Ο ελληνισμός της Ιταλίας

Μαρία Μπελδέκου- Μενουδάκου,

Ν. ΚΗΦΙΣΙΑ

Τα δύο πρόσφατα δημοσιεύματά σας, σχετικά με τη Νότιο Ιταλία (Μεγάλη Ελλάδα) και το Θέατρο των Συρακουσών στη Σικελία, μου θύμισαν το προ έτους ταξίδι μου εκεί και μου αναβίωσαν μία συγκεκριμένη αίσθηση που συναπεκόμισα.

Με εντυπωσίασε βαθιά το πόσο ελεύθερα και ανεμπόδιστα «αναπνέει» εκεί κάθε τι ελληνικό. Πέραν του εδραιωμένου προσωνυμίου «Μεγάλη Ελλάδα», τα ονόματα όλων των ελληνικών αποικιών που σήμερα είναι όμορφες και σύγχρονες πόλεις εξακολουθούν να είναι ελληνικά. Δρόμοι και πλατείες έχουν ελληνικά ονόματα και άπειρα τοπωνύμια έχουν εμφανώς ελληνική ρίζα. Οι ιταλικοί τουριστικοί οδηγοί προβάλλουν τη Μεγάλη Ελλάδα ισοβαρώς με τη Βενετία, τη Φλωρεντία και τη Ρώμη.

Οι ντόπιοι ξεναγοί διηγούνται με γλαφυρότητα και ιστορική ακρίβεια τη μεγάλη περιπέτεια του ελληνικού αποικισμού, στο μελίσσι των τουριστών στην Κοιλάδα των Ναών στη Σικελία ή στο Θέατρο των Συρακουσών (όπου σε οδηγεί εκεί δρόμος με πινακίδα «προς ελληνικό θέατρο» και όπου οι ελληνικές αρχαιότητες, πεντακάθαρες και φροντισμένες, λάμπουν στον ήλιο της Μεσογείου).

Στη φιλοξενία του ελληνισμού στα χώματα της Νότιας Ιταλίας, τίποτα δεν φαίνεται να αμφισβητήθηκε, να αφομοιώθηκε, να μετονομάσθηκε, να «εξιταλίσθηκε»… Αντίθετα, αναδείχθηκε και προβλήθηκε. Παρά την τοπική και εν πολλοίς χρονική εγγύτητα των δύο πολιτισμών – ελληνικού και ρωμαϊκού – ό,τι ήταν από την αρχή ελληνικό παραμένει διαχρονικά ελληνικό χωρίς ύποπτες ιστορικές συγχύσεις, κεκαλυμμένες οικειοποιήσεις, πλαστογραφήσεις και ακροβατικές ερμηνείες των ιστορικών γεγονότων.

Αυτονόητο θα πείτε. Κάθε άλλο. Η «συνομιλία» των πολιτισμών και των θρησκειών ανά τους αιώνες δεν διακρίνεται από καλούς τρόπους. Μια ματιά στην αυλή μας και στη γειτονιά μας, θα σας πείσει. Υπάρχει εξήγηση για τη γενναιόδωρη φιλοξενία όπως την περιέγραψα. Ενας λαός με αδιάλειπτη πολιτιστική ιστορία αλλά και με σύγχρονη παρουσία στο ευρωπαϊκό «γίγνεσθαι», περήφανος για το παρελθόν του, σίγουρος για το παρόν του και αισιόδοξος για το μέλλον του, έχει την ψυχική ευρυχωρία να αποδεχθεί με σεβασμό τους άλλους πολιτισμούς χωρίς μιζέριες και ιδεοληπτικές παρωπίδες.