων» (κυκλοφόρησε το 2009). Θέλει πολύ θάρρος, μερικά χρόνια μετά, να παραδέχεσαι ότι έκανες λάθος σε μια κορυφαία πολιτική επιλογή σου – όπως η απόφαση του Συνασπισμού, έπειτα από το σκάνδαλο Κοσκωτά, να παραπέμψει τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ στο Ειδικό Δικαστήριο. Στα νιάτα του είχε φυλακιστεί, είχε καταδικαστεί σε θάνατο για τη δραστηριότητά του την περίοδο του Εμφυλίου. Κι όμως. Ο αυτοσαρκασμός του τού επέτρεψε να ακυρώσει τις κορυφαίες επιλογές της ζωής του. Γράφει στο βιβλίο του, «Στιγμές»: «Με πιάνει τρόμος άμα σκεφτώ ότι π.χ. αν νικούσε τότε η επανάστασή μας θα είχαμε πρωθυπουργό τον Μάρκο, έναν γελοίο άνθρωπο – τον είδα από κοντά και κατάλαβα τι γελοίος άνθρωπος ήταν – θα είχαμε υπουργό Οικονομικών τον Μπαρτζώτα, θα είχαμε υπουργό της Παιδείας π.χ. τον Στρίγγο, θα είχαμε υπουργό των Εσωτερικών τον άλλον, τον ανεκδιήγητο άνθρωπο που ήρθε από την Κρήτη, τον Βλαντά. Ανθρωποι γελοίοι, χωρίς καμιά παιδεία φιλοδοξούσαν να παίξουν έναν ουσιαστικό ρόλο. Κι όμως εκείνη την εποχή τους έβλεπα σαν γίγαντες».

Ο Λεωνίδας Κύρκος ήταν μια προσωπικότητα που πάλεψε για τις ιδέες της, που αντιστρατεύτηκε τον λαϊκισμό, που δεν σήκωσε σημαίες ευκαιρίας, χωρίς ούτε μια στιγμή να υπολογίσει το πολιτικό κόστος. Διέθετε όμως την παιδεία, την πνευματικότητα και τον αυτοσαρκασμό που του επέτρεπαν να επιμένει να μπαίνει σφήνα στους συσχετισμούς.