Αφησε κάτω το όπλο του κι έπιασε τα χρώµατα

Τη δική του Κρήτη απαθανάτισε ένας καλλιτέχνης – κατακτητής της Βέρµαχτ πριν από 67 χρόνια
«Ιδιαίτερατο σούρουπο η εικόνα είναι ωραία, όταν πολλοί άνθρωποι που βρίσκονται γύρω απότους πάγκους αυτή την ώρα πίνουν καφέ, ρακί ή κρασί και κουβεντιάζουν. Ξεχωρίζουν σαν σιλουέτες στην ανοιχτόχρωµη έξοδο, ενώ από τα µαγαζιά η σκιά του φωτόςαπό τις λάµπες λαδιού γλιστρά στον δρόµο. Ηεικόνα αυτή µου θύµισε την επίδραση του φωτός σε αρκετά έργα του Ρέµπραντ», σηµειώνει στις 4 Ιουνίου 1943 στο ηµερολόγιό του, καθώς περιδιαβαίνει στους δρόµους των Αρχανών, ο Ρούντο Σβαρτς. Ο στρατιώτης της Βέρµαχτ από την Τσεχία (Σουδητία) που από τον Ιανουάριο του 1943 έως τον Φεβρουάριο του 1944 έµεινε στην Κρήτη και µε υποµονή και µεθοδικότητα κατέγραψε σε ελαιογραφίες, παστέλ, σχέδιαµε µολύβι αλλά και µε τη φωτογραφική του µηχανή τα µέρη που επισκέφθηκε.

«Το έργο του Ρούντο Σβαρτς ανοίγει µια σχισµή στον χρόνο και µας επιτρέπει να δούµε την Κρήτη της εποχής», λέει η επιµελήτρια της έκθεσης (στο Μουσείο Μπενάκη) των 100 από τα έργα του καλλιτέχνη Κλαίρη Μιτσοτάκη. «Είναι πραγµατικά µια αποκάλυψη», συνεχίζει ενώ µας ξεναγεί στον κόσµο του «δεινού καλλιτέχνη», που χάρη στην ικανότητά του να φτιάχνει πορτρέταανωτέρων του κατάφερνε ναµετακινείταιεύκολα για να ζωγραφίζει και να φωτογραφίζει τηνΚρήτη που τον είχε γοητεύσει.

Εργα µικρά µε εθνολογικήµατιά, ρεαλιστική διάθεση και όµορφα παιχνίδια µε το χρώµα έχουν βρει τη θέση τους στον δεύτερο όροφο του Μουσείου Μπενάκη της οδού Πειραιώς. Ζωγραφικέςδηµιουργίες που φτιάχτηκαν στην κρητική ύπαιθρο για νασυλλάβουν τη στιγµή, τις καταιγίδες και το ουρά νιο τόξο κι άλλα µεγαλύτερα, που φαίνεται πως ο καλλιτέχνης έφτιαξε µε βάση τις αναµνήσειςκαι τις φωτογραφίες του.Πιο δίπλα εκφραστικά πορτρέτα, όπως εκείνο του παπα-Λεωνίδα. Προσωπικά του αντικείµενα, ανάµεσά τους η τσάντα του και το δίκοχο καπέλο του, τα κουτιά που είχε τακτοποιηµένο το αρχείο του.

Πιο δίπλα αποκαλύπτεται ο φωτογράφος Ρούντο Σβαρτς, ο οποίος πέθανε το 1982 κοντά στη Χαϊδελβέργη. Ξεθωριασµένες κάποιες από τον χρόνο – καθώς δεν έχουν σωθεί τα αρνητικάγια να αναπαραχθούν – αποτυπώνουνστιγµιότυπα της καθηµερινότητας, αγροτικές εργασίες, «φράγκικες», πάµπαλαιες δηλαδή, ελιές, διαδροµές κι αρχαιότητες. Κι αν στην Αθήνα ο Ρούντο Σβαρτς κάνει το ντεµπούτο του, η δουλειά του έχει ήδη παρουσιαστεί από το 2010 στην Κρήτη και στο Ιστορικό Μουσείο, στο οποίο ανήκει πλέον µέρος του αρχείου του καλλιτέχνη ύστερα από δωρεά των γιων του το 2008. Ενα µουσείο δραστήριο που «παίρνει παράδειγµα από το Μουσείο Μπενάκη», όπως εξηγεί ο πρόεδρος του ∆ιοικητικού Συµβουλίου της Εταιρείας Κρητικών Ιστορικών Μελετών, Αλέξης Καλοκαιρινός. Γι’ αυτό και προγραµµατίζει την επέκταση των υπάρχοντων εκθεσιακών χώρων κατά 30%, τη λειτουργία από Ιούλιο του παραρτήµατός του – το Αγροτικό Μουσείο στο Πισκοπιανό Χερσονήσου – µε διπλάσιους χώρους, ενώ το επόµενο σχέδιο είναι η µετατροπή των βιοµηχανικών αποθηκών που ανήκουν στο δρυµα Καλοκαιρινού σε χώρο ανάδειξης της νεώτερης και σύγχρονης εικαστικής δηµιουργίας.