1.912 φωνές στην παρανοµία

Φως σε σαράντα χρόνια ελληνικού παράνοµου Τύπου ρίχνει µελέτη των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας που χρηµατοδοτείται από το Ιδρυµα Λάτση – µία από τις 21 συνολικά που παρουσιάστηκαν χτες
Στην εποχή των blogs και της απόλυτης αναρχίας στην ενηµέρωση, λίγοι ίσως θυµούνται την εποχή που η ελευθεροτυπία δεν ήταν δεδοµένη. Κι όµως επί τέσσερις δεκαετίες _ από το 1936 έως το 1974 _ δηλαδή από τη δικτατορία του Μεταξά έως τη Μεταπολίτευση, κυκλοφόρησαν 1.912 παράνοµα έντυπα στην Ελλάδα µε σκοπό να ενηµερώσουν για τη διαφορετική εκδοχή των πραγµάτων και να προτείνουν αντικαθεστωτικές λογικές.

Αυτό το σπάνιο υλικό κατάφερε να συγκεντρώσει σε µια σπάνια συλλογή το Αρχείο Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), να το ψηφιοποιήσει και να προχωρήσει στη θεωρητική του µελέτη. Και παρουσιάζει το αποτέλεσµα αυτής της έρευνας ελεύθερα στο ∆ιαδίκτυο χάρη στη χρηµατοδότηση του κοινωφελούς Ιδρύµατος Ιωάννη Λάτση, καθώς πρόκειται για µία από τις 21 µελέτες που προκηρύχθηκαν και στηρίχθηκαν οικονοµικά από το Ιδρυµα Λάτση στην τέταρτη χρονιά του προγράµµατος επιστηµονικών µελετών. Πρόγραµµα που έχει γίνει αιτία να συγκεντρωθούν έως τώρα 65 µελέτες και να χρηµατοδοτηθούν 300 ερευνητές. Αρχεία όπως τα Γενικά του Κράτους, το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό, του Ιδρύµατος Χαρίλαου Φλωράκη και του Μουσείου Μπενάκη, µαζί βεβαίως µε το πλουσιότατο των ΑΣΚΙ _ οι συλλογές τους είναι οι σηµαντικότερες και πλέον εκτεταµένες συλλογές παράνοµου Τύπου, στις οποίες περιλαµβάνονται µοναδικές σειρές εντύπων από όλο το πολιτικό φάσµα _ επιστρατεύτηκαν για να συγκεντρωθεί το σπάνιο υλικό, που αποτελείται από 840 έντυπα, 735 πολυγραφηµένα κείµενα, 134 χειρόγραφα και 46 δαχτυλόγραφα στην πλειονότητά τους από τα χρόνια της Κατοχής και της Αντίστασης. Υπάρχουν και τίτλοι που λανθάνουν ενώ θεωρείται βέβαιη η κυκλοφορία τους.

«Η πρωτοτυπία και η σηµασία της µελέτης έγκειται στο ότι βασίζεται για πρώτη φορά σε ένα ιδιαίτερα εκτεταµένο σώµα πηγών, το οποίο µέσα από την καταγραφή του στην ηλεκτρονική βάση δεδοµένων των ΑΣΚΙ χρησιµοποιήθηκε για στατικές επεξεργασίες», επισηµαίνουν οι ερευνητές.

Πρωταγωνίστριες – αριθµητικά τουλάχιστον – είναι οι εφηµερίδες καθώς ο αριθµός τους φτάνει τις 1.581 και τα περιοδικά ακολουθούν µε 334.

Τα περισσότερα έντυπα φαίνεται πως κυκλοφόρησαν την περίοδο 1941-44, όταν από τις µεγάλες και γνωστές οργανώσεις και νεολαίες έως τις µικρές εθνικιστικές και πατριωτικές οργανώσεις χωρίς σαφή στίγµα και ρόλο κυκλοφόρησαν 1.048

τίτλοι. Εξ αυτών 1.002 αποτελούν τον παράνοµο αντιστασιακό Τύπο, 28 τα έντυπα των ελληνικών δυνάµεων στη Μέση Ανατολή και εννέα τον µεταφρασµένο στα ελληνικά συµµαχικό Τύπο που διοχετευόταν παρανόµως στην Ελλάδα. Εντυπωσιακό είναι δε πως και πάλι στην περίοδο της Κατοχής παρατηρείται ο µεγαλύτερος αριθµός νεανικών εντύπων που φτάνουν τα 327, όταν στην περίοδο της ∆ικτατορίας είναι µόλις 38.

Σε αντίθεση µε την περίοδο της Κατοχής, τα περισσότερα έντυπα του αντιδικτατορικού αγώνα (1967-1974) κυκλοφόρησαν στο εξωτερικό µε αποτέλεσµα να παρατηρείται τόσο γλωσσική ποικιλία _ κυριαρχεί η ελληνική, αλλά δεν λείπουν οι αγγλική, γαλλική και γερµανική _ ενώ οι εκδόσεις γίνονται σε τουλάχιστον 24 διαφορετικά κράτη και 63 πόλεις, φαινόµενο µοναδικό στην ιστορία του ελληνικού Τύπου κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα.

links

http://www.latsisfoundation.org/ files/meletes2010 http://www.
askiweb.gr