Λήμματα

αντιβασιλεία. Ιστορικός θεσμός που χαρακτηρίζει πολιτειακά καθεστώτα ή συγκεκριμένες φάσεις τους. Στην περίπτωση του νεοελληνικού κράτους καταγράφονται τέσσερις τέτοιες φάσεις: Η πρώιμη οθωνική (Aρμανσμπεργκ- E υδεκ-Μάουρερ), η μετακατοχική (αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός), η χουντική (στρατηγός Ζωιτάκης) και η μεταμεταπολιτευτική (κύριος Ράιχενμπαχ). Για την τελευταία ισχύει το συνώνυμο Task Force που οφείλεται στους ευρωενωσιακούς εμπνευστές της και δεν πρέπει επ’ ουδενί να παραπλανά τους σύγχρονους έλληνες ιστορικούς του νεοελληνικού έπους.

απελευθέρωση. Η λύτρωση από τα δεσμά μιας οποιασδήποτε μορφής δουλείας, διαδικασία που αφορά όχι μόνο τα έμψυχα αλλά και τα άψυχα όντα. Βεβαίως, με άλλον τρόπο απελευθερώνεις έναν άνθρωπο, μια αρκούδα ή ένα καναρίνι και με άλλον ένα επάγγελμα (του ηθοποιού, του ταξιτζή, κτλ.) ή μια δημιουργική δύναμη που φωλιάζει στο εσωτερικό μιας καταπιεσμένης ή βραχυκυκλωμένης κοινωνίας. Πάντως, ασχέτως διαφοροποιήσεων, δύο είναι τα κοινά γνωρίσματα κάθε απελευθερωτικής χειρονομίας: 1)Προϋποθέτει πάντα έναν απελευθερωτή (τον φορέα της χειρονομίας), 2) Εγκαινιάζει μια μεταδοτική διαδικασία, π.χ. ο υπουργός απελευθερώνει τα ταξί ως αντικείμενο επαγγελματικής δραστηριότητας, τα ταξί (πιο σωστά, οι ταξιτζήδες) απελευθερώνουν τα διόδια, τα απελευθερωμένα διόδια απελευθερώνουν την κίνηση και την ταχύτητα των διερχομένων αυτοκινήτων, η απελευθερωμένη ταχύτητα απελευθερώνει τη διάθεση οδηγών και επιβατών, η απελευθερωμένη διάθεση απελευθερώνει τόσο τη χαρά της ζωής όσο και τον κίνδυνο ατυχήματος, αλλά έτσι συμβαίνει καλώς ή κακώς σ’ αυτόν τον μάταιο κόσμο, το νόμισμα έχει πάντα δύο όψεις.

βιομηχανία (βαριά). Για την Ελλάδα, ο Πολιτισμός. Υπάρχουν κάποιοι καλοθελητές που ισχυρίζονται ότι ο όρος αυτός, φιλοδοξώντας να καλύψει τα πάντα, καταλήγει να μη σημαίνει τίποτε. Ακόμη κι έτσι να ‘ναι, θα πρέπει να θυμίσουμε ότι μια λεπτή κλωστή χωρίζει το ασήμαντο από το πολυσήμαντο.

βιομηχανία (πολύ βαριά). Για την ίδια χώρα, ο Τουρισμός. Η μεταφορική χρήση του όρου, και στις δύο περιπτώσεις, συνιστά προδήλως ομοιοπαθητική απόπειρα εξαγοράς ενοχής για την ανυπαρξία καθαυτό βιομηχανίας στην Ελλάδα – κάτι σαν εξορκισμό.

βιομηχανία (ασήκωτη). Το Ελαφρό (τραγούδι, θέατρο, αστικό καθεστώς, κοινοβούλιο, πανεπιστήμιο, κράτος, κτλ.) Σήμα κατατεθέν της νεοελληνικής υπόστασης. Λες και ο τόπος προέκυψε από το κωμικό ημισφαίριο της κεφαλής του Διός. Κι αμέσως μετά ο μέγας θεός άπλωσε τις φτερούγες του και τύλιξε το δημιούργημά του με τις πάνες του Γελοίου και του Γραφικού. Προσοχή, όμως: Η κωμική πλευρά του θείου είναι αυτή που παράγει τα πιο τραγικά αποτελέσματα. Επισημαίνεται ότι, στο πλαίσιο της χριστιανικής θεολογίας, το πιο έντονο και χαρακτηριστικό γέλιο είναι αυτό του Σατανά.

λίκνο. Εννοια συνώνυμη της Ελλάδας. Πέραν του πολιτισμού, της φιλοσοφίας, του θεάτρου και πολλών άλλων πραγμάτων που φτάνουν ίσαμε το γένος των αστροναυτών (θυμίζω, για τους παλαιότερους, ότι το ιθαγενές δημοσιογραφικό δαιμόνιο είχε εντοπίσει τη γιαγιά του Γιούρι Γκαγκάριν σ’ ένα χωριό της Λέσβου, πριν ο αείμνηστος προλάβει να πατήσει ξανά στη Γη μετά την πρώτη επανδρωμένη αποστολή στο Διάστημα, και ότι η είδηση, αυτονοήτως, είχε ανεβάσει το δείκτη εθνικής υπερηφάνειας σε ύψη ανάλογα μ’ αυτά όπου κινούνται σήμερα τα spreads των ελληνικών δεκαετών ομολόγων), η χώρα αναμένεται να χρισθεί εντός ολίγου και «λίκνο του ευρωομολόγου». Τον τίτλο αυτό δεν τον χάνει με τίποτε γιατί είναι το μόνο πράγμα στο οποίο συμπίπτουν ο πρόεδρος της κυβερνήσεως και ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως, αμφότεροι ως εμπνευστές του. Το ποιος ακριβώς το συνέλαβε και το εισηγήθηκε πρώτος δεν είναι κάτι που περιμένουμε να το μάθουμε από τις ανακοινώσεις των κομμάτων τους, γι’ αυτό ας μην κουράζονται αδίκως, μέρες που είναι, τα αρμόδια γραφεία. Αυτό θα μας το πει ο ιστορικός του μέλλοντος.