Θεραπεία από τον Σοφοκλή

Τον Σοφοκλή επιστρατεύει ο αμερικανικός στρατός προκειμένου να αντιμετωπίσει το σύνδρομο μετατραυματικού στρες από το οποίο υποφέρει ένας στους πέντε στρατιώτες που επιστρέφουν από το Ιράκ και το Αφγανιστάν – διαταραχή η οποία αναμφισβήτητα παίζει τον ρόλο της στις πέντε απόπειρες αυτοκτονίας στρατιωτών που καταγράφονται καθημερινά. Μια ανεξάρτητη εταιρεία παραγωγής ονόματι Theater of War (Θέατρο του Πολέμου) επιχορηγήθηκε από το Πεντάγωνο με 3,7 εκατ. δολάρια για αναγνώσεις τραγωδιών του Σοφοκλή• κι έχει μέχρι στιγμής διοργανώσει 150 ανάλογα θεατρικά αναλόγια, από το στρατιωτικό κοιμητήριο έως τη βάση του Γκουαντάναμο, ενώπιον περίπου 35.000 βετεράνων και συγγενών τους.

Η ιδέα ανήκει στον σκηνοθέτη και δημιουργό του Θεάτρου του Πολέμου, Μπράιαν Ντόρις. «Διάβαζα κάθε μέρα στους “New York Times” ιστορίες που έμοιαζαν βγαλμένες από τραγωδίες του Σοφοκλή», λέει. «Είχα αυτήν την τρελή ιδέα πως το αρχαιοελληνικό δράμα μπορούσε να προσφέρει κάτι πολύτιμο στον σύγχρονο κόσμο». Η πρώτη τραγωδία που ανέγνωσε, ενώπιον 400 πεζοναυτών και συγγενών τους, ήταν ο Αίας, η παλαιότερη από τις επτά σωζόμενες τραγωδίες του Σοφοκλή – περιγράφει την τρέλα και την αυτοκτονία του Αίαντα, του αρχηγού των Σαλαμινίων, όταν δεν του αποδόθηκαν τα όπλα του Αχιλλέα. «Τρία λεπτά αφότου άρχισε η ανάγνωση», λέει ο Ντόρις, «όλα τα κινητά έκλεισαν και το κοινό έσκυψε μπροστά».

Μια ώρα αργότερα, μία γυναίκα σηκώθηκε όρθια και είπε: «Είμαι η υπερήφανη μητέρα ενός πεζοναύτη και σύζυγος ενός κομάντο που πήγε στον πόλεμο τέσσερις φορές. Κάθε φορά, σαν τον Αίαντα, επέστρεφε σέρνοντας αόρατα πτώματα. Το σπίτι μας είναι σαν σφαγείο». Των θεατρικών αναλογίων ακολουθούν πάντα συζητήσεις. Η διάρκειά τους είναι προγραμματισμένη στα 45 λεπτά, σπανίως ολοκληρώνονται πριν περάσουν τρεις ώρες. Το τρίπτυχο ύβρις, νέμεσις, κάθαρσις δεν χάνει ποτέ τη δύναμή της. «Ενιωσα σαν να μπορούσα να ξαναπάρω ανάσα», είπε ένας πεζοναύτης στον Ντόρις. Κι ένας άλλος βετεράνος: «Το γεγονός ότι το μετατραυματικό στρες χρονολογείται από π.Χ. με κάνει να νιώθω λιγότερο μόνος στον κόσμο».