Η κρίση της προόδου

Χειµώνας1985.Βρίσκοµαι στη Μόνιµη Αντιπροσωπεία της Ελλάδος στις Βρυξέλλες. Μόλις λίγες ηµέρες έχω τοποθετηθεί από το υπουργείο µου υπεύθυνος σε θέµατα χαλυβουργίας. Εν µέσω κρίσης.Η Αµερική έχει επιβάλει µείωση των εισαγωγών των ευρωπαϊκών χαλυβουργικών προϊόντων. Μια µονοµερής ενέργεια της φιλελεύθερης υπερδύναµης αντίθετης σε κάθε ιδεολογική και ρητορική τής τότε Αµερικής τουΡίγκαν. Ποιος το περίµενε! Ο πατέρας του εφαρµοσµένου νεοφιλελευθερισµού επιβάλλει σκληρό προστατευτισµό! Παρά τις απειλές της ΕΟΚ για αντίµετρα στις εξαγωγές σόγιαςστην Ευρώπη, οιτότε 12 είµαστε υποχρεωµένοι ναδιαχειριστούµετην κατανοµή τωνµειωµένων εξαγωγών κατά προϊόν και χώρα. Ατελείωτες συνεδριάσεις, συνεχείς αντεγκλήσεις και εναλλασσόµενες συµµαχίες ή και λυκοφιλίες εξελίσσονται για µήνες στο τραπέζι των εθνικών εµπειρογνωµόνων και της Επιτροπής. Κάποια ηµέρα, εξουθενωµένος κάθοµαι σε ένα καφέ µε έναν φίλο µου µεταφραστή της Επιτροπής και κλαίω τη µοίρα µου. Αισθάνοµαι να µε πνίγει η αδικία σχετικά µε τα αποτελέσµατα τωνδιαπραγµατεύσεων τηςκατανοµής βαρών (burden sharing), όπως ονοµάζουν στην κοινοτική διάλεκτο τη µοιρασιά της «ήττας».

«Μου έρχεται ώρες ώρεςνα πάρω ένα πολυβόλο και να σκοτώσω µερικούς εκεί µέσα», λέω οργισµένος. Και ο φίλος µου, έµπειρος και φιλοσοφηµένος περί τα κοινοτικά, µου απαντάει.

«Ε, και τι έγινε. Θα σκοτωθούνµερικοί υπάλληλοι κι εσύ θα παςφυλακή. Σκέψου πόσους νεκρούς στοίχισε η προηγούµενη κρίση της ευρωπαϊκής χαλυβουργίας!». Πράγµατι, η κρίση της χαλυβουργίαςήταν η αφορµή για τον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο. Με εκατόµβες νεκρών. Τώρα «πολεµάµε» γύρω από ένα τραπέζι. Αυτή η κρίση γέννησε τηνΕΟΚ το 1956.

Χρόνια µετά, η κρίση της δεκαετίας του 1980 οδηγεί τους ηγέτες της Ευρώπης σε µια απλή σκέψη. «Είµαστε µια οικονοµική δύναµη κατακερµατισµένη. ∆εν θα µπορέσουµε να αντιµετωπίσουµε την Αµερική και την Ιαπωνία, αν δεν δηµιουργήσουµε µια µεγάλη εσωτερική αγορά αντίστοιχη των ανταγωνιστών µας. Μόνο έτσι θα πετύχουµε οικονοµίες κλίµακας και θα γίνουµε ανταγωνιστικοί». Κι έτσι ξεκινάει µια δεκάχρονη πορεία που οδήγησε στη χρυσή δεκαετία Ντελόρ.

Καλοκαίρι 1990.Νέα κρίση.

Αυτή τη φορά γεωστρατηγική. Η πτώση της Σοβιετικής Ενωσης και η εισβολή στο Ιράκ οδηγούν την ευρωπαϊκή ηγεσία σε µια ακόµη απλή σκέψη. «Είµαστε οικονοµικός γίγαντας, αλλά πολιτικός νάνος». Μια νέα ώθηση γεννιέται που οδήγησε στο ευρώ, στη διεύρυνση και στον µετασχηµατισµό της Οικονοµικής Κοινότητας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. ∆έκα χρόνια οικονοµικής ανάπτυξης, πρωτοφανούς για τη Γηραιά Ηπειρο, πέρασαν. Σε όληαυτή την πορεία τα βήµατα ήταν απόρροια κάποιας προηγούµενης κρίσης. Ωσπου το 2007 µια νέα κρίση ξεσπάει. Με αφορµή τα ακάλυπτα δάνεια σε αφερέγγυους δανειζόµενους της Αµερικής και µε αιτία την απορρύθµιση των χρηµατοοικονοµικών αγορών και τη µετατόπιση του πλούτου προς ανατολάς εξωτερικά και σε όλο και λιγότερους εσωτερικά, η ανθρωπότητα βιώνει µια νέα κρίση, που διαρκεί και µεταλλάσσεται. Ωσπου πέρυσι τέτοιο καιρό µετατρέπεται στη χειρότερη δυνατή.Την κρίση οµολόγων. Που ξεσπάει το πρώτον στην Ελλάδα. Στον πιο αδύναµο κρί κο. Οι ηγέτες της Ευρώπης, µεκαθυστέρηση, επιχειρούν να την αντιµετωπίσουν στην αρχή µε τον µηχανισµό βοήθειας στη χώραµας, µετά µε τη δηµιουργία µιας νέας δοµής για την αντιµετώπιση τηςκρίσης της Ιρλανδίας και τώρα µε την αναµονή της δηµιουργίας ενός µόνιµου µηχανισµού.

Με αυτές τις αποσπασµατικές κινήσεις, ηΕυρώπη, ξεπερνώντας σε έναν βαθµό και τη νοµιµότητά της, βαδίζει διστακτικά, µε λάθη και πολλές αντιδράσεις σε εθνικό επίπεδο, αλλά και µε εξωτερική υπονόµευση, τον δρόµο για τη λύσητου προβλήµατος. Ολοι ξέρουµε ότι αναποτύχει η κοινή προσπάθεια, το ίδιο το ευρώ – ίσως και η ίδια η Ευρώπη – θα απειληθεί. Μια ιστορικής διάστασης ήττα θα επέλθει για την ανθρωπότητα. Πολλοί θέλουµε να πιστεύουµε ότι δεν θα συµβεί.Οπως έγινε και µε τις προηγούµενες κρίσεις. Κλείνοντας θυµάµαιτα λόγια του Κον Μπεντίτ πέρυσι στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

«Γεννήθηκα εννέα µήνες µετάτην απόβαση στη Νορµανδία. Οι γονείς µου δεν ήθελανπαιδιά στη διάρκεια του φριχτού πολέµου. Αν,µόλις έβγαινα από την κοιλιά της µάνας µου, µπορούσα να µιλήσω και έλεγα στους γονείςµου “κοιτάτε, µετά πενήντα χρόνια δεν θα υπάρχουν σύνορα µεταξύ Γαλλίας και Γερµανίας, ούτε συνοριακός στρατός”, η µητέρα µου θα έλεγεστον πατέρα µου: “Το παιδί δεν φτάνει που µιλάει πριν από τηνώρα του, λέει και βλακείες”».

Αν λοιπόν σήµερα έλεγε κάποιος στην κ. Μέρκελ «ύστερα από κάποια χρόνια θα υπάρχουνοικονοµική διακυβέρνησηκαι ευρωπαϊκά οµόλογα, αλλιώς δεν θα υπάρχει ευρώ, ίσως ούτε Ενωση», τι να έλεγε άραγε η συµπαθής καγκελάριος στον κ. Σόιµπλε;

Ολοι ξέρουµε ότι αν αποτύχει η κοινή προσπάθεια, το ίδιο το ευρώ – ίσως και η ίδια η Ευρώπη – θα απειληθεί. Μια ιστορικής διάστασης ήττα θα επέλθει για την ανθρωπότητα.
Πολλοί θέλουµε να πιστεύουµε ότι δεν θα συµβεί. Οπως έγινε και µε τις προηγούµενες κρίσεις